War Flag

ΑΡΧΑΓΓΕΛΟΣ ΜΙΧΑΗΛ

2012-01-01T02:56:00.005+02:00

Η ώρα περνούσε και είχα ήδη εξερευνήσει κάθε γωνιά του καθολικού δίχως αποτέλεσμα. Έψαχνα ανάμεσα σε οσίους, ιεράρχες και ευαγγελιστές, ανάμεσα σε αγίους, ασκητές, μάρτυρες και αναχωρητές. Δεν τον έβλεπα πουθενά κι άρχισα να ανησυχώ πως οι πληροφορίες μου ήταν λανθασμένες. Σκέφτηκα τότε τις τοιχογραφίες που βρίσκονταν στο απαγορευμένο Ιερό.

Το καθολικό της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος είναι τρίκογχος, εγγεγραμμένος, σταυροειδής ναός αθωνικού τύπου και είναι η μεγαλύτερη εκκλησία των Μετεώρων. Ο κυρίως ναός οικοδομήθηκε στα μέσα του 16ου αιώνα αλλά το ιερό Βήμα είναι παλαιότερο και ανάγεται στην εποχή της ίδρυσης της μονής, στα μέσα του 14ου αιώνα. Οι τοιχογραφίες που το διακοσμούν ζωγραφίστηκαν το 1483. Στην πραγματικότητα το σημερινό ναόσχημο Ιερό ανοικοδομήθηκε το 1388 και ήταν αυτό κάποτε το καθολικό του Μεγάλου Μετεώρου: δικιόνιος σταυρικός εγγεγραμμένος με τρούλο ναός του Σωτήρος Χριστού.

Ζήτησα αρχικά από κάποιον επόπτη να μπω στον χώρο του Ιερού αλλά εκείνος με απέτρεψε λέγοντάς μου πως χρειαζόταν ειδική άδεια από τον ηγούμενο, που όμως εκείνη την ημέρα απουσίαζε. Έπειτα προσπάθησα ανεπιτυχώς να διακρίνω τις παραστάσεις παραμερίζοντας μόνος μου τα παραπετάσματα που κάλυπταν τις εισόδους. Και τελικά έπεισα ένα αγαθό παπαδοπαίδι πως ήμουν πιστός προσκυνητής που είχε έρθει από μακρυά...

Μέσα στο Ιερό στάθηκα απέναντί του με σεβασμό και προσοχή. Ως γνήσιος φιλότεχνος ανίχνευα στην τεχνοτροπία τις επιρροές της ιταλικής Αναγέννησης ενώ ταυτόχρονα ως ξεπεσμένος φρουρός του Ραφαήλ αναγνώριζα το φως, το ξίφος, τη φωτιά του Μιχαήλ. Ένοιωθα σαν να με ζέσταινε ο ήλιος ενός καλοκαιριάτικου μεσημεριού. Έκανα αυθόρμητα το σημείο του σταυρού και ρώτησα να μάθω για το Τέλος των Ημερών.

Ρώτησα για τον άγγελο με τη σφραγίδα του ζώντος Θεού και για τους τέσσερεις αγγέλους των ανέμων. Ρώτησα για τους εφτά αγγέλους με τις εφτά σάλπιγγες και για τον άγγελο με το χρυσό λιβανωτό. Ρώτησα για τους τέσσερεις αγγέλους της εξολόθρευσης και για τον άγγελο με το ηλιακό πρόσωπο και το ανοιχτό βιβλίο. Ρώτησα για τον άγγελο με το αιώνιο ευαγγέλιο. Και τελευταία ρώτησα για τους εφτά αγγέλους των έσχατων πληγών με τις εφτά χρυσές φιάλες.

Δεν μου απάντησε για κανέναν.

Με ρώτησε μόνον για τον Αποστάτη.

Αποχώρησα με περίσκεψη συλλογιζόμενος την προειδοποίηση στο ξεδιπλωμένο ειλητό που ο Αρχάγγελος της Τάξης πάντα προτάσσει σταθερά με το αριστερό του χέρι... «Ταις μη καθαραίς προστρέχουσι καρδίαις, εν τω καθαρώ του Θεού θείω δόμω, ασυμπαθώς μου την σπάθην εκτεινύω».

Ο Αρχάγγελος: Κατά την ταπεινή μου άποψη πρόκειται για τον ωραιότερο Μιχαήλ της μνημειώδους ζωγραφικής των βυζαντινών τοιχογραφιών. Σεβάστηκα την ιερότητα του χώρου και δεν τον φωτογράφησα. Σκάναρα πάντως την εικόνα για το κείμενο από σχετικό έντυπο αναφοράς.

Η Μονή του Μεγάλου Μετεώρου: Το πρώτο και μεγαλύτερο μοναστήρι των Μετεώρων. Βρίσκεται στην κορυφή κάθετου βράχου ύψους 433 μέτρων από το επίπεδο της περιοχής, στο βορειοδυτικό τμήμα της ομάδας των μετεωρίτικων βράχων.

Το Τέλος του Κόσμου: Όλοι οι άγγελοι των ερωτήσεων αναφέρονται στην Αποκάλυψη του Ιωάννη.

ΤΟ ΜΕΓΑΛΟ ΜΥΣΤΙΚΟ

2011-12-01T00:18:00.003+02:00

«...Σ’ όλη μου τη ζωή έψαξα να ’βρω το μυστικό της ζωής. Δεν ήμουν ευτυχισμένος στα νιάτα μου, γιατί ήξερα πως τα νιάτα μου θα περνούσαν κι όταν έγινα ώριμος άντρας, δεν ήμουν ευτυχισμένος, γιατί ήξερα πως πλησίαζαν τα γεράματα. Κι έτσι αφιέρωσα τη ζωή μου, τη νιότη και την ωριμότητα και τα γεράματά μου, στην αναζήτηση του Μεγάλου Μυστικού. Πόθησα μια ζωή που η αφθονία της θα γέμιζε τους αιώνες, κορόιδευα τη ζωή που κρατούσε ογδόντα χειμώνες...»

Αναζητώ κι εγώ το Άγιο Σκεύος που περιέχει το αίμα του Χριστού, τo χαμένο σμαράγδι του Εωσφόρου, το γαλάζιο λουλούδι του Νοβάλις, το μάτι που ο Όντιν θυσίασε στη πηγή. Λαχταρώ το φως που καίει στις απόκρυφες συνταγές των αλχημιστών, στα μαγεμένα δάση των παραμυθιών, ανάμεσα στα πόδια των όμορφων γυναικών. Και ενίοτε επιστρέφω στην αρχή του χρόνου, στα αδιαφανή πεδία του εξώτερου διαστήματος, εκεί όπου το δέκατο τάγμα των αγγέλων ηττήθηκε στη Μητέρα των Μαχών.

Χρόνια γυρεύω το Μεγάλο Μυστικό ξετυλίγοντας ένα αόρατο νήμα που ενώνει φαινομενικά ασύνδετα μεταξύ τους αντικείμενα, πρόσωπα και τοπία. Κι όμως ποτέ δεν βρέθηκα στο κατώφλι της ανταπόδοσης, ποτέ δεν πέρασα έστω τα πρόθυρα της αποδοχής. Γιατί ακροβατώ ανισόρροπα ανάμεσα στον κόσμο της κοινής πραγματικότητας και στην πνευματική τάξη των παλαιών θεών. Γιατί αναλώνω τον πολύτιμο χρόνο μου στον αναγκαστικό βιοπορισμό παραμελώντας τα ιερατικά μου καθήκοντα. Γιατί ενώ προσεύχομαι στην Ευλογημένη Δεσποινίδα ως αφηρημένη αρετή, μονάχα η λάγνα της πλευρά με συγκινεί.

Στο τέλος όλων των ιστοριών υπάρχει το Δισκοπότηρο. Γύρω του μαίνεται η σύγκρουση των αντιθέτων με σύμβολα και αλληγορίες. Μέσα σε ερειπωμένους γοτθικούς ναούς, φασματικοί Κιστερκιανοί μοναχοί με λευκά ράσα ευλογούν ιερά σπαθιά. Και η Σταυροφορία συνεχίζεται από τις ρίζες του Υγκντραζίλ έως τον δέκατο Έμπυρο Ουρανό, εκεί όπου σύμφωνα με τον Δάντη περιμένει τους ιππότες της αναζήτησης ο Άγιος Βερνάρδος του Κλαιρβώ.

Υπάρχει όμως ακόμη ελπίδα σωτηρίας; Οι αρχάγγελοι του Κάλλους και της Τάξης θα πολεμήσουν άραγε ξανά μαζί; Ποιόν αληθινά υπηρετεί το Δισκοπότηρο;

Οι μύστες διδάσκουν πως ο Θεός αποκαλύπτεται δίχως να γίνεται κατανοητός ενώ εγώ προσεγγίζω χωρίς πίστη τα μυστήρια επιζητώντας μόνον την κατανόηση. Κι αν και απρόσκλητος στη Μεγάλη Λειτουργία, διατηρώ την ψευδαίσθηση πως μου αξίζει μια δεύτερη ευκαιρία.

Το κείμενο της εισαγωγής: Του κορυφαίου Ιρλανδού ποιητή και συγγραφέα W.B.Yeats (1865-1939) σε μετάφραση Σπ. Ηλιόπουλου. Απόσπασμα του διηγήματος «Η Καρδιά της Άνοιξης» από τη συλλογή Το Μυστικό Ρόδο (The Secret Rose, 1897).
Οι εικόνες: Templar Cloister και The Holy Grail, από τη σειρά The Templars της Black Hawk Toy Soldier. Εκθέματα από την προσωπική μου συλλογή toy soldiers.

FONS ET ORIGO

2011-11-01T00:58:00.006+02:00

Η Ευρώπη που προέκυψε από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο είναι μια πολιτική ένωση εμπόρων και τραπεζιτών. Κυριαρχείται από τους εξελιγμένους αντιπροσώπους της τρίτης και κατώτερης κοινωνικής τάξης της αρχετυπικής τριχοτόμησης της ευρωπαϊκής κοινωνίας.

Οι δικαστές-ιερείς και οι φρουροί-πολεμιστές της φυλετικής μας κοινότητας, αφού νικήθηκαν οριστικά στον τελευταίο μεγάλο «πόλεμο των λειτουργιών», υποβιβάστηκαν και πλέον είναι παροπλισμένοι και αμέτοχοι παρατηρητές.

Όμως ενάντια στον σύγχρονο κόσμο, εμείς αν και αναγνωρίζουμε την ήττα ούτε αποδεχόμαστε την ευθύνη ούτε της προσδίδουμε νομιμότητα. Μέσα στο σκοτάδι της ευρωπαϊκής νύχτας, με μνήμη και πεισμονή αναζητούμε σαν αντίδοτο τις αρχές των προγόνων. Η ιστορία της γλώσσας μας συνδέει με τις βασικές έννοιες και με τον τρόπο που εκείνοι αντιλαμβάνονταν τον κόσμο. Κι επειδή οι παλαιότεροι Ινδοευρωπαίοι είναι οι Έλληνες, στοιχειώδεις ελληνικές λέξεις θα μας οδηγήσουν στην πηγή της Δεύτερης Λειτουργίας.

Οι ιστορικοί γλωσσολόγοι συμφωνούν πως οι πρωτο-ινδοευρωπαϊκές κοινωνίες ήταν ανδροκρατούμενες. Όλες οι γλωσσικές μαρτυρίες υποδεικνύουν πως το προϊστορικό, κοινωνικό τους σύστημα ήταν πατριαρχικό, καθώς ακολουθούσαν την πατρογονική γραμμή γενεαλόγησης.

Άνδρας: Προέρχεται από το αρχαίο ανήρ, ανδρός. Το αρχαίο ουσιαστικό ανήρ αποτελούσε τιμητικό όρο που σήμαινε τον ελεύθερο άνθρωπο. Η λέξη άνθρωπος προέρχεται πιθανά από το αμάρτυρο *άνδρ-ωπος «αυτός που έχει ανδρική όψη». Το θέμα της λέξης ανάγεται στον ινδοευρωπαϊκό τύπο *ner που σημαίνει επίσης άνδρας αλλά και άνθρωπος.

Πολεμιστής: Προέρχεται από το θέμα του ρήματος πελεμίζω που σημαίνει «πάλλω το δόρυ, τραντάζω, δονώ», που με τη σειρά του ανάγεται στο ινδοευρωπαϊκό *pel-a- «ωθώ, προσκρούω». Κατά άλλη άποψη προέρχεται από το ινδοευρωπαϊκό *plt- «αγώνας, πάλη, μάχη». Το «δόρυ» επίσης ανάγεται στο ινδοευρωπαϊκό *dr-ew- «ξύλο» και στον Όμηρο έχει ήδη τη σημασία του αιχμηρού ξύλου.

Ήρωας: Προέρχεται από το αρχαίο ήρως. Η λέξη ήρως πιθανά συνδέεται με την αμάρτυρη ινδοευρωπαϊκή ρίζα *ser- με τη σημασία «προστατεύω, προφυλάσσω», που συναντάται επίσης και σαν *(s)wer-.

Άνδρας - Πολεμιστής - Ήρωας

Άνθρωπος ελεύθερος. Άνδρας οπλισμένος που μάχεται.

Πολεμιστής, προστάτης της κοινότητας.

Διαβάζω επαναλαμβάνοντας υπνωτικά τις βασικές λέξεις, σαν μάντρα προσευχής προς τους πολεμικούς Θεούς του Ουρανού. Άνδρες, πολεμιστές και ήρωες θα περιμένουν για πολύ ακόμη στο περιθώριο της ιστορίας. Κι εγώ δεν έχω άλογο ούτε ταύρο να θυσιάσω στον ηλιακό Πρόμαχο. Ελπίζω μόνον πως κάποτε ο χρόνος θα ξαναγίνει κυκλικός.

Fons et origo: Οι απαρχές. Πηγή και προέλευση.

Ο πίνακας: Άτιτλο έργο (1997) του Jeffrey Jones (1944 - 2011).

Ετυμολογία: Η αναγωγή των λέξεων στην αφετηρία τους. Οι ετυμολογικές πληροφορίες των λέξεων που παραθέτω προέρχονται από το Ετυμολογικό Λεξικό του Γ. Δ. Μπαμπινιώτη.

Οι πρωτο-ινδοευρωπαίοι: Ύστερη νεολιθική ή ενεολιθική κοινωνία που άρχισε να διαχωρίζεται μεταξύ 4500 και 2500 π.Χ. Η νοτιοανατολική Ευρώπη θα μπορούσε να είναι η αληθινή τους κοιτίδα.
Αμάρτυρος τύπος: Η ινδοευρωπαϊκή ρίζα των λέξεων δεν είναι μαρτυρημένη σε γραπτή πηγή. Προκύπτει από την συγκριτική μελέτη των ομμορίζων των ινδοευρωπαϊκών γλωσσών. Σημειώνεται με αστερίσκο (*) στη διεθνή επιστημονική βιβλιογραφία.

Όπλο: Το αρχαίο Όπλον είναι η μεγάλη ασπίδα των οπλιτών. Προέρχεται από το θέμα όπ-, μεταπτωτική βαθμίδα του θέματος στο ρήμα έπω, που σημαίνει «φροντίζω, ασχολούμαι» και μας οδηγεί στην ινδοευρωπαϊκή ρίζα *sep- «φροντίζω, μεριμνώ».

Σπαθί: Η λέξη προέρχεται από το ελληνιστικό σπαθ-ίον, υποκοριστικό του αρχαίου σπάθη. Σπάθη ονομαζόταν το σπαθί με πλατιά λεπίδα. Ανάγεται στο ινδοευρωπαϊκό *spa-dh- «μακρύ και πλατύ αντικείμενο».

BUGATTI 57 SC ATLANTIC

2011-10-01T01:02:00.006+03:00

Ο Ετόρε Μπουγκάτι αποτελεί από μόνος του ξεχωριστή περίπτωση στην ιστορία της αυτοκίνησης. Ο πατέρας του ήταν καλλιτέχνης επιπλοποιός, γλύπτης και ζωγράφος και του μεταβίβασε τα γονίδια και την ανάλογη προδιάθεση. Κι έτσι ο Ετόρε μεγαλούργησε σχεδιάζοντας οχήματα, που ήταν ταυτόχρονα μηχανές και έργα τέχνης. Έχοντας επίγνωση της καλλιτεχνικής ιδιοφυίας του, καλούσε τους υποψήφιους αγοραστές στον πύργο του στην Αλσατία, για να επιλέξει ο ίδιος τους άξιους που θα αντάμειβε με το προνόμιο να κατέχουν και να οδηγούν τα υπεραυτοκίνητά του.

Η σειρά Bugatti Type 57 που κυκλοφόρησε το 1934 ήταν η συνεπής εξέλιξη των αυτοκινήτων με το λογότυπο Μπουγκάτι που εμφανίστηκαν για πρώτη φορά το 1911. Το προηγούμενο ορόσημο ήταν η φοβερή Type 35 του 1924 η οποία και έθεσε το πρώτο πρότυπο στα αγαπημένα μας γλυπτά από μέταλλο.

Η συνεχής βελτιστοποίηση των μοντέλων οδήγησε τελικά στην κορωνίδα της σειράς: την Bugatti Type 57 SC Atlantic, το ωραιότερο αυτοκίνητο που κατασκευάστηκε ποτέ.
Τα σχέδιά της δημιουργήθηκαν από τον γιό του Ετόρε, Ζαν Μπουγκάτι και βασίζονταν στο πειραματικό «Aerolithe», πρωτότυπο που είχε παρουσιαστεί το 1935 στο Σαλόνι Αυτοκινήτου του Παρισιού. Η πρώτη Bugatti Type 57 SC Atlantic κατασκευάστηκε την επόμενη χρονιά. Τέσσερα μόνον αυτοκίνητα κυκλοφόρησαν από το 1936 μέχρι το 1939.

Ο Jean Bugatti ονομάτισε το αυτοκίνητο Atlantic για να τιμήσει το ίνδαλμά του, τον γλύπτη και πιλότο Jean Mermoz, που χάθηκε με το αεροπλάνο του το 1936 προσπαθώντας να διασχίσει τον Ατλαντικό ωκεανό. Άλλωστε κι ο ίδιος θα σκοτωνόταν λίγα χρόνια αργότερα, το 1939, στα 30 του, δοκιμάζοντας τις αντοχές μιας αγωνιστικής Typ 57 C Tank.

Η Atlantic ήταν εκπληκτική, ένας πραγματικός μετεωρίτης που προσγειώθηκε στη γη. Η ραχοκοκαλιά της κρυβόταν πίσω από εμφανή πριτσίνια που συνέδεαν τις ξεχωριστές επιφάνειες του αμαξώματος. Στο εσωτερικό της, το ταμπλώ με τα καντράν, το τιμόνι, τα πετάλια, ο λεβιές των ταχυτήτων, όλα έδειχναν πρωτόγνωρα, στοιχειώδη, αρχετυπικά. Το σύστημα πέδησης λειτουργούσε με συρματόσχοινα. Ο οκτακύλινδρος κινητήρας χωρητικότητας 3.257 κ.εκ. απελευθέρωνε 200 άλογα που καταβρόχθιζαν την άσφαλτο με 200 χλμ. την ώρα. Το χρώμα της ήταν το ουράνιο μπλε του πνεύματος και των θεών.

Εφαρμόζοντας τα πλέον αυστηρά κριτήρια επιλογής, μονάχα τρείς υποψηφίους γνωρίζω που θα τους ταίριαζε η Bugatti Atlantic και δυστυχώς κανείς τους δεν την γνώρισε γιατί όλοι τους έζησαν τον 19ο αιώνα: τον βασιλιά Λούντβιχ του Νέου Κύκνου της Βαυαρίας, τον ζωγράφο Ντάντε Γκάμπριελ Ροσέτι της Αδελφότητας των Προραφαηλιτών και τον συγγραφέα Όσκαρ Γουάιλντ στην ενσάρκωσή του ως λόρδο Χένρυ Γουώτον.

Συνεπαρμένος από προκλητικές δυνατότητες και πρότυπα ειδωλολατρικά, ενθουσιάζομαι και παραμιλώ. Μέσα στη μπλε Bugatti αδημονώ φαντασιόπληκτος κι εγώ, προσμένοντας ονειρικό ταξίδι διαφυγής, σπάσιμο των προκαθορισμών του συλλογικού ασυνείδητου, αναζήτηση του ατομικού πεπρωμένου. Μέσα στο φαντασιακό της ασφάλτου διεκδικώ με θράσος τη θέση του οδηγού...

Με τα χρόνια τείνω να πιστέψω πως το δίπολο αισθητικής και ταχύτητας αποτελεί το πιo κοντινό υποκατάστατο του απόλυτου συνδυασμού αισθητικής και πολέμου.

Βεβαίως, στις ειρηνικές περιόδους, μόνον με έναν τρόπο δικαιώνεται η υπέρβαση των ορίων του χρόνου και του χώρου: η Αριστοκρατία της Ταχύτητας οφείλει να πεθαίνει μέσα στην έκσταση της επιτάχυνσης, πατώντας το γκάζι πάνω στην πιο επικίνδυνη στροφή...

Οι φωτογραφίες: Το αυτοκίνητο, ο δημιουργός, το ασημένιο πρωτότυπο Αερόλιθος, διαφημιστικό πόστερ του 1934 σχεδιασμένο από τον Jean Bugatti.

Ο δημιουργός: “Jean”, Gianoberto Maria Carlo Bugatti (1909-1939).

Το αυτοκίνητο: Bugatti Type 57 SC Atlantic Coupé. (8-Cylinder in-line-engine with two overhead cam shafts, Displacement: 3,257 ccm, Maximum output: approx. 200 hp at 5,500 rpm, Top speed: approx. 200 km/h, Wheel base: 2,980 mm, Total length: approx. 4,510 mm, Compressor (Roots-Supercharger), Dry sump lubrication, Mechanical cable-operated brakes).

Αφορμή για το κείμενο: Η πρόσφατη κυκλοφορία του μοντέλου σε κλίμακα 1:17 από την CMC.

SWORD & SORCERY

2011-09-01T00:59:00.017+03:00

«If we two took the same path, surely one of us would have to slay the other, one fine day»

Σταράτα λόγια, λόγια που δεν λέγονται αψήφιστα, ιδίως όταν αυτοί που τα μοιράζονται είναι οι δυο διασημότεροι ήρωες των ιστοριών Μαγείας και Ξίφους.

Το πρωτόλειο του Έλρικ στα αμερικάνικα κόμικς δεν μπορούσε παρά να είναι επεισοδιακό. Ο τετρακοσιοστός εικοστός όγδοος Μάγος-Αυτοκράτορας του Μελνιμπονέ εμφανίστηκε μέσα σε μιά λάμψη εκτυφλωτικού φωτός στο δεύτερο καρέ της ενδέκατης σελίδας, του δέκατου τέταρτου τεύχους, του εμβληματικού κόμικ της δεκαετίας του ’70, Conan the Barbarian.

Το Conan the Barbarian διένυε την πρώτη του εκδοτική περίοδο. Τα ουδέτερα σενάρια του Roy Thomas είχαν επιτρέψει την σταδιακή ιδιοποίηση του Κιμμέριου από τον Barry Windsor-Smith και τον ρομαντικό εξευγενισμό του με ένα τρόπο που ο ίδιος ο Robert Howard δύσκολα θα επιδοκίμαζε.

Ο Κόναν είχε ήδη το δικό του κοινό και μια σκηνική παρουσία που πλέον αμφιταλαντευόταν ανάμεσα στα βαρβαρικά εξώφυλλα του Frazetta και στην Προραφαηλίτικη κληρονομιά του Smith. Δεν συνέβαινε όμως το ίδιο με τον Έλρικ.

Δημιουργός της αρχικής εικόνας του καταραμένου Μελνιμπόνιου ήταν ο Jim Cawthorn, ο σημαντικότερος συνεργάτης του Michael Moorcock. Όμως αν και η πρώτη εικονογραφημένη εκδοχή του είχε παρουσιαστεί σε ένα στριπ του Philippe Druillet στο άσημο, γαλλικό περιοδικό, Moi Aussi ήδη από τα μέσα της δεκαετίας του ’60, ο αλμπίνος δεν είχε βρεί ακόμη τον ιδανικό του ιμπρεσάριο στην ένατη τέχνη.

Η έκτακτη σύμπραξη των δύο πρωταθλητών οφείλεται στον σεναριογράφο Roy Thomas, ο οποίος ζήτησε από τον Moorcock την ευγενική παρέμβαση του ασπρομάλλη ήρωά του στις περιπέτειες του Κιμμέριου.
Ο Βρετανός συγγραφέας ανταποκρίθηκε, στέλνοντας με τη βοήθεια του Cawthorn, μια ιστορία αρκετά μεγάλη για να δημοσιευτεί σε δύο συνέχειες. Στην πλοκή της μετέφερε την κοσμική σύγκρουση των Αρχόντων του Νόμου και του Χάους από το αχανές Πολυσύμπαν στους αγριότοπους της Υβοριανής εποχής.

Ωστόσο, τo σενάριο των Moorcock και Cawthorn σε προσαρμογή του Thomas ήταν μάλλον συμβατικό και το εικαστικό μέρος, αν εξαιρέσουμε κάποια εντυπωσιακά καρέ, από τις πιo μέτριες δουλειές του Barry Smith. Ο νεαρός, επίσης Βρετανός καλλιτέχνης, προσπάθησε ευσυνείδητα να σχεδιάσει συνδυαστικά τους δυο αντίθετους χαρακτήρες, όμως το τελικό αποτέλεσμα ήταν κατώτερο των προσδοκιών. Αυτό συνέβει εν μέρει γιατί ο Smith αντί να πειραματιστεί στο δικό του ύφος, στήριξε την απεικόνιση του Έλρικ στα εξώφυλλα του Jack Gaughan της πρώτης αμερικανικής έκδοσης των βιβλίων Stormbringer και The Stealer Of Souls που αδικούσαν τον αλμπίνο. Και είναι ίσως ειρωνία της τύχης πως αν και το όνομά του συνδέθηκε με τον Κιμμέριο, ο ίδιος συμμεριζόταν λόγω ιδιοσυγκρασίας περισσότερο τον αγωνιώδη σκεπτικισμό του Έλρικ.

Εν τούτοις, τα δύο τεύχη αποτελούν σημαντικό γεγονός στα χρονικά της fantasy παραφιλολογίας για τους εξής λόγους:
Κατ’ αρχήν, αυτή είναι η μοναδική φορά που ο Κιμμέριος συναντά τον Μελνιμπόνιο στα ίδια τοπία της φανταστικής λογοτεχνίας. Και παρά τις ατέλειες για τις οποίες μεμψιμοιρούμε, η συνάντηση έγινε υπό την επίβλεψη σπουδαίων δημιουργών.
Έπειτα, κατά τη διάρκεια αυτής της ιστορίας ο Barry Smith ανακοίνωσε στη Μάρβελ την πρόθεσή του να εγκαταλείψει το Conan the Barbarian. Απαυδησμένος από τους δεσμευτικούς περιορισμούς της βιομηχανίας των κόμικς, εκτονώνει συμβολικά τη δυσαρέσκειά του υιοθετώντας την πανταχού παρούσα στην αφήγηση, απέχθεια του Κόναν για τους μάγους και τη μαγγανεία. Και ο δισέλιδος επίλογος του δεύτερου τεύχους μοιάζει όχι μόνον σχεδιασμένος αλλά και γραμμένος από τον ίδιο, ως μια τελευταία εξομολόγηση προς τους θιασώτες και θαυμαστές του.

Ο Smith θα επέστρεφε λίγο αργότερα για να ολοκληρώσει τον κύκλο του με μερικές ακόμη, εξαιρετικές ιστορίες, όμως αυτή ήταν η αποφασιστική καμπή στην καριέρα του πριν αποχωρήσει οριστικά.

Όσοι είναι μυημένοι στα σπαθιά και τη μαγεία, χαίρονται το αίμα και τη σφαγή με την ίδια προδιάθεση που απολαμβάνουν τις αλληγορίες και τα σύμβολα. Και μέσα στη γιορτή οφείλουν να μπορούν να διακρίνουν την κατάλληλη στιγμή που πρέπει να σηκώσουν το ποτήρι σε μια τελευταία πρόποση. Για την τέχνη και τη φαντασία, για το παρελθόν και το μέλλον.

Στο τελευταίο, ολοσέλιδο καρέ και αφού υπογράψει στο πλακόστρωτο, ο Conan Windsor-Smith, έφιππος κάτω από έναν συννεφιασμένο ουρανό στρέφει το βλέμμα προς τους αναγνώστες και με τον τρόπο του, τους αποχαιρετά:

«I’ll drink a toast, to both the living and the dead… …in the first tavern I find. ...Farewell»

Η αφορμή για το κείμενο: Η χρονική σύμπτωση του πρόσφατου κόμικ του Έλρικ (The Balance Lost, free comic book day edition Νo 0 / Μάιος 2011 και Νo 1 / Ιούλιος 2011) με την κινηματογραφική επιστροφή του Κιμμέριου.

Oι εικόνες: Το τελευταίο καρέ της 13ης σελίδας του τεύχους 14, τα εξώφυλλα των δυο τευχών και η περίφημη, τελευταία σελίδα του τεύχους 15.

Τα τεύχη: Conan the Barbarian Νο 14 (A SWORD CALLED STORMBRINGER!) και Νο 15 (THE GREEN EMPRESS OF MELNIBONE). Κυκλοφόρησαν αντίστοιχα τον Μάρτιο και τον Μάιο του 1972.

Η φράση της εισαγωγής: Την αρθρώνει ο Έλρικ, στο δεύτερο καρέ της δέκατης όγδοης σελίδας του τεύχους 15.

The Riddle of Steel: Ενδελεχή σύγκριση των δυο χαρακτήρων επιχείρησα πριν πολλά χρόνια, στο δέκατο τεύχος της WFotS, τον Μάρτιο του 1993 (MH/HM Νo 98).

ΤΟ ΣΚΟΥΛΑΡΙΚΙ

2011-08-09T00:25:00.014+03:00

Το σκουλαρίκι ήταν χρυσό, ψεύτικο αλλά εντυπωσιακό. Έμοιαζε με τεχνούργημα των Αζτέκων, με επινώτιο των κουρσάρων της Καραϊβικής, ίσως και με τα κρεμαστά περπενδούλια της αυτοκράτειρας Θεοδώρας στο περίφημο, βυζαντινό ψηφιδωτό της Ραβέννας. Κουμπωτό στο αυτί, συναπαρτιζόταν από τρία ξεχωριστά κομμάτια με συνολικό μήκος περίπου ένα δάχτυλο. Σχεδόν ακουμπούσε στον ώμο μου και λαμποκοπούσε σαν αληθινό κόσμημα.

Το σκουλαρίκι αποτελούσε για κάμποσα χρόνια αναπόσπαστο μέρος του «πολεμικού» μου εξοπλισμού στα φανταστικά πεδία μάχης μιάς παρατεταμένης εφηβείας. Από τα αμφιθέατρα του Πολυτεχνείου στην υπόγεια Βικτώρια το χειμώνα κι από εκεί στα ροκάδικα στέκια της Ίου τα καλοκαίρια. Ο ρόλος του ήταν συγκεκριμένος αν και υπαινικτικός: σηματοδοτούσε την αντισυμβατική αισθητική μου και πρόδιδε την ανατρεπτική μου διάθεση.

Η κοπέλα μου με κοιτούσε περίεργα κι ο πατέρας μου μου απαγόρευε να τον πλησιάζω σε ανοιχτούς χώρους κοινωνικής συναναστροφής. Τα μακρυά μαλλιά, τα μαύρα δερμάτινα, τα σκισμένα τζιν, τα καρφιά και οι αλυσίδες, όλα ήταν για τον κοινωνικό περίγυρο ανάρμοστα και απρεπή, αλλά κανένα τόσο εξωφρενικό και προκλητικό όσο εκείνο το σκουλαρίκι.

Το ξαναβρήκα πρόσφατα ψάχνοντας σε μια κούτα, μαζί με κονκάρδες, διακοσμητικά καρφιά, ραφτά σήματα κι άλλα τοτεμικά σύμβολα της βαρυμεταλλικής δεκαετίας του ’80. Φορτισμένο αντικείμενο έχει διαφυλάξει μέσα του κάτι από το πνεύμα της εποχής.

Τα χρόνια πέρασαν, τη χαίτη αντικατέστησε η φαλάκρα και τη βαρβαρική εμφάνιση ο καθωσπρεπισμός ενός τυπικού σαρανταπεντάρη. Σήμερα, εξακολουθώ τα καλοκαίρια να φορώ έναν μικρό, πειρατικό κρίκο, μακρινό συγγενή εκείνου του σκουλαρικιού.

Κι όταν κάποιες «συνειδητοποιημένες» φίλες της τελευταίας περιόδου, με πειράζουν γιατί δεν βλέπουν «αυθεντική» τρύπα στο αυτί, χαμογελώ συγκαταβατικά δίχως να τις ειρωνευτώ. Δείχνω ευπροσήγορος και καταδεχτικός κι ακούω τις ανούσιες απόψεις τους με προσποιητό ενδιαφέρον. Καθώς οι μύχιες σκέψεις μου πλανώνται ανάμεσα στα πόδια τους, αναρωτιέμαι καμμιά φορά αν πρέπει να τους αναφέρω για το χρυσό μου σκουλαρίκι, το κίβδηλο, το αυθεντικό...

Όμως γρήγορα αλλάζω γνώμη... Οι ιδιωτικοί μας μύθοι είναι συχνά δυσνόητοι και αινιγματικοί, ιδίως αν δεν έχεις ζήσει την εποχή τους. Και δεν μπορείς να τους μοιραστείς με άμοιρους και αδαείς.

Άλλωστε τα πράγματα που μας αφορούν πολύ προσωπικά δεν πρέπει να μας δεσμεύουν στο παρελθόν. Αντιθέτως, οφείλουν να μας θυμίζουν πως πάντα υπάρχει διέξοδος στο μέλλον.

Η φωτογραφία: David Coverdale. Αρχηγός, τραγουδιστής και στιχουργός των Whitesnake. Το μεγάλο μου ίνδαλμα εκείνης της εποχής. Εμβληματική μορφή της δεκαετίας του ’80. Αρχετυπικός φαλλοκράτης και μέγας ηθικοδιδάσκαλος στις ερωτικές σχέσεις των δύο φύλων.

ΗΡΩΙΚΗ ΑΡΙΣΤΟΚΡΑΤΙΑ

2011-07-11T01:10:00.022+03:00

«Άχ, άνθρωποι, στην πέτρα κοιμάται για μένα ένα άγαλμα, το άγαλμα των αγαλμάτων μου! Άχ, γιατί να κοιμάται στην πιο σκληρή, στην πιό άσκημη πέτρα!

Τώρα το σφυρί μου χτυπά μανιακά και φριχτά πάνω στη φυλακή μου. Κομμάτια γίνεται η πέτρα, μα τι μ’ ενδιαφέρει ;

Θέλω να το αποτελειώσω: γιατί μ’ επισκέφτηκε ένας ίσκιος – το πιό σιωπηλό και το πιό ελαφρό πράμα μ’ επισκέφτηκε, κάποτε!

Η ομορφιά του υπεράνθρωπου μ’ επισκέφτηκε, σα σκιά. Άχ αδελφοί μου! Τι μ’ ενδιαφέρουν εμένα πιά οι Θεοί! –

Έτσι μίλησεν ο Ζαρατούστρα.»

Ο νιτσεϊκός Ζαρατούστρα μας διδάσκει πως μόνοι μας πρέπει να δημιουργήσουμε τον ιδανικό ανθρώπινο τύπο: τον ημίθεο ήρωα που θα μας ξεπεράσει και τελικά θα μας διαδεχθεί στην κυριαρχία του Κόσμου. Ο υπεράνθρωπος ως το υπέρτατο έργο τέχνης περιμένει την αφύπνισή του μέσα στον πυρήνα της φυλής μας, σαν δυνατότητα αλλά και σαν υποχρέωση. Η αποκάλυψή του, με τον τρόπο που ο γλύπτης ελευθερώνει το άγαλμα από την άμορφη πέτρα, θα πρέπει να είναι το κορυφαίο έργο της θέλησής μας.

Στην βάση της σκέψης μου επικαλούμαι ένα αποσιωπημένο κεφάλαιο πολιτικής ιδεολογίας. Οι Σπαρτιάτες εφάρμοσαν στην πράξη ως πολίτευμα ένα είδος ηρωϊκής αριστοκρατίας πολύ πριν ο Πλάτωνας επεξεργαστεί στους φιλοσοφικούς στοχασμούς του, τους Φύλακες και την ιδανική Πολιτεία. Επέβαλαν ένα απόλυτο ιδεώδες σμιλεύοντας σαν μάρμαρο την ζωή τους και αρνήθηκαν να προσαρμοστούν στην αλλαγή των περιστάσεων επιλέγοντας τον χαμό.

Οι πορφυροί μανδύες και ο δωρικός ρυθμός των Σπαρτιατών είναι μια βαρυσήμαντη κληρονομιά ηρωικής ποιότητας και αισθητικής άποψης, που λειτουργεί ως αφετηρία. Η συνέχεια είναι ένας μακρύς δρόμος που περνάει από την Αναγέννηση και καταλήγει στους δανδήδες του Μπωντλαίρ και στον προκλητικό αισθητισμό του Όσκαρ Γουάιλντ.

Θα υποκύψω στον πειρασμό να εκφράσω τις απόψεις μου με αφορισμούς ιδεολογικής διακήρυξης...

Στον αρχετυπικό κόσμο της ιδεατής Ηρωικής Αριστοκρατίας λατρεύω τον συγκερασμό του αισθητικού και του ηρωϊκού ιδεώδους: το πρότυπο μιας κοινότητας αισθητιστών πολεμιστών που την καθορίζει η πατριαρχική ηθική, η σκληροτράχηλη ανδροπρέπεια και ταυτόχρονα η διανόηση, η αισθαντικότητα και η αναζήτηση της ομορφιάς. Αποζητώ ένα σύστημα αξιών που θα μας επιτρέπει να ζήσουμε στοχαστικοί κι ανέμελοι μέσα στην ψυχρή διαύγεια της τέχνης και να πεθάνουμε κάποτε ως αδιάφθοροι πρωταγωνιστές κάποιας ωραίας, πολεμικής σκηνής.

Μια ειδική πνευματική καλλιέργεια που εξαίρει την μορφή και το κάλλος είναι βεβαίως το επιστέγασμα μιας μαθήτευσης στα έργα του πολιτισμού. Αλλά αυτή πρέπει να επιτευχθεί δίχως να καταστραφεί το βασικό, ζωϊκό στοιχείο. Στην πορεία προς την κατάκτηση της πρότυπης μορφής, η ευγένεια πρέπει να προστεθεί στην «βαρβαρότητα», όχι να την ευνουχίσει. Ο διανοούμενος πολεμιστής οφείλει να παραμένει κύριος των στοιχειακών ορμών, της πρωτόγονης δύναμης και της θέλησης επιβολής όσο και ονειροπόλος, λόγιος και στοχαστής.

Ο επαναπροσδιορισμένος Ευγενής Βάρβαρος, ο προικισμένος με καλλιτεχνική αίσθηση των γραμμάτων και των τεχνών, είναι ο μόνος επιδεκτικός, ενδιάμεσος κρίκος προς το φωτεινό μέλλον. Μόνον αυτός θα μπορέσει στο μυστικιστικό φως κάποιου δειλινού να συναντήσει τον επερχόμενο Υπεράνθρωπο.

Κάτω από τη σημαία του Ήλιου, εμείς παραμένουμε αμετανόητοι πολέμιοι της εντροπίας ακόμη και μετά το Λυκόφως των Θεών. Κι αν η άθλια εποχή μας αρνηθεί οριστικά την προσφορά της νεότητας στη μάχη, θα επελάσουμε σίγουρα ως γέροντες Δονκιχώτες στο τέλος των ημερών. Στην άκρη του κόσμου θα υποδεχτούμε τους μύστες του υπερανθρώπου για να προετοιμάσουμε μαζί το μανιφέστο της μεταλλαγμένης ανθρωπότητας.

Ο ευγενής βάρβαρος είναι πλασμένος από τις προσδοκίες των φιλοσόφων και τις αποκαλύψεις των ποιητών. Έχω πλήρη επίγνωση της χιμαιρικής μου ιδεοληψίας. Κι αν ξεκίνησα το κείμενο με τα αισιόδοξα και ξεκάθαρα λόγια ενός φιλοσόφου, θα το τελειώσω αυτοσαρκαζόμενος, με τους πικρούς και αμφίσημους στίχους ενός ποιητή:

Ω λαμπρέ Απόλλωνα,

τίν’ άνδρα, τίν’ ήρωα, τίνα θεόν,

σε ποιόν άνδρα, ποιόν ήρωα, ή ποιόν θεό

τενεκεδένιο στεφάνι να φορέσω!

Opus 100: Αιρετικά κείμενα για την προώθηση των καλών τεχνών...

Η εικόνα: Προσχέδιο του B.W.S. γιά τον εμβληματικό πίνακά του THE LAST ATLANΤΕAN. Ο ρομαντικός πολεμιστής του Barry Smith παραμένει η καλύτερη σύγχρονη, εικαστική αποτύπωση του Ευγενούς Βαρβάρου.

Ο πρόλογος: Από το δεύτερο μέρος του ΕΤΣΙ ΜΙΛΗΣΕ Ο ΖΑΡΑΤΟΥΣΤΡΑ, το ευαγγέλιο του Φρειδερίκου Νίτσε.

Ο επίλογος: Από το μεγάλο, ιδεολογικό ποίημα ΧΙΟΥ ΣΕΛΓΟΥΙΝ ΜΩΜΠΕΡΛΥ, του Έζρα Πάουντ.

SPECIAL OLYMPICS: ΑΓΩΝΕΣ ΤΗΣ ΝΤΡΟΠΗΣ

2011-06-20T00:53:00.005+03:00

Αυτές τις μέρες γίνεται στη χώρα μας ένα είδος παρωδίας Ολυμπιακών Αγώνων που αποκαλούνται “Special Olympics”. Διανοητικά καθυστερημένοι άνθρωποι από όλη τη γη αναγκάζονται από τον συγγενικό τους περίγυρο να λάβουν μέρος σε αγωνίσματα που διακωμωδούν το Ολυμπιακό Πνεύμα. Το ανήθικο κατεστημένο του σύγχρονου κόσμου, σε ένα κρεσέντο αθλιότητας εκμεταλλεύεται ακόμη και τα αξιολύπητα παιδιά ενός κατώτερου θεού.

Η σύγχρονη παρεξήγηση των αγώνων ξεκινά από την λανθασμένη ερμηνεία τους και την μεταγενέστερη ταύτισή τους με την ευημερία των ειρηνικών περιόδων. Ξεχνούν εσκεμμένα οι σύγχρονοι πως οι αρχαίοι Έλληνες αποστρέφονταν αλλά ταυτόχρονα απολάμβαναν τον πόλεμο. Οι Έλληνες γνώριζαν πως ο πόλεμος είναι η μοναδική αλήθεια της ζωής κι ο πατέρας του κόσμου των ανθρώπων. Δεν είναι τυχαία η ηρωική προέλευση των αγώνων: οι πρώτοι Ολυμπιακοί καθιερώθηκαν από τον Ηρακλή σε ανάμνηση της εξόντωσης του Αυγεία και της νίκης του ενάντια στους Ηλείους.

Οι αγώνες της αρχαιότητας συνδέονταν στενά με το μαχητικό πνεύμα των Ελλήνων. Εξοικείωση με τα όπλα, έφοδος και σύγκρουση, ταχύτητα και αντοχή. Το κορυφαίο αγώνισμα και η επιτομή του αντρισμού ήταν το πένταθλο: ακοντισμός, δισκοβολία, άλμα, αγώνας δρόμου και πάλη. Η φάλαγγα των οπλιτών θεμελίωνε την υψηλή της καταγωγή μέσα στα στάδια των αθλητικών αναμετρήσεων.

Ο εκφυλισμός των αγώνων από τη ρωμαϊκή συμμετοχή έως την σύγχρονη αναβίωση, υπήρξε μακροχρόνιος και «προοδευτικός». Τέλειωσε κάποτε η εκλεκτική εποχή της κυριαρχίας του ενός, Έλληνα άντρα, νικητή. Και στη θέση της ήρθε μια νέα, «πανανθρώπινη» τάξη πραγμάτων: βαρβάροι και γυναίκες, βαθμολογία κατάταξης και βραβεία για όλους, εμπορικές διαφημίσεις και αναβολικά και στο τέλος ανάπηροι και διανοητικά καθυστερημένοι.

Είναι ευεξήγητο υπό το φως των κατοπινών εξελίξεων, το γιατί οι πρώτοι παραολυμπιακοί οργανώθηκαν μεταπολεμικά, μετά την οριστική επικράτηση του νεωτερικού κόσμου. Η πολιτιστική κληρονομιά της ισοπέδωσης διαβρώνει εύκολα τους καλοπροαίρετους και τους αφελείς με ανοησίες για δήθεν σεβασμό στη «διαφορετικότητα» και τις «ξεχωριστές ικανοτήτες» όλων των ανθρώπων.

Οι επικρίσεις μου δεν αφορούν βέβαια στους ίδιους τους ανάπηρους αθλητές. Οι διανοητικά καθυστερημένοι είναι θύματα κοινωνικής εκμετάλλευσης ενώ οι σωματικά ανάπηροι είναι τραγικοί αγωνιστές, που μόνον με την δύναμη της θέλησης εναντιώνονται στην άδικη μοίρα. Καταδικάζω όμως με απέχθεια το σάπιο σύστημα της εμπορευματοποίησης, της υποκριτικής συμπόνοιας και της βαθιάς παρακμής που με θρασύτητα προβάλλει ως πρότυπο ότι από τη φύση του είναι ατελές και αξιολύπητο, αλλόκοτο και ασθενές.

Οι πραγματικοί Αγώνες πρέπει να δοξάζουν την ιδέα του κάλλους, τα πρότυπα του καθαρού και του αδιάφθορου, το υγιές και το δυνατό. Ανώτερος σκοπός είναι η κατάκτηση της αυτοκυριαρχίας και η αφοσίωση στην υπέρβαση των ορίων. Και οι θεατές των αγώνων πρέπει να νοιώθουν ψυχική ανάταση, να ταυτίζονται με τους ήρωες, να λατρεύουν τον Υπεράνθρωπο.

Το έπαθλο των Ολυμπιακών Αγώνων ήταν το στεφάνι ελιάς που ο Ηρακλής είχε φέρει από τους Υπερβόρειους. Εκεί, στον απότατο Βορρά, στα άλση των Ηλυσίων, συνεχίζουν να συναγωνίζονται διεκδικώντας τη νίκη, οι μακάριοι που έπεσαν πολεμώντας στα πεδία της τιμής.

Οι Αγώνες ως ενοποιητική γιορτή της κοινότητας, συνδέονται άμεσα με το ηρωικό ιδεώδες. Ο Αθλητισμός πρέπει να είναι γιορτή προετοιμασίας των επιλέκτων, αυτών που τελικά θα καλεστούν να αποδείξουν την αξία τους στον μόνον αυθεντικό στίβο: το πεδίο της μάχης.

Η φωτογραφία: Όψη του καλλιτεχνικού εργαστηρίου του γερμανού γλύπτη Arno Breker. Ο Breker υπήρξε ο απόλυτος εκφραστής του ηρωϊκού ιδεώδους στην τέχνη του 20ου αιώνα. Σχεδόν όλα τα γλυπτά του καταστράφηκαν από τον στρατό των Συμμάχων με το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.
Οι αγώνες της ντροπής: Οι πρώτοι αναπηρικοί αγώνες Ολυμπιακού χαρακτήρα οργανώθηκαν το 1960, στην Ρώμη και οι πρώτοι Special Olympics το 1968, στο Σικάγο. Εξαιρώ για προφανείς λόγους στρατιωτικής ηθικής τους πρώτους αγώνες αναπήρων, βετεράνων πολέμου, που έγιναν το 1948 στην Αγγλία.

ΕΛΛΗΝΕΣ ΕΥΡΩΠΑΙΟΙ

2011-05-28T19:31:00.007+03:00

Τα τελευταία σαράντα χρόνια καθοδηγεί τη χώρα ένα ιδιόμορφο, κοινωνικοπολιτικό κατεστημένο ανίκανης, κεντροδεξιάς εξουσίας και νοσηρής, αριστερής διανόησης. Η συνδυαστική τους συνύπαρξη μας έχει φέρει σήμερα στο περιθώριο της Ευρώπης και στην άκρη του γκρεμού.

Καθώς η κρίση του συστήματος βαθαίνει, οι έντονες αντιθέσεις της νεοελληνικής κοινωνίας οξύνονται σε υπερθετικό βαθμό. Η οικονομική ύφεση οδηγεί μαζικά τους ανυπεράσπιστους εργαζόμενους του καθημερινού μόχθου στην ανεργία ενώ οι εκατοντάδες χιλιάδες δημόσιοι υπάλληλοι της διεφθαρμένης κομματοκρατίας υπερασπίζονται μέχρις εσχάτων την μονιμότητα και τους εξασφαλισμένους μισθούς τους. Ταυτόχρονα, αμέτρητοι τριτοκοσμικοί μετανάστες υποκαθιστώντας το ντόπιο και διορισμένο πλέον στο Δημόσιο, προλεταριάτο, περιφέρονται ανεξέλεγκτοι στους βρώμικους δρόμους της πρωτεύουσας.

Μέσα σε αυτό το ετοιμόρροπο πλαίσιο ακούω με αποστροφή όλο και συχνότερα ενορχηστρωμένες φωνές, που διαχωρίζουν την θέση της Ελλάδας από την Ευρώπη και διαδίδουν πως τάχα εμείς, οι ανάδελφοι της καθ’ ημάς Ανατολής δεν έχουμε καμμία ουσιαστική σχέση με τους υπόλοιπους Ευρωπαίους.

Είναι βέβαια αδιανόητο για οποιονδήποτε κάτοχο έστω της βασικής παιδείας να αντιμετωπίζεται η σύγχρονη Ελλάδα χωριστά από τον υπόλοιπο Δυτικό Κόσμο με αφορμή οικονομικά προβλήματα κακοδιαχείρισης, ελείμματος ή χρέους.
Η Αρχαία Ελλάδα υπήρξε το λίκνο του Ευρωπαϊκού Πολιτισμού και η πιο πολιτισμένη κοινωνία στην ιστορία της ανθρωπότητας μέχρι σήμερα. Το Βυζάντιο υπήρξε για χίλια χρόνια η ανατολική Ρωμαϊκή αυτοκρατορία. Το νεότερο έθνος μας είναι στενά συνδεδεμένο με όλες τις εξελίξεις των τελευταίων δύο αιώνων πολιτικής διαμόρφωσης της ηπείρου. Η Ευρώπη δεν υπάρχει δίχως την Ελλάδα.

Οι άνθρωποι που προπαγανδίζουν αυτές τις ανιστόρητες ανοησίες είναι στην καλύτερη περίπτωση επιτήδειοι απατεώνες, που προσπαθούν να διαφυλάξουν άνομα προνόμια. Στην χειρότερη περίπτωση είναι επικίνδυνοι εχθροί της πατρίδας που επενδύουν στην απομόνωση της χώρας από τους φυσικούς της συγγενείς. Κι αυτοί όπως και οι ομοϊδεάτες τους στα γερμανικά έθνη, είτε βρίσκονται στα κλιμάκια της διοίκησης είτε στα λαϊκά στρώματα, πρέπει να διωχθούν με αποφασιστικότητα και αδιαλλαξία.

Μην ξεγελιέστε από τους χαμηλούς τόνους μας. Πιστεύω πως θα πρέπει πλέον να σκεφτόμαστε με σοβαρότητα, τον πολιτισμένο τρόπο με τον οποίο θα απομακρύνουμε από τη γη των πατέρων μας τους ανθέλληνες μαζί με τους φίλους τους, ανεπιθύμητους αλλοδαπούς. Είναι υποχρέωσή μας να διευκολύνουμε την έξοδο από την επικράτεια σε όσους από τους συμπολίτες μας αισθάνονται Νότιοι και Ανατολίτες, Ασιάτες ή Αφρικανοί.

Εμείς οι Έλληνες Ευρωπαίοι, αν και υπομένουμε με στωικότητα σήμερα τον εθνικό μας διασυρμό, δεν σκοπεύουμε να εγκαταλείψουμε τη χώρα.

Η εικόνα: Σχέδιο (1886) του Sir Lawrence Alma-Tadema (1836-1912), βασισμένο στον παλαιότερο πίνακά του The Pyrrhic Dance (1869).

Η ΠΗΓΗ

2011-05-13T22:17:00.018+03:00

Τα χρόνια πέρασαν και ξεχάστηκε το Βασίλειο του Καλοκαιριού. Τα πάντα σκέπαζε ο υπνωτικός μανδύας του χειμώνα και οι φωτεινές ημέρες, οι σημαίες και οι μεγάλες πόλεις με τους πύργους και τα καμπαναριά ανήκαν πλέον στο παρελθόν. Κι εγώ μάταια αναζητούσα θεούς και δαίμονες στα παραμεθόρια ιερά της άγονης γης.

Μάνιαζε η καταιγίδα, έβρεχε και βροντούσε όταν κάποτε έφτασα μόνος στο τελευταίο φυλάκιο της Φρουράς. Μπήκα αθόρυβα στο εγκαταλελειμένο παρεκκλήσι και στάθηκα μπροστά στην Άγια Τράπεζα. Έβγαλα το φτερωτό κράνος, κάρφωσα το σπαθί στον πέτρινο βωμό και γονάτισα θλιμένος να προσευχηθώ.

ΓΙΑΤΙ με τα ιερά της δύσης,

Με τ’ άμφια τ’άγια της αυγής,

Τη δυστυχία μου να στολίσεις,

- Όλη τη δυστυχία της γης;

- Δάκρυα κ’αίματα αν θα χύσεις,

Στην Πύλη την Ωραία θα βγεις,

Όσους πιστούς, να κοινωνήσεις

Στο άναμα της φωτοπηγής...

Έστρεψα με προσμονή το βλέμμα προς το τζαμωτό παράθυρο που χώριζε το άδυτο από τον προθάλαμο προσδοκώντας ευνοϊκό σημάδι υποδοχής. Για ώρα περίμενα αμήχανος παρατηρώντας τους διασταυρούμενους, μολυβένιους αρμούς του θαμπού υαλοπίνακα, που σχημάτιζαν περίπλοκα σχέδια, ακατανόητα δίχως την συμβολή του φωτός.

Και τότε άστραψε ξαφνικά και η στιγμιαία λάμψη πίσω από το ζωγραφισμένο γυαλί μου αποκάλυψε την πρωταρχική σύσταση του μείγματος των στοιχείων. Φανερώθηκαν τα τέσσερα σπαθιά των φρουρών του κόσμου τούτου, οι τρείς πύλες προς τους άγιους τόπους της εσωτερικής αναζήτησης και η πολύχρωμη γέφυρα προς την εξώτατη σφαίρα, τον ουρανό που άλλοι αποκαλούν Αιθέρα κι άλλοι Φως.

Λυτρωμένος από την αποκάλυψη της αστραπής μετάλαβα των ζωοποιών μυστηρίων του Πατρός και ασπάστηκα τη λαβή του καρφωμένου ξίφους. Το ιερό όπλο είναι το κλειδί που ανοίγει την Πύλη του Ηλιοστασίου, ορατό τμήμα της τριμερούς αλληλοκάλυψης όπου ο Ουράνιος και ο Εσωτερικός κόσμος εφάπτονται με το Φυσικό σύμπαν.

Έφυγα από το παρεκκλήσι με την παρήγορη διαβεβαίωση πως ο Ηλιακός Πρόμαχος θα με περιμένει ένοπλος στη μεγάλη Σάλα των Μαχών. Δεν πήρα αψήφιστα τα λόγια της Αποστολής... όσους πιστούς να κοινωνήσω στο άναμα της Φωτοπηγής...

Η φωτογραφία: Βικτωριανό βιτρό γοτθικής αναβίωσης (19ος αιώνας), από το προσωπικό μου άδυτο.

Το ποίημα: ΜΕΤΑΛΗΨΗ, του Μιλτιάδη Μαλακάση (1869-1943) από τα ΑΝΤΙΦΩΝΑ.

TWO CROWNS

2011-04-22T00:11:00.006+03:00

Ο χρυσός βασιλιάς των ιπποτών παρελαύνει ανάμεσα στους ευτυχισμένους υπηκόους του κι αυτοί τον ρένουν με λουλούδια. Λάμπει σαν ήλιος του καλοκαιριού πάνω στο λευκό του άλογο και δοξάζει την νεότητα, την ελευθερία και τη χαρά της ζωής. Ότι ανυψώνει τον άνθρωπο, η θέληση για δύναμη και η περηφάνια, η λατρεία της ομορφιάς και της καθαρής φύσης του κόσμου τούτου, η κλιμάκωση των αξιών, όλα συνοψίζονται στην κορώνα του.

Όμως, αναπάντητα ερωτήματα και κρυφές αμφιβολίες τον βασανίζουν και οι πεποιθήσεις του δοκιμάζονται όταν το βλέμμα του συναντά τον σταυρωμένο Θεάνθρωπο των χριστιανών. Το ακάνθινο στεφάνι του, ο πόνος, το αντίστροφο Βασίλειο του Ουρανού και η ισότητα των ψυχών, θέτουν υπό αμφισβήτηση την φυσική τάξη των πραγμάτων και την αναγκαία ιεράρχηση των διαφορών. Το υπερβατικό επέκεινα υποτιμά κι απαξιώνει την προφανή αλήθεια του φωτός.

Τα δύο στέμματα μαζί σ' έναν αταίριαστο κι ανόσιο συγκερασμό, καθόρισαν το πεπρωμένο του Ευρωπαϊκού Πολιτισμού.

Ο πίνακας: The Two Crowns (1900), του Βρετανού ζωγράφου Frank Dicksee (1853-1928).

ΤΑ ΤΑΜΠΟΥΡΙΑ ΤΟΥ ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑ

2011-03-24T00:36:00.012+02:00

Ο Γρηγόριος Δικαίος, ο επονομαζόμενος Παπαφλέσσας, είχε ήδη διανύσει μια πολυτάραχη πορεία όταν έφτασε η ώρα της τελικής κρίσης. Η ώρα αυτή είναι για τους αληθινούς άντρες η πιό σπουδαία, όταν ή σκυφτός οπισθοχωρείς ή όρθιος περνάς κατευθείαν από το πεδίο της τιμής στο αρχαίο λιβάδι των ασφοδελών. Ο Παπαφλέσσας ήταν από τη φύση του άνθρωπος ανυποχώρητος κι αγύριστο κεφάλι. Στην ώρα της ανάγκης έκανε γρήγορα την επιλογή, έβγαλε την αρχοντική του φορεσιά, έβαλε το σπαθί και τα πιστόλια στο ζωνάρι και διάλεξε με παρρησία τον θάνατο του πολεμιστή.

«Πηγαίνω να πολεμήσω, πατριώτες και ή θα νικήσω τον Μπραϊμη ή θα σκοτωθώ. Και θα μάθετε σκατόβλαχοι πως ξέρει κι άλλος να πολεμάει τους Τούρκους, όχι ο Γέρος μοναχά! ». Κι έτσι έφτασε στο Μανιάκι, να πολεμήσει τους αράπηδες, να πεθάνει και να δοξαστεί. Χωρίς δισταγμούς, χωρίς επιφυλάξεις, χωρίς ενδοιασμούς. Κι όταν οι δικοί του τον προτρέπανε ν’ ανέβει στα ψηλώματα του βουνού για μεγαλύτερη ασφάλεια τους απαντούσε πως... «εγώ δεν ήρθα εδώ να μετρήσω το στρατό του Μπραϊμη, πόσος είναι από τα ψηλώματα, ήρθα να πολεμήσω... Καθήστε εδώ να πεθάνουμε σαν αρχαίοι Έλληνες! ».

Ο Γρηγόριος Δικαίος ήταν φτιαγμένος από εκείνη την ξεχωριστή στόφα των εκκεντρικών, δανδήδων πολεμιστών, που μανιωδώς στοιχειώνουν την προσωπική μου μυθολογία. Άνθρωπος ασυγκράτητος, ορμητικός και τυχοδιώκτης έγινε μοναχός για λόγους ωφελιμιστικούς, για να μπορεί να απολαμβάνει μεγαλύτερα προνόμια και ελευθερία στο καθεστώς της τουρκοκρατίας. Αλαζόνας, γυναικάς και φίλαρχος, για λόγους προσωπικού συμφέροντος συγκρούστηκε κατά περιόδους τόσο με Έλληνες επισκόπους όσο και με Τούρκους αγάδες και τελικά αναγκάστηκε να φύγει από την Πελοπόννησο όταν εξαιτίας του διαλύθηκε κάποιο σημαντικό συνοικέσιο. Είναι αξιομνημόνευτο το ανέκδοτο που λέει ότι φεύγοντας φώναξε στους Τούρκους διώκτες του πως θα επέστρεφε κάποτε ή σαν δεσπότης ή σαν πασάς...

Μέσω Ζακύνθου έφτασε στην Κωνσταντινούπολη κι εκεί άρχισε να συχνάζει στο Πατριαρχείο προσπαθώντας να ανελιχτεί στην ιεραρχία της Εκκλησίας ενώ ταυτόχρονα ζούσε «κοσμικά» και «προκλητικά». Οι Τουρκικές αρχές τον γνώριζαν όχι ως επαναστάτη και συνωμότη αλλά ως ταραξία και διαφθορέα, που «κάθε νύχτα φέρνει γυναίκας εις το σπίτι του». Αναφέρεται ακόμη και περιστατικό κακομεταχείρισης ενός μουσουλμάνου υπηρέτη του, ο οποίος κατήγγειλε κάποτε στην Τουρκική αστυνομία πως ο Παπαφλέσσας τον χτύπησε γιατί δεν πρόσεξε την σαπουνάδα με την οποία έπλενε κάθε πρωί την γενειάδα του.

Στην Πόλη χειροτονήθηκε αρχιμανδρίτης και τελικά μυήθηκε στην Φιλική Εταιρία από τον Αναγνωστόπουλο με το συνωμοτικό ψευδώνυμο Αρμόδιος. Στάλθηκε έπειτα στις παραδουνάβιες ηγεμονίες για να διαδόσει τις ιδέες της Εταιρίας και στο Βουκουρέστι αδερφοποιήθηκε με τους οπλαρχηγούς Γεωργάκη Ολύμπιο και Ιωάννη Φαρμάκη. Σαν επαναστάτης, ο Παπαφλέσας βρήκε τον πραγματικό εαυτό του. Ο ζήλος του για την πατρίδα ήταν υπέρμετρος και τρομερός. Έφτασε μέχρι του σημείου να σκοπεύει να κηρύξει την επανάσταση δίχως την έγκριση της Φιλικής Εταιρίας, σε συνεργασία με τον Ολύμπιο στη Μολδοβλαχία και τον Φαρμάκη στη Μακεδονία και την Στερεά. Η ηγεσία της Εταιρίας πρόλαβε την τελευταία στιγμή να ματαιώσει το πρόωρο κίνημά του αλλά ήταν φανερό πως με δυσκολία θα τον συγκρατούσαν.

Την εποχή που ο Αλέξανδρος Υψηλάντης προσπαθούσε να δημιουργήσει τακτικό στρατό με τον Μαύρο Λόχο των εθελοντών της Οδησσού και να διαβεί τον Προύθο, ο Δικαίος έφτασε ως απεσταλμένος του στην Ελλάδα κι αποδείχτηκε ο μεγαλύτερος απόστολος και προφήτης της Ελληνικής Επανάστασης. Καιροσκόπος, ενθουσιώδης και εριστικός, συνηθισμένος να προπαγανδίζει, να υπερβάλει, να μιλάει για πράγματα ανύπαρκτα και φοβερά, κατέπλησσε τα πλήθη και προβλημάτιζε τους διστακτικούς πρόκριτους που ζητούσαν όχι μόνον επαρκείς διαβεβαιώσεις αλλά και εξασφαλισμένα αποτελέσματα. Ο Φωτάκος στην βιογραφία του, γράφει πως «είχε τόσην πειθώ εις τας ομιλίας του ώστε επίστευε πολλάκις και ο ίδιος την απάτη ως πράγμα»...! Δεν υπάρχει αμφιβολία πως οι αναποφάσιστοι κοτζαμπάσηδες της Πελοποννήσου, αν μπορούσαν, θα τον πρόδιδαν και θα τον σκότωναν από την αρχή.

Ο Παπαφλέσσας ήταν πανταχού παρών, λαμβάνοντας συνεχώς μέρος σε σημαντικές πολεμικές επιχειρήσεις, περιοδείες στρατολόγησης και πολιτικές δραστηριότητες. Έγινε μέλος της Πελοποννησιακής Γερουσίας, συμμετείχε στην Α' Συνέλευση της Επιδαύρου και ξανά στην Β' Συνέλευση του Άστρους και εκλέχτηκε υπουργός των Εσωτερικών στην κυβέρνηση Κουντουριώτη. Παρέμενε ραδιούργος και απείθαρχος με σταθερή ροπή προς τις σαρκικές ηδονές και τον έκλυτο βίο. Τα επίθετα που χρησιμοποιούσαν οι αντίπαλοί του και τον συνόδευαν σε όλη την πορεία του είναι χαρακτηριστικά της ιδιόρρυθμης ιδιοσυγκρασίας του: απατεών και εξωλέστατος, αποπλανημένος παληοκαλόγερος, ασήμαντος Πολιανίτης, κακοπαπαφλέσσας...

Στις εμφύλιες διενέξεις επίσης δεν έκρυβε τις διαθέσεις του. Όταν ξεκίνησε ο δεύτερος εμφύλιος από τους κατοίκους της Αρκαδίας που αρνήθηκαν να καταβάλλουν φόρους, ήταν ο Παπαφλέσσας ο πρώτος που ηγήθηκε της επιχείρησης καταστολής. Αργότερα πάλι αυτός ήταν που ζήτησε την παράδοση των όπλων των Δεληγιανναίων πριν τους φυλακίσει. Ούτε τον Κολοκοτρώνη δίστασε να κυνηγήσει αν και προηγουμένως είχε βρεθεί στην ίδια παράταξη μαζί του ενάντια στους κοτζαμπάσηδες. Όμως, όταν ο Ιμπραήμ άρχισε να καταστρέφει την Πελοπόννησο, ο ίδιος άνθρωπος πήρε το βάρος της ιστορικής ευθύνης στην πλάτη του.

Μέσα σε μια κατάσταση γενικευμένης κατάρρευσης, φυγομαχίας και δειλίας, ο Παπαφλέσσας - εν ενεργεία υπουργός Εσωτερικών και Αστυνομίας - στάθηκε άξια στο ύψος των περιστάσεων. Μετά την αποτυχία της εκστρατείας του Κουντουργιώτη και με τους Ρουμελιώτες οπλαρχηγούς να αρνούνται να πολεμήσουν, ο Γρηγόριος Δικαίος έφτασε αποφασισμένος με λίγους καπεταναίους και 1500 άντρες στο Μανιάκι. Ενισχύσεις που περίμενε δεν τον υποστήριξαν και επιπλέον υποχώρησε πριν τη μάχη ο δειλός οπλαρχηγός Καπετανάκης μόλις συνειδητοποίησε την μεγάλη δύναμη του εχθρού. Πολλοί άλλοι λιγόψυχοι τον μιμήθηκαν και δεν απέμειναν πάνω από τριακόσιοι - κατ’ άλλους εκατον πενήντα ή εξακόσιοι - αριθμός μάλλον σημαδιακός. Κι έτσι, αυτός που τον αποκάλεσαν και Αλκιβιάδη του νεώτερου Ελληνισμού, στο τέλος συνάντησε μόνος του το πεπρωμένο, όρθιος και στα ίσα. Καθώς μας λέει το δημοτικό τραγούδι, μια μπαταργιά του ρίξανε πικρή, φαρμακωμένη...

Η τοποθεσία του θανάτου του, οι τρείς λόφοι κοντά στο Μανιάκι που αποκαλούνται ταμπούρια του Παπαφλέσσα, είναι ιερός τόπος ψυχικής ανάτασης και περισυλλογής. Ο Παπαφλέσσας ήταν αντιφατικός αλλά και μεγαλειώδης χαρακτήρας κι όπως ήξερε να απολαμβάνει τη ζωή έτσι δεν χαράμισε και τον θάνατό του.

Είναι χαρακτηριστική η μαρτυρία του Αμερικανού γιατρού Χάου, που υπήρξε αυτόπτης της Επανάστασης και τον συνάντησε κάτω από εντελώς διαφορετικές περιστάσεις. Ο Χάου εξιστορεί πως ζούσε πολυτελώς ο Παπαφλέσσας σαν υπουργός των Εσωτερικών στο Ναύπλιο με ανατολίτικη μεγαλοπρέπεια και «επανεπαύετο ανακεκλιμένος και εδέχετο ορθίους τους κομίζοντας την υπηρεσίαν υπαλλήλους...». Μας λέει όμως επίσης πως τον είδε το βράδι πριν την τελευταία μάχη, ζωσμένο με το σπαθί και τα πιστόλια «...ωπλισμένον μέχρις οδόντων, καθήμενον παρά την πυράν επί μιας καρπέτας κατά γης εστρωμένης και ρεμβάζοντα επί τη θέα των φλογών... Ήτο δε και τότε τόσον εύθετος, όσον ήτο και ότε ανεπαύετο επί του ανακλίντρου εν Ναυπλίω».

«...Εγώ άπαξ ορκίστηκα να χύσω το αίμα μου για την ανάγκη της πατρίδας και αυτή είναι η ώρα. Εύχομαι δε στο θεό η πρώτη μπάλα του Ιμβραήμ να με πάρει στο κεφάλι διότι σας γράφω να ταχύνετε τον ερχομό σας και σεις μου γράφετε κουραφέξαλα. Νικήτα πρώτη και τελευταία επιστολή μου είναι αυτή. Βάστα τη να την διαβάζεις καμμιά φορά να με θυμάσαι και να κλαίς ». Ανατρέχουμε ακόμη σήμερα στην τελευταία επιστολή που έγραψε στον αδερφό του. Την διαβάζουμε μάλλον παράφωνα κάτω από τη βαριά ντροπή που μας πλακώνει, αλλά τον θυμόμαστε με συγκίνηση και δακρύζουμε από περηφάνεια.

Αϊντε ρε Παπαφλέσσα... που είσαι να δεις την κατάντια μας... Έχουν περάσει 186 χρόνια από τότε που εσύ πέρασες σαν ήρωας τα ταμπούρια των Ιλυσσίων και οι «σκατόβλαχοι» τρέχουν ακόμη να κρυφτούν! Παρηγορήσου όμως εκεί στον Άδη που τριγυρνάς, γιατί τουλάχιστον εμείς μάθαμε την αλήθεια και μετρήσαμε με σεβασμό το μέγεθός σου. Λάμπει η σκιά σου μέσα στο σκοτάδι καθώς με «ΑΘΑΝΑΤΟ ΚΡΑΣΙ ΤΟΥ ΕΙΚΟΣΙΕΝΑ» προετοιμάζουμε μελλοντικές σπονδές.

Στοιχεία, φράσεις και περιστατικά: Όπως συμβαίνει σε όλα τα κείμενα της Πολεμικής Σημαίας, οι αναφορές και τα γεγονότα ελέγχονται με βάση τις ιστορικές πηγές. Το ηθικό δίδαγμα όμως καθώς και η υποκειμενική θεώρηση των πραγμάτων φέρουν την ιδιαίτερη σφραγίδα της προπαγάνδας των ιδεών.

Η φωτογραφία: Γκραβούρα προσωπογραφίας του Παπαφλέσσα.

Μικρό χρονολόγιο: Ο Γρηγόριος Δικαίος γεννήθηκε στην Πολιανή της Μεσσηνίας το 1788. Φοίτησε από το 1808 στη Σχολή της Δημητσάνας κι έπειτα έγινε Μοναχός στη Μονή Βελανιδιάς, το 1816. Έφυγε κυνηγημένος από την Πελοπόννησο το 1817. Μυήθηκε στην Φιλική Εταιρία το 1818. Επέστρεψε στην Πελοπόννησο στα τέλη του 1820. Τον Ιούλιο του 1823 ανέλαβε το υπουργείο Εσωτερικών στη νεοσύστατη κυβέρνηση. Σκοτώθηκε μαχόμενος στο Μανιάκι στις 20 Μαϊου του 1825, σε ηλικία 37 ετών.

ΑΝΑΛΗΨΗ ΕΥΘΥΝΗΣ

2011-03-01T00:53:00.007+02:00

Η ηγεσία είναι μια σύνθετη έννοια που περιλαμβάνει όλες τις διαδικασίες καθοδήγησης και επιρροής μιας ομάδας με σκοπό την επίτευξη κοινών, αντικειμενικών στόχων. Βασική προϋπόθεση είναι πάντα η διατήρηση της συνοχής του πνεύματος της ομάδας μέσω της παράλληλης χρήσης κινήτρων αποτροπής και επιβράβευσης. Οι διαδικασίες καθοδήγησης μιας ανθρώπινης κοινωνίας οργανωμένης σε κράτος ορίζουν την ανώτατη μορφή ηγεσίας.

Στις σύγχρονες Δημοκρατίες η ηγετική ομάδα απαρτίζεται από την πολιτική και οικονομική ελίτ του συστήματος συμπεριλαμβάνοντας εκλεγμένους αντιπροσώπους, κεφαλαιοκράτες χρηματοδότες και τεχνοκράτες εκτελεστές. Σε αυτόν τον τύπο πολιτεύματος η συλλογική υπευθυνότητα των πολιτών παίζει καθοριστικό ρόλο στην εκλογή και τη διατήρηση της ηγεσίας και συνδέεται άμεσα με την ευμάρεια. Στην οικονομοκρατούμενη κοινωνία όταν οι προϋπολογισμοί είναι πλεονασματικοί και επιτυγχάνονται οι στόχοι, όλοι απολαμβάνουν τα οφέλη της επιτυχίας. Τα κέρδη μεταφράζονται σε κατανάλωση στο χαμηλότερο επίπεδο της κοινωνικής βάσης και σε γιγάντωση του πλουτισμού στα υψηλότερα κλιμάκια της ηγεσίας. Όλοι ευημερούν και οι κυβερνήτες απολαμβάνουν ανάλογες τιμές και σεβασμό.

Τι γίνεται όμως στην περίπτωση της αποτυχίας και ιδιαίτερα στην περίπτωση της οικονομικής καταστροφής όπως συμβαίνει στην κατάσταση που αντιμετωπίζουμε σήμερα στη χώρα μας; Ποιός αναλαμβάνει τότε την ευθύνη; Ποιά είναι η ποινή για τους άρχοντες που απέτυχαν και ποιός θα την επιβάλλει;

Όταν ένα νοσηρό σύστημα οργάνωσης απαξιώνεται, τότε καταρρέουν και οι μορφές της ισχύος του. Δεν υπάρχουν πλέον παροχές ανταμοιβής των υφισταμένων ούτε δυνατότητες καταναγκασμού τους. Στα ιστορικά αδιέξοδα δεν αναγνωρίζεται στην άρχουσα τάξη ούτε η νόμιμη ισχύς ως δικαίωμα λόγω αξιώματος, ούτε η ισχύς αναφοράς ως απόρροια θαυμασμού, ούτε η αυθεντία λόγω εξαιρετικών γνώσεων. Κι όταν κανείς από την ηγεσία δεν αναλαμβάνει την ευθύνη, τότε το αποτέλεσμα είναι γενικευμένη αναρχία, ατιμωρησία και αποσύνθεση.

Στις ωφελιμιστικές κοινωνίες των εμπόρων και των υπαλλήλων που συνήθως στηρίζονται στη διευκόλυνση, το συμβιβασμό και την κερδοσκοπία, κανείς δεν έχει το θάρρος να κοιτάξει κατάματα την αλήθεια. Το παγωμένο πρόσωπο της Μέδουσας παραμένει στο κέντρο του διεκδικούμενου χώρου, όμως πλέον δεν κατοικούν ήρωες στα περίχωρα και κανείς από μηχανής θεός δεν πρόκειται να δώσει λύση στην τραγωδία.

Ελπίζω πως ο χρόνος παραμένει κυκλικός και στο μεταξύ ασκούμαι στην παθητική αντίσταση, στην περιφρόνηση και την ειρωνία. Λοιδωρώ το σύγχρονο κατεστημένο, συγκρίνοντας το λειψό ηθικό του ανάστημα με τις πάτριες, αριστοκρατικές αξίες του παρελθόντος, όπου οι αληθινοί ηγέτες, άντρες και πολεμιστές αναλάμβαναν την ευθύνη.

Η φωτογραφία: Η Μέδουσα Rondanini, που βρίσκεται στην Γλυπτοθήκη του Μονάχου. Πιθανά αντίγραφο του γοργονείου, επισήματος της ασπίδας της χρυσελεφάντινης Αθηνάς του Φειδία.

ΣΙΔΕΡΕΝΙΟΣ ΙΩΑNΝΙΤΗΣ

2011-02-01T00:03:00.007+02:00

Ο προορισμός μου αυτή τη φορά ήταν το παλαιό οχυρό των Ιωαννιτών στις όχθες του ποταμού Μολδάβα, στο Μικρό Μέρος της Πράγας. Το οχυρωμένο μοναστήρι που ήλεγχε κάποτε την μεσαιωνική Γέφυρα της Ιουδήθ αποτελούσε έναν ακόμα κρίκο στην σειρά των επισκέψεών μου σε πύργους, μουσεία και ναούς, σε τόπους όπου συγκεντρώνω κομμάτι-κομμάτι τα διάσπαρτα στοιχεία της σκοτεινής μας καταγωγής.

Οι φορτισμένες τοποθεσίες και τα τεχνουργήματα του παρελθόντος ενεργοποιούν απωθημένες αναμνήσεις από την εποχή της πτώσης που ακολούθησε τη Μητέρα των Μαχών. Υπομένω αγόγγυστα τη μοίρα, όμως ακόμη βασανίζομαι τις άναστρες νύχτες από τους εφιάλτες της απρόσμενης ήττας που ανέτρεψε την ισορροπία των κόσμων και μας καταδικάσε στα φοβερά δεσμά του χρόνου και του χώρου.

Οι πιο τυχεροί από εμάς, ενσαρκωμένοι σε σώματα θνητών, διατηρούμε ψήγματα μνήμης και ενοχής. Αν και διαιρεμένοι σε τόπους διαφορετικούς κι ανόμοιες εποχές, φέρουμε ακέραιο το ιερό καθήκον της ανασυγκρότησης της στρατιάς. Προετοιμάζοντας την έξοδο από την ύλη συλλέγουμε κωδικοποιημένες πληροφορίες και ταυτόχρονα διαδίδουμε το προσκλητήριο της επιστράτευσης στους πιο άτυχους συντρόφους... στους σιωπηλούς φυλακισμένους στα αγάλματα και στους πίνακες, στα βιτρό, στους τάπητες και στις προτομές.

Στο παραποτάμιο οχυρό των Ιωαννιτών, στη σιδερένια εξώπορτα συνάντησα έναν από εκείνους, τους στοιχειωμένους αδερφούς. Εκεί, μπροστά στα απαίδευτα μάτια των ανυποψίαστων τουριστών κοινωνήσαμε την έμπυρη ουσία μέσα στη σιωπή.

«Έτσι η Μοίρα το έταξε. Άφθαρτα, δίχως τέλος,
μες των Καιρών συνταιριαστά τη μήτρα να κυλούνε,
το πύρινο στοιχείο μας κ’ η δύναμη δίπλα η θεία.»

Από κοινού ανανεώσαμε τους όρκους του Ιερού Σπαθιού προσδοκώντας το πλήρωμα του χρόνου, όταν ξανά θα συναντηθούμε στο φλεγόμενο κάστρο του μαύρου Ήλιου.

Η φωτογραφία: Από το τελευταίο ταξίδι μου στην Πράγα. Σχέδιο της εξωτερικής πόρτας ανάμεσα στους δύο πύργους του προστώου του μεσαιωνικού μοναστηριού των Ιωαννιτών ιπποτών, που οδηγεί στην αυλή της Εκκλησίας της Αλυσοδεμένης Παναγίας. Στην αυλή ανάμεσα στους πύργους και την σημερινή εκκλησία βρισκόταν κάποτε το κλίτος της παλαιότερης ρομανικής εκκλησίας που κατασκευάστηκε τον 12ο αιώνα και δόθηκε σαν δώρο στους ιππότες από τον Πρεμυσλίδη βασιλιά Βλαδίσλαο Β΄.
Οι στίχοι στο τέλος: Από το πρώτο βιβλίο του Χριστιανικού Έπους ΧΑΜΕΝΟΣ ΠΑΡΑΔΕΙΣΟΣ σε μετάφραση Χρ. Γαλατόπουλου.

PARADISE LOST του John Milton (1608-1674).
« …; since by fate the strength of Gods
And this empyreal substance cannot fail; »

SACRED METAL

2011-01-05T00:26:00.004+02:00

Σε έναν κόσμο ανέφικτο και ιδανικό θα έβρεχε αίμα και οι κεραυνοί θα όργωναν τη γη. Οι μαύρες σημαίες θα φούσκωναν από τον εγωισμό μας και οι λόγχες θα υψώνονταν προς τον ουρανό σαν σε προσευχή.
Σε έναν κόσμο αληθινό και υγιή, οι πατρώοι θεοί θα ευλογούσαν την πρώτη μας μάχη και με το ξίφος θα μαθαίναμε να μετράμε τον εαυτό μας. Διά πυρός και σιδήρου θα γινόμασταν άντρες στη δόξα ή στη θανή.
Όμως, εμείς γεννηθήκαμε σε μια άρρωστη εποχή, δίχως αίμα, δίχως τιμή. Για να σωθούμε οφείλαμε να επινοήσουμε νέες τελετές ενηλικίωσης και να πειραματιστούμε με σκιώδη υποκατάστατα και αβέβαιη προοπτική.

Crusader, crusader, please take me with you

The battle lies far to the east

Crusader, crusader, don't leave me alone

I want to ride out on your quest

I'm waiting, I'm waiting, to stand by your side

To fight with you over the sea

They're calling, they're calling, I have to be there

The holy land has to be free

Αναλογίζομαι σήμερα με νοσταλγική διάθεση τη νεανική μας προσπάθεια να αποφύγουμε την εκθήλυνση που αδιάκριτα μας επεφύλασσε η κακή μας μοίρα και η άθλια εποχή. Μακρυμάλληδες έφηβοι, ντυμένοι στα μαύρα και ζωσμένοι με σφαίρες και καρφιά, αποπειραθήκαμε απεγνωσμένα να υποκαταστήσουμε την απουσία της αληθινής μάχης με ψεύτικες προβολές.
Αναμφισβήτητα ήμασταν ρομαντικοί, αμετανόητοι και φανατικοί. Δεν θα τα καταφέρναμε όμως ποτέ δίχως τα εμβατήρια της Ιερής μας Μουσικής. Γιατί η μουσική έχει το πλεονέκτημα να σε μεταφέρει χωρίς την ανάγκη αμφίβολων μεσολαβητών, κατευθείαν στους μυστικούς τόπους των αρχετύπων. Κι εκεί οι θεοί αναγνώρισαν τουλάχιστον τις προθέσεις μας και μας συγχώρεσαν λόγω αμφιβολιών.

Κι έτσι - ευτυχώς - σωθήκαμε οριακά. Με την ακλόνητη πίστη πως ανήκαμε σε κάποια απροσδιόριστη μα ηρωική στρατιά... πολεμώντας σε μια φανταστική σταυροφορία για υπέρτατα ιδανικά...

Η φωτογραφία: Το εξώφυλλο από το άλμπουμ CRUSADER (SAXON, 1984). Έργο του Βρετανού ζωγράφου Paul Raymond Gregory.
Οι στίχοι: Οι πρώτες στροφές από το ομώνυμο τραγούδι.
Χρονολογία μετάβασης: Η δεκαετία του ’80.
Αφιερωμένο εξαιρετικά: Στους Αδερφούς του Σπαθιού και στους «Άγιους Τόπους» της εφηβείας μας. Hail…

ΤΟ ΠΝΕΥΜΑ ΤΩΝ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΩΝ

2010-12-22T00:03:00.015+02:00

Από μικρός, περίμενα πάντοτε με ανυπομονησία την περίοδο των Χριστουγέννων. Κανένα θρησκευτικό συναίσθημα δεν ένοιωθα, ούτε τους ψεύτικους αγγέλους συμπαθούσα, ούτε ενθουσιαζόμουν με τη φάτνη, το άστρο και τους προσκυνητές. Έλαμπα μόνον από χαρά όταν έφτανε η ώρα να στολίσουμε το καθιερωμένο Χριστουγεννιάτικο Δέντρο και να παίξουμε με τα «καλά» παιχνίδια.

Το Δέντρο μου ζέσταινε την καρδιά για λόγους, που τότε ακόμη δεν μπορούσα να κατανοήσω. Ξεφύτρωνε χειμωνιάτικα μέσα στο σπίτι μας από το πουθενά καταλύοντας τα διακριτά σύνορα της πόλης με την εξοχή και με συνάρπαζε σαν προβολή και σύμβολο του δάσους.

Η προγονική, παγανιστική λατρεία της άγριας φύσης και τα μυστήρια της ιερής Βαλανιδιάς θα προστίθονταν πολύ αργότερα στα γνωστικά μου ενδιαφέροντα. Εκείνη, η πρώτη αγάπη των δέντρων ήταν έμφυτη και παρορμητική.

Όσο για τα παιχνίδια, αυτά απαγορεύονταν κατά τη διάρκεια της σχολικής περιόδου και μονάχα τέτοια εποχή οι γονείς μας επανεμφάνιζαν τη μεγάλη τους κούτα από την αποθήκη που φυλάσσονταν την υπόλοιπη χρονιά.
Το βράδι της παραμονής της 25ης Δεκεμβρίου ξεσφράγιζα ο ίδιος με λαχτάρα το μαγικό κιβώτιο κι ελευθέρωνα το Πνεύμα των Χριστουγέννων με την αλλοπρόσαλλη ακολουθία του από μηχανικά παιχνίδια. Ο αγαθός, μακρυμάλλης γίγαντας φορούσε ένα βαθυπράσινο μανδύα με μπορντούρα από άσπρη γούνα και είχε στο κεφάλι του στεφάνι από γκυ και παγοκρύσταλλα. Στη μέση του είχε ζωσμένο ένα σκουριασμένο, άδειο θηκάρι και στο χέρι του κρατούσε το Κέρας της Αμάλθειας. Εγώ τον καλωσόριζα με όλη τη δύναμη της παιδικής ψυχής μου κι εκείνος με τη σειρά του άφηνε να ξεπηδήσουν από το κέρας τα θαυμαστά παιχνίδια.

Τα παιχνίδια ήταν κυρίως μεταλλικά, κουρδιστά ή με μπαταρίες και το καθένα είχε την δική του γοητεία: το τραίνο σφύριζε κι έβγαζε τούφες μαύρου καπνού, ο ιπτάμενος δίσκος περιστρεφόταν καθώς αναβόσβηναν τα πολύχρωμα φώτα του, ο εύθυμος καουμπόης σήκωνε στα πίσω πόδια το άλογό του, το ανοιχτό αυτοκίνητο μετέφερε ένα τετραμελές, ποπ συγκρότημα που έπαιζε μουσική κι άλλα πολλά μεταμορφώνονταν στη φαντασία μου κι έπαιρναν κι έδιναν ζωή. Ποτέ δεν τα χόρτασα αυτά τα παιχνίδια κι ας τα ξανάβλεπα κάθε Χριστούγεννα. Πριν προλάβω να τα χαρώ, τέλειωνε η γιορτή κι αυτόματα επέστρεφαν μέσα στο κιβώτιο και πίσω στο σκοτεινό υπόγειο.

Τα χρόνια πέρασαν και τα παλιά παιχνίδια χάθηκαν, όμως ο αγαθός Άγιος με τον βαθυπράσινο μανδύα δεν έπαψε να με επισκέπτεται στα όνειρα και στις αναμνήσεις.

Τιμώ σήμερα με πλήρη συναίσθηση το αρχέγονο Πνεύμα του, γνωρίζοντας πλέον σε βάθος τη σημασία των τελευταίων ημερών στην πορεία του Ήλιου, τον τρόπο που ο άξονας των κόσμων μέσω του ιερού Δέντρου ενώνει τη γη με τον ουρανό αλλά και τον σύνδεσμο των παιχνιδιών με την εποχή της αθωότητας.

Και πέρα απ’ όλα αυτά, γιορτάζω τα Χριστουγέννα σαν καθολικό σύμβολο αργίας ενάντια στην εργασιακή ηθική των κυρίαρχων Προτεσταντών του σύγχρονου κόσμου... σαν σταθερά επαναλαμβανόμενη υπόμνηση πως η καταναγκαστική εργασία δεν αξίζει σε ελεύθερους ανθρώπους.

Βεβαίως, το Δέντρο που στολίζω δεν έχει ούτε φάτνη στη βάση, ούτε αστέρι στην κορυφή... έχει στις ρίζες του θαμμένη την Βασίλισσα του χιονιού, γκυ από κεραυνό πλεγμένο γύρω απ’ τον κορμό του, έναν χρυσό Ήλιο καρφωμένο στο πιό ψηλό κλαδί και μεστούς καρπούς από παιχνίδια...

Το Πνεύμα των Χριστουγέννων: Το Φάντασμα των Φετινών Χριστουγέννων, από το περίφημο A Christmas Carol (1843) του Κάρολου Ντίκενς - εμβληματικό κείμενο της Βικτωριανής εποχής.
Χρονολογία μετάβασης: Η πενταετία 1973 - 1978.
Τα παιχνίδια των Χριστουγέννων: Στην πλειονότητά τους ήταν δώρα του καπετάνιου θείου μου, αγορασμένα σε ταξίδια στα πέρατα του κόσμου. Χάθηκαν στο πέρασμα των χρόνων, εκτός από το Τραίνο και τον Ιπτάμενο Δίσκο, που από τότε που τα ξαναβρήκα καταλαμβάνουν περίοπτη θέση στη συλλογή μου.
Καταναγκαστική εργασία: Χρησιμοποιώ τον όρο με την κυριολεκτική του σημασία, συμπεριλαμβάνοντας κάθε είδος βιοποριστικής εργασίας.
Οι πίνακες: The Day before Christmas Eve (1892) και Christmas Μorning (1894) του Σουηδού ζωγράφου Carl Larsson.
Η φωτογραφία: Εκθέματα από το μυστικό δωμάτιο… Καλή χρονιά !

ΠΥΡΑ ΗΡΑΚΛΕΟΥΣ

2010-12-01T00:23:00.011+02:00

Ο ήρωας βασανιζόταν από αβάσταχτους πόνους, έσκιζε τις σάρκες του και σφάδαζε σαν πληγωμένο ζώο. Οι δικοί του άνθρωποι και ο γιός του Ύλλος τον μετέφεραν στην κορυφή της Οίτης κι εκεί στοίβαξαν ξύλα αγριελιάς και βελανιδιάς σ’ έναν μεγάλο σωρό. Όταν ο ετοιμοθάνατος ζήτησε να τον λυτρώσουν με μιά μεγάλη φωτιά, ο Ύλλος αρνήθηκε, δέχτηκε όμως ένας περαστικός κι άναψε τον σωρό.

Με αυτό τον τρόπο, εξαιτίας της ζήλιας μιας γυναίκας και του μίσους ενός τέρατος, υπέκυψε μέσα σε φοβερά βάσανα ο σπουδαιότερος ήρωας της φυλής μας. Ο μεγάλος πόνος ήταν η τελευταία του δοκιμασία πριν την αιώνια ζωή. Καθώς δυνάμωνε η φλόγα κι άστραφτε και βροντούσε, η εξαγνιστική δύναμη του πυρός απελευθέρωσε το θεϊκό πνεύμα από την θνητή σάρκα και μέσα σ’ ένα σύννεφο ο ημίθεος ανελήφθη στον ουρανό και δίπλα στον Πατέρα του στάθηκε πιά σαν «ήρως και θεός».
Επαληθεύτηκε έτσι για άλλη μια φορά το καθολικό δόγμα του Ευαγγελίου των Μαχών πως η οδύνη προηγείται πάντα της Βασιλείας των Ουρανών.

Τα σκεφτόμουν όλα αυτά καθώς νύχτωνε και φυσούσε κι εγώ συνεπαρμένος ακόμη από την φορτισμένη ατμόσφαιρα του μύθου, ψηλάφιζα τις γκρίζες πέτρες που οριοθετούν το sanctum sanctorum των πολεμιστών στον ελλαδικό χώρο.
Στο μαγικό βουνό, εκεί κοντά στη μεγάλη καταβόθρα που οδηγεί στον Άδη, άθεος πάντα και ορθολογιστής, προσευχήθηκα στον Σωτήρα για δύναμη, τραχύτητα και αντοχή. Κι έπειτα έσφιξα τα δόντια και πήρα τον δρόμο της επιστροφής...

Οι φωτογραφίες: Από το πρόσφατο προσκύνημά μου στον ιερό τόπο της Αναλήψεως του Σωτήρος, κοντά στο χωριό Παύλιανη. Στην τοποθεσία διατηρούνται ελάχιστα τμήματα από δωρικό ναό του 3ου αιώνα π.Χ.
Η γυναίκα, το τέρας, ο περαστικός: Η Δηιάνειρα, ο Κένταυρος Νέσσος, ο Φιλοκτήτης. Η ιστορία με τον χιτώνα και το μολυσμένο αίμα είναι ευρύτατα διαδεδομένη και γνωστή. Ο Φιλοκτήτης, σαν δώρο για την πράξη του, πήρε το τόξο και τα βέλη του ήρωα.
Η λατρεία του Ηρακλή: Στρατιωτική λατρεία του Ρωμαϊκού Κόσμου κατά την περίοδο των τεσσάρων πρώτων αιώνων μ.Χ. Ο Έλληνας θεάνθρωπος λατρευόταν επίσημα στη Ρώμη με κέντρο τον Μέγιστο Βωμό από τα τέλη ήδη του τέταρτου αιώνα π.Χ. Στο πρόσωπό του ενσαρκωνόταν η πίστη στον αγώνα τόσο στον πραγματικό κόσμο όσο και στον κόσμο των ιδεών, στο κοσμικό και στο μετακοσμικό επίπεδο. Οι κοινοί άνθρωποι επικαλούνταν τον Ηρακλή σαν πρότυπο και προστάτη και οι αυτοκράτορες - όπως ο Ιουλιανός - ενθάρρυναν την λατρεία του σαν αντίδοτο στην θρησκευτική παρακμή. Ο Ηρακλής ήταν πρότυπο αρετής και σταθερότητας για τους στωικούς και βέβαια συμβόλιζε τις ανθρώπινες δυνατότητες εξομοίωσης προς τους θεούς.

ΘΝΗΣΚΩΝ ΗΡΩΣ

2010-11-01T00:50:00.025+02:00

«Όπως όταν από τους ανέμους που σφυρίζουν ξεσπούν οι θύελλες, την ημέρα που πάρα πολλή σκόνη σηκώνεται στους δρόμους και οι άνεμοι όλοι μαζί σηκώνουν σύννεφα μεγάλα από τη σκόνη, έτσι κι αυτοί ανακατώνονταν στη μάχη και λαχταρούσαν βαθιά τους να σκοτώνουν μέσα στο πλήθος ο ένας τον άλλο με μυτερό χαλκό. Η μάχη η θανατηφόρα έδειξε σα φουρτουνιασμένη θάλασσα από τα μακριά δόρατα, τα κοφτερά που βαστούσαν, και τύφλωνε τα μάτια η λάμψη του χαλκού από τις περικεφαλαίες που έλαμπαν, τους θώρακες τους φρεσκογιαλισμένους και τις λαμπερές ασπίδες, καθώς ανακατώνονταν.
Πολύ σκληρόκαρδος θα ήταν εκείνος που βλέποντας αυτή τη μάχη θα χαιρόταν και δε θα πονούσε η ψυχή του.»

Σκληρόκαρδος είμαι γιατί η ψυχή μου χαίρεται κάθε φορά που οραματίζεται τις επικές περιγραφές του Ομήρου. Οι θύελλες, η φουρτουνιασμένη θάλασσα, η εκτυφλωτική λάμψη του χαλκού συνθέτουν ιδανικό σκηνικό για τους ένοπλους άντρες που παίρνουν και δίνουν δόξα, τους ένδοξους εκείνους που αν και θνήσκοντες στη μάχη εντούτοις δεν παύουν να ζούν.
Γνωρίζω πως μάταια προσπαθώ να φανταστώ το λυκόφως των ηρώων ξεφυλλίζοντας βιβλία με κείμενα ή εικόνες καθισμένος στο άνετο γραφείο μου. Όμως επιμένω μέσα από την ιστορία και την τέχνη να αναζητώ σπαράγματα της αλήθειας.

Το ανατολικό αέτωμα του δωρικού ναού της Αφαίας Αθηνάς στην Αίγινα κατασκευάστηκε γύρω στο 490 π.Χ. και εικονίζει τον πρώτο Τρωικό Πόλεμο τιμώντας τον Αιγινήτη ήρωα Τελαμώνα που πολέμησε δίπλα στον Ηρακλή. Είναι γνωστό στους μυημένους πως τα γλυπτά της μεγάλης τέχνης της αρχαιότητας φανερώνουν με αποκαλυπτικό τρόπο την αλήθεια εκείνων των ιδεών που σκληρύνθηκαν μέσα στην ύλη. Σε κάποια εικόνα της σύνθεσης αυτού του αετώματος μου αποκαλύφτηκε κάποτε το πρότυπο του ήρωα που πεθαίνει στη μάχη.
Πεσμένος στη βάση του νοητού τριγώνου, με κράνος μόνο και ασπίδα σε ηρωική γυμνότητα, ο θνήσκων οπλίτης ατενίζει τις μαύρες πύλες του Άδη διατηρώντας το περίφημο, αρχαϊκό μειδίαμα στα χείλη. Από τότε που τον ανακάλυψα, διακαώς επιθυμούσα να τον συναντήσω.

Ό καχύποπτος φύλακας του μουσείου με κοίταζε με περιέργεια. Με παρατηρούσε καθώς έφερνα γύρους περιμετρικά του εκθέματος που με συγκλόνιζε. Κι όταν ακούμπησα τα δάχτυλά μου στην οπή του στήθους για να πιστοποιήσω την πληγή από το θανατηφόρο βέλος, τότε μου ζήτησε αυστηρά να μην αγγίζω το άγαλμα. Ψιθύρισα μιά ψεύτικη συγγνώμη, γυάλιζε το μάτι μου, δεν θυμάμαι πόση ώρα στεκόμουν σιωπηλός στο ίδιο σημείο πριν αποχωρήσω. Ένας από τους βασικούς λόγους του ταξιδιού μου στο Μόναχο ήταν η ευλαβής λαχτάρα μου να θαυμάσω από κοντά τον μαρμάρινο, θνήσκοντα πολεμιστή.

Επέστρεψα στην ηρεμία του γραφείου μου και μελετώ ξανά τα ιερά κείμενα. Συνεχώς έκτοτε με στοιχειώνει η μορφή του πληγωμένου ήρωα που γέρνει το κεφάλι του στη μάχη... σαν παπαρούνα μέσα σε κήπο, που βάρυνε από τις ανοιξιάτικες δροσοσταλίδες...!

«...Κι αυτός σωριάστηκε όπως σωριάζεται βαλανιδιά ή λεύκα ή πεύκο ψηλό που ξυλουργοί το έκοψαν με τα φρεσκοακονισμένα τσεκούρια τους πάνω στα βουνά, για να γίνει ξύλο γιά καράβι...»

«Βρόντησε καθώς έπεσε και το δόρυ έμεινε μπηγμένο στην καρδιά του, που καθώς σπαρταρούσε έκανε να τρέμει και η ουρά του κονταριού.»

«...κι έγειρε το κεφάλι του από τη μια μεριά, σαν παπαρούνα μέσα σε κήπο, που έχει βαρύνει από το σπόρο της και από τις ανοιξιάτικες δροσοσταλίδες. Έτσι από τη μια μεριά έγειρε το κεφάλι του, καθώς το βάρυνε η περικεφαλαία.»

Οι φωτογραφίες: Από την τελευταία επίσκεψή μου στην Γλυπτοθήκη του Μονάχου. Το άγαλμα βρισκόταν αρχικά τοποθετημένο στην αριστερή γωνία του ανατολικού αετώματος του ναού της Αφαίας. Πιθανότατα είναι δημιούργημα του Αιγινήτη γλύπτη Ονάτα.
Ο πρώτος Τρωικός Πόλεμος: Η εκστρατεία του Ηρακλή κατά της Τροίας με σκοπό να εκδικηθεί τον βασιλιά Λαομέδοντα γιατί δεν του έδωσε τα αθάνατα άλογά του σαν ανταμοιβή όταν ο Ηρακλής τον απάλλαξε από το κήτος του Ποσειδώνα.
Τα αποσπάσματα: ΙΛΙΑΣ (Ν 334-344 και Π 482-484, Ν 442-444, Θ 306-308), σε μετάφραση Ο. Κομνηνού - Κακριδή.

ΠΑΓΟΣ ΚΑΙ ΦΩΤΙΑ

2010-10-09T00:12:00.006+03:00

Κυλά με την ομίχλη, πανάρχαιο, και διασχίζει
Όπως το βέβαιο σπαθί την έμφυτή σου αγωνία
Και που να καταφύγω μες στην ανώφελη και φαύλη ανταρσία ;
Έχω στοιχειώσει! Το Γαλάζιο! Το Γαλάζιο! Το Γαλάζιο!

Φασματικός και στοιχειωμένος κρύβομαι από τους ανιχνευτές συνείδησης στον παγωμένο άξονα των κόσμων. Στα γαλανά σύνορα του βορρά αναζητώ το χαμένο αντίβαρο της ασύμμετρης ζυγαριάς. Μόνον εκεί αναστέλλω τις εκκρεμότητες και αναλογίζομαι την πτώση στην αρχή. Μόνον εκεί ο ψυχρός άνεμος μου μεταφέρει ευεργετικά ξόρκια και υποσχέσεις μεταμόρφωσης στο τέλος της τροχιάς.

Στους αντίποδες, το είδωλο του εαυτού μου με προκαλεί ειρωνικά υπολογίζοντας χαμένες ευκαιρίες και δυνατότητες εξαγοράς. Καλοπληρωμένος υπάλληλος του συστήματος επιβιώνει «αξιοπρεπώς» στην σάπια γραφειοκρατία των χρηματιστών ενώ εγώ ξεθωριάζω ονειρευόμενος τους μαγεμένους των παραμυθιών.

Ξεθωριάζω αλλά παραμένω ανάλγητος και υπερόπτης. Λατρεύω τον αρκτικό Ήλιο και περιφρονώ τους ξένους θεούς. Δεν συμμορφώνομαι προς τις υποδείξεις, αποφεύγω την εξομολόγηση, αρνούμαι την υποταγή. Φρουρώ τον πολικό πύργο, απερίσκεπτος, ανυπόστατος και μελαγχολικός.

Γνωρίζω με βεβαιότητα πως καμμιά μαγική επωδή δεν θα μπορούσε σήμερα να με σώσει από την τιμωρία μιας αδιάφορης ζωής. Οι αντιφάσεις που με βασανίζουν, με υποχρεώνουν σε ανέντιμη ανοχή. Κάποια μέρα όμως θα ξεπεράσω το όριο της παραγραφής και τότε τα ψέματα θα τελειώσουν και θα σημάνει η ώρα της επιστροφής.

Υπομένω αγόγγυστα τον βάσανο του πάγου γιατί κάποτε θα επιστρέψω στο Βασίλειο της Φωτιάς.

Να μεγαλώνω πάντοτε, στα πόδια μου να νιώσω
ότι λατρεύουν οι άλλοι,
να μεγαλώνω σαν το δρύ, κι έπειτα να τελειώσω
σα μιά φωτιά μεγάλη.

Τρία χρόνια: Πολεμική Σημαία - Ηλιακό Οχυρό.
Οι στίχοι του πάγου και της φωτιάς: Στον πρόλογο, η τελευταία στροφή από το ποίημα L’azur του Stephane Mallarme (1842-1898), σε μετάφραση του Πάνου Σταυρινού. Στον επίλογο, η τελευταία στροφή από το ποίημα O TOI QUI SUR MES JOURS… του Jean Moréas (Ι. Παπαδιαμαντόπουλος, 1856-1910), σε μετάφραση του Κώστα Καρυωτάκη.
Ο πίνακας: NORTH WATCH. Το κορυφαίο έργο του αμερικανού ζωγράφου Ken Kelly. Ο ίδιος σχολιάζει το θέμα του: «Here I wanted to convey both a sense of adventure and a sense of loneliness. I kept the character confident but alone, with plenty of grays all around him.»
Χρησιμοποίησα συμβολικά για πρώτη φορά τον πολεμιστή του πίνακα, στην WFotS 22 (HM Νo141, Οκτώβριος 1996) στο βασικό, ιδεολογικό κείμενό μου ΗΛΙΟΣ, ΗΡΩΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΡΟΠΙΑ.

Ο ΠΟΙΗΤΗΣ ΚΩΣΤΑΣ ΟΥΡΑΝΗΣ

2010-09-15T21:22:00.006+03:00

Απ’ όλους τους Έλληνες νεορομαντικούς ποιητές του περασμένου αιώνα, ο Κώστας Ουράνης είναι ο αγαπημένος μου.
Η πρώτη μου γνωριμία με την ποίησή του οφείλεται στην φιλόλογο μητέρα μου, που συνήθιζε να απαγγέλει στίχους του σ’ εμένα και τον αδερφό μου όταν ήμασταν μικροί για να μας εντυπωσιάσει. Αργότερα μελέτησα μόνος μου τις συλλογές του ξεπερνώντας την μέτρια SPLEEN (1912) για να βυθιστώ στην αισθαντική ατμόσφαιρα που δημιουργούσαν οι ΝΟΣΤΑΛΓΙΕΣ (1920) κι έπειτα οι ΑΠΟΔΗΜΙΕΣ, ποιήματα δημοσιευμένα σε διάφορα περιοδικά, που συγκεντρώθηκαν για πρώτη φορά στην μεταθανάτια έκδοση των ποιημάτων του.

Ο Ουράνης γεννήθηκε το 1890 στην Κωνσταντινούπολη και έζησε τα παιδικά του χρόνια στο Λεωνίδιο, τόπο καταγωγής της μητέρας του. Σπούδασε στο εξωτερικό αν και δεν ολοκλήρωσε ποτέ τις σπουδές του. Διορίστηκε γενικός πρόξενος στη Λισσαβώνα το 1920 και επέστρεψε στην Αθήνα το 1924. Συνεργάστηκε με πολλά λογοτεχνικά περιοδικά και εφημερίδες και ταξίδεψε σε όλο τον κόσμο σαν απεσταλμένος ανταποκριτής και δημοσιογράφος. Παντρεύτηκε δύο φορές, την πρώτη φορά με Πορτογαλλίδα και τη δεύτερη με γνωστή Ελληνίδα κριτικό. Αρρώστησε νεαρός από φυματίωση και νοσηλεύτηκε γιά δύο χρόνια σε σανατόριο στο Νταβός της Ελβετίας. Δεν ξεπέρασε ποτέ τα προβλήματα υγείας στα χρόνια που ακολούθησαν και τελικά πέθανε από καρδιακή προσβολή σε σανατόριο στην Αττική, το 1953.

Ο Ουράνης είχε προσωπικότητα μποέμ και κοσμοπολίτη και ήταν θαυμαστής του Μπωντλαίρ και των συμβολιστών. Θιασώτης του ευρωπαϊκού πολιτισμού και κληρονόμος των ιπποτικών ιδεωδών αλλά και αναγκαστικά δέσμιος του νεωτερικού κόσμου και των κοινωνικών συμβάσεων δεν έπαψε να βασανίζεται από μεταφυσική νοσταλγία και τάσεις φυγής. Οικονομικά ευκατάστατος αστός μπορούσε να ταξιδεύει με άνεση στην φυσική γεωγραφία του κόσμου του όχι όμως και να ξεφύγει από την εποχή του.

Καταφεύγω συχνά στα ποιήματά του, που με συναρπάζουν και με παρασύρουν σε ρομαντικά αδιέξοδα: Δον Κιχώτης, Ιουλιανός, Edward VI, η Φράγκισσα, Ζωή, η Ζωντανή Νεκρή, η Αγάπη, Απόγονος, Vita Nuova και τόσα άλλα, που συνδέουν παρελθόν και μέλλον υπηρετώντας τον υψηλό σκοπό της Ποίησης. Στα καλύτερά του, στους τελευταίους στίχους αποκαλύπτονται στους μυημένους αναγνώστες σημαντικά θραύσματα της αλήθειας και του νοήματος του Κόσμου.
Από τις παράξενες αγάπες του έως τους θλιβερούς απολογισμούς του, ο Ουράνης επαναπροσδιορίζει με τον δικό του τρόπο έννοιες, συναισθήματα και διαθέσεις όπως η μελαγχολία και η αξιοπρέπεια, κυρίως η επιθυμία επιστροφής προς την αληθινή μας πατρίδα.
Οι τρόποι έκφρασης, τα θέματα, ο υποκειμενισμός του, οι φιλολογικές του επιρροές με αντιπροσωπεύουν σε τέτοιο βαθμό ώστε κάποιες φορές αυτοβιογραφούμαι επιλέγοντας φράσεις και νοήματα μέσα από τους στίχους του.

ΜΑΣΚΕΣ
Γιά να ’μαι ευχάριστος σε όλους,
-κι ακόμα και στον εαυτό μου-
έκρυψα πάντοτε με μάσκες
που αρέσουνε το πρόσωπό μου

κι άλλαξα τόσες στη ζωή μου,
που τώρα πια να μη μπορώ
τ’ αληθινό το πρόσωπό μου
να πω ποιό είναι μήτ’ εγώ!

Έτσι, ο θάνατος σα θα ’ρθει,
δε θα ’ναι η στέρηση μεγάλη:
θ’ αφήσω μιάν ανυπαρξία
γιά να περάσω σε μιάν άλλη...

ΑΞΙΟΠΡΕΠΕΙΑ
Ψυχή μου, μένε αδιάφορη στα γύρω σου και σ’ όλους
Τους ανθρώπους που αγκομαχάν σέρνοντας τη ζωή τους,
Σ’ εκείνους όπου απ’ τη χαρά σα με κρασί μεθάνε
Κι όσους στην ίδια στέκουνται ψηλά εκτίμησή τους
Σ’ όσους τον πόνο τους μπροστά στον κόσμον όλον κλαίνε
Γιά προς τον άδειον ουρανό τα χέρια τους υψώνουν
Και σ’ όλους όσους στη ζωή βάλαν σκοπό να φτάσουν
Και σέρνουνται, παρακαλούν, προδίνουνε, ιδρώνουν.
Πέρνα από μέσα τους ψυχρή και μακρυνή ως κυρία
Που, όταν στο δρόμο οι πρόστυχοι ζητάν να της μιλήσουν,
Μαζώνεται ακατάδεχτη γιά να μην της αγγίσουν
Κι απ’ τον εξώστη της Ζωής κοίταζε μεσ’ στον κόσμο,
Έτσι καθώς οι ευγενείς τους χωρικούς κοιτάζαν,
Όταν κάτου απ’ τους πύργους των, τις σκόλες, διασκεδάζαν.

ΑΔΕΙΑ ΖΩΗ
Την άδεια, την ακίνητη ζωή μου
κοιτάω μ’ ένα βλέμμα νυσταγμένο:
- είμαι σα μάταιη βάρδια σ’ ένα πλοίο
από καιρό πολύ παροπλισμένο.

Σα βρώμικα νερά και λιμνασμένα
με ζώνουν οι συνήθειες κ’ οι ρουτίνες
- κι ούτε θυμάμαι πιά να είχα ακούσει
να με καλούν στο πέλαγος Σειρήνες...

Ανώφελα - το ξέρω! - κι αν σαλεύουν
κάποτε πόθων, μέσα μου, φτερά:
δε μέλλεται ν’ αστράψει στη ζωή μου
κανείς μεγάλος πόνος ή χαρά.

Άβουλος, με τους ίδιους τους ανθρώπους
τις ίδιες άδειες μέρες θε να ζήσω,
μ’ ένα σαράκι - πάντα - να με τρώει:
νικήθηκα χωρίς να πολεμήσω...

Οι Μάσκες αλλάζουν ανάλογα με τις περιστάσεις και η Αξιοπρέπεια δύσκολα διακρίνεται από την ψυχρότητα και την υπεροψία. Έτσι κι αλλοιώς Άδεια ζωή θα ζήσουμε σε βρωμερή ειρήνη. Ο μεγάλος πόλεμος που λαχταρούσαμε δεν έγινε ποτέ, η σημαία είναι ψεύτικη και οι υποσχέσεις κενές.

Kι εγώ σαν ένας ευγενής, στερνός της γενεάς μου, ρεμβάζω σε μιά παλαιή και σάπια πολυθρόνα, με σταυρωμένα τα λεπτά και κέρινά μου χέρια... ανάμεσα σ’ έπιπλα γοτθικά και σε τοιχογραφίες, διαβάζοντας παλαιικά βιβλία κ’ ιστορίες... νοιώθοντας όχι ως να πέθανα σε περασμένες εποχές... μα ως να μην έζησα ποτές...!

Ο Κώστας Ουράνης: Ποιητής, πεζογράφος και δοκιμιογράφος. Το αληθινό του όνομα ήταν Κώστας Νιάρχος. Πρωτοδημοσίευσε ποιήματά του το 1908. Έγινε γνωστός εκτός από τα ποιήματα και γιά τα ταξιδιωτικά του βιβλία.
Τα Ποιήματα: Επανακυκλοφόρησαν από το Βιβλιοπωλείο της «Εστίας» τον Νοέμβριο του 2009 ακολουθώντας πιστά την πρώτη, μεταθανάτια, συγκεντρωτική έκδοση που είχε επιμεληθεί η δεύτερη σύζυγός του, το 1953.
ΜΑΣΚΕΣ – ΑΞΙΟΠΡΕΠΕΙΑ – ΑΔΕΙΑ ΖΩΗ: Αυτοβιογραφία. Νικήθηκα κι εγώ χωρίς να πολεμήσω...
Η τελευταία φράση του κειμένου: Άσκηση αντιγραφής από επιλεγμένους στίχους του ποιητή.

ΤΟ ΠΕΙΡΑΜΑ

2010-08-25T00:11:00.004+03:00

«Οι γυναίκες από μουσική, ποίηση και εικαστικές τέχνες δε νιώθουν τίποτε. Κι αν καμώνονται πως τάχα κάτι καταλαβαίνουν και δείχνουν ενδιαφέρον γι’ αυτά, τούτο δεν είναι τίποτε άλλο από πιθηκισμός, μιά επιτηδευμένη και προσποιητή δήθεν κλίση γιά ν’ αρέσουν στους άντρες. Ο λόγος που οι γυναίκες δε συγκινούνται αισθητικά είναι ότι δε μπορούν ποτέ να ενδιαφερθούν γιά κάτι χωρίς ιδιοτέλεια.»

Πριν από 22 χρόνια και έχοντας ήδη κάποιες εμπειρίες από το άλλο φύλο που με προϊδέαζαν γιά τα χειρότερα, αποφάσισα να επιχειρήσω ένα πειραματικό σχέδιο χειραγώγησης συμπεριφοράς. Επέλεξα μιά άπειρη δεκαεξάχρονη με απότερο σκοπό να επηρεάσω την προσωπική της εξέλιξη μέσα σε καθορισμένα πλαίσια αισθητικής και τάξης. Μακροπρόθεσμα ευελπιστούσα σε μιά γυναίκα πρότυπο και στον απόλυτο έλεγχο της σχέσης μας. Σήμερα γελάω με το απίστευτο θράσος μου όμως εκείνη την ηρωϊκή εποχή πίστευα πως μπορώ να καταφέρω τα πάντα.

Η μικρή ήταν όμορφη, λεπτή, λευκόδερμη με μακρυά πόδια και κορακίσια μαλλιά. Ήταν επίσης έξυπνη και υπάκουη, πληρώντας όλες τις προδιαγραφές μιάς δυνητικής Δέσποινας των στοχασμών. Η αλήθεια είναι πως στην αρχή την έβλεπα μάλλον ουδέτερα και συχνά την κακομεταχειριζόμουν, όμως με το πέρασμα του χρόνου την ερωτεύτηκα και στο τέλος μου έγινε απαραίτητη.
Τα πρώτα χρόνια η σχέση μας εξελισσόταν σύμφωνα με τις προσδοκίες μου. Την βοηθούσα στα Νέα Ελληνικά και στα Μαθηματικά, διάλεγα τα φορέματα και τα εσώρουχά της, της αγόραζα κούκλες και στολίδια, κατάρτιζα το πρόγραμμα, οργάνωνα τη μελέτη και τη ψυχαγωγία, έθετα κρίσιμα ερωτήματα και απαντούσα σε δύσκολες απορίες.
Όμως η αληθινή ζωή δεν είναι πειραματικό εργαστήριο κι όταν τέλειωσε η πρώτη περίοδος τα πράγματα πήραν άσχημη τροπή. Η λατρεία που παλαιότερα διέκρινα στα μάτια της άρχισε μέρα με τη μέρα να ξεθωριάζει γιά να αντικατασταθεί τελικά από ένα καταστροφικό πνεύμα αντιλογίας. Η προστατευόμενή μου είχε σχέδια δικά της και απαιτήσεις που εγώ δεν επιδοκίμαζα.

Η μικρή πέτυχε στις πανελλαδικές εξετάσεις σε πανεπιστήμιο της επαρχίας κατά τη διάρκεια της στρατιωτικής μου θητείας. Το τελευταίο καλοκαίρι κάναμε μαζί ένα ταξίδι διακοπών με συνεχείς διαφωνίες και βίαιους τσακωμούς που εξάντλησαν και τα τελευταία περιθώρια επικοινωνίας.
Υπηρετούσα σαν ΔΕΑ κάπου στη Μακεδονία όταν με εγκατέλειψε. Συγκλονίστηκα. Δεν άντεχα την ιδέα πως με απέρριψε το ίδιο μου το δημιούργημα. Κατέρρευσε η ψευδαίσθηση που είχα οικοδομήσει και μαζί της ένα μέρος της ψυχολογικής μου πανοπλίας. Η αποτυχία του κωμικού μου εγχειρήματος με οδήγησε στο ναδίρ της προσωπικής μου αυτοεκτίμησης και αναπόφευκτα σε γενική επαναξιολόγηση δεδομένων και ιδεών.

Αργότερα αναγνώρισα τουλάχιστον ένα ελαφρυντικό στον εικοσιτριάχρονο εαυτό μου: εκείνος δεν γνώριζε πως οι γυναίκες είναι ανεπίδεκτες πνευματικότητας και πως από τη φύση τους έχουν προδιαγεγραμμένη πορεία και απροσδιόριστες επιθυμίες...
Πέρασε καιρός πριν επανακάμψω. Πήρα ένα σκληρό μάθημα αλλά εμπέδωσα βασικούς κανόνες. Το παιχνίδι είναι στημένο και οι γυναίκες έχουν τις δικές τους επιδιώξεις, είτε τις συναντάς στη διπλανή πόρτα είτε στα Παραμύθια της Χαλιμάς.

Παρ’ όλα αυτά, σε κάποια επόμενη ιστορία, ο Μαύρος Ιππότης δεν απέφυγε την παγίδα της Χιονάτης...

Η εισαγωγή: Σκέψεις του Σοπεγχάουερ γιά τις γυναίκες, που όμως δεν είχα τότε μελετήσει...
Χρονολογία μετάβασης: 1989-1991.
Ο πίνακας: Πορτραίτο της Bettie Page (1923-2008) από τον Αμερικανό ζωγράφο Jim Silke. Το απόλυτο σεξουαλικό είδωλο όλων των αντρών, που σέβονται τον αντρισμό τους.

Ο ΤΕΛΕΥΤΑΙΟΣ ΘΕΟΣ

2010-08-05T00:21:00.009+03:00

Βουλιάζει η γη στη θάλασσα κι ο ήλιος
Έχει μαυρίσει και τα άστρα
Πέφτουν καυτά απ’ τον Ουρανό
Καπνοί ανεβαίνουν και ξεσπούν σε φλόγες
Ο ουρανός πήρε φωτιά.

Στον μεγάλο ναό της Ουψάλας το άγαλμα του Θορ δέσποζε στο μέσον, ανάμεσα στον Όντιν και τον Φρέυρ. Γιός του Όντιν και της Έρντα και υπέρμαχος των άλλων θεών συνδύαζε χαρακτηριστικά υπερασπιστή των χωρικών και θεού του πολέμου. Θεός του ανέμου, του κεραυνού και της καταιγίδας προστάτευε τους πιστούς του από τις επιδημίες και τους λιμούς και καθαγίαζε τους ρούνους, τα όπλα και τα σπαρτά. Έφερε στο κεφάλι του το φλεγόμενο στέμμα με τα αστέρια και είχε στην κατοχή του τη ζώνη της δύναμης, τα σιδερένια γάντια και το φοβερό σφυρί Μιόλνιρ.

Όταν έφτασε το πλήρωμα του χρόνου, ο Θορ έπαιξε στο κοσμικό θέατρο τον προκαθορισμένο του ρόλο. Στην τελευταία μάχη ο Λόκι ξέφυγε από τα δεσμά του και πολέμησε με τον Χέιμνταλ μέχρι θανάτου. Ο τερατώδης σκύλος Γκαρμ αλληλοσκοτώθηκε με τον Τυρ κι ο Φένριρ με τα σαγόνια του να αγγίζουν τον ουρανό κατάπιε τον Όντιν. Ο Δαίμονας της φωτιάς κατέβαλε τον Φρέυρ κι έκαψε ολόκληρη τη γη. Οι λύκοι καταβρόχθισαν τον ήλιο και το φεγγάρι και τ’ αστέρια έπεσαν από τον ουρανό. Κι ο Θορ αν και νίκησε το Παγκόσμιο Ερπετό, δηλητηριασμένος υπέκυψε κι αυτός στο σκοτεινό πεπρωμένο των παλαιών Θεών.

Καμμιά χρυσή εποχή δεν ακολούθησε το Ράγκναροκ παρά τις προφητικές εξαγγελίες. Η νέα Μίντγκαρντ μαστιζόταν από τα προαιώνια δεινά της ανθρωπότητας και δεν ξεπέρασε ποτέ το θάνατο των αθανάτων. Στον σύγχρονο κόσμο η ασύμμετρη επικράτηση του ορθολογισμού είχε εξοστρακίσει τη μυθολογία στο περιθώριο της κοινωνικής πραγματικότητας. Μονοθεϊστικές θρησκείες της ερήμου μονοπωλούσαν τα υπολλείματα του θρησκευτικού συναισθήματος και η ανισορροπία μεταξύ Λόγου και Μύθου συντηρούσε την επίσημη τέχνη της παρακμής.

Ωστόσο, ο Θορ επέστρεψε ξαφνικά μέσα από μια πύλη που δεν περίμενε κανείς: τα εικονογραφημένα παιδικά αναγνώσματα της σύγχρονης Αμερικής, τα κόμικς της Μάρβελ που εύστοχα αποκαλούνται pulp μυθολογία του εικοστού αιώνα. Κατά ειρωνεία της τύχης τον ανέστησαν δύο Αμερικανοεβραίοι της Νέας Υόρκης στο τεύχος 83 του περιοδικού Journey into Mystery, τον Αύγουστο του 1962. Σε μια εξωφρενική ιστορία των Stan Lee και Jack Kirby με ιπτάμενους δίσκους και Κρόνιους πετρανθρώπους, ο Θορ εισήλθε πανηγυρικά στην μαζική παραγωγή της εφηβικής ψυχαγωγίας. Όχι πιά ώριμος κοκκινογένης με πλατύγυρο καπέλο μα νεαρός ξανθομάλλης με φτερωτό κράνος, ξεπρόβαλλε κραδαίνοντας το πολεμικό σφυρί του από το εξώφυλλο του Kirby κατευθείαν στο συλλογικό ασυνείδητο της ποπ κουλτούρας. Μαζί του επέστρεψαν η Άσγκαρντ, η Βαλχάλα, η Νίφλχαϊμ, η Γιότουνχαϊμ και το ξαχασμένο πάνθεο των Βορείων: η Σιφ και ο Χέιμνταλ, η Χέλα του θανάτου, η Μπρουνχίλδη, ο μισητός Λόκι κι ο αγαπημένος Μπάλντερ.

Στην εξέλιξη του πρώτου σεναρίου, ο χωλός γιατρός Don Blake ανακάλυπτε μέσα σε μια σπηλιά ένα μαγικό ραβδί και μαζί με αυτό την θεϊκή του ταυτότητα: στο ταπεινό σώμα του ενσαρκωνόταν ο περήφανος γιός του Όντιν, τιμωρημένος απο τον πατέρα του να βιώσει την ανθρώπινη φύση και να διδαχθεί την ταπεινοφροσύνη.
Στα χρόνια που ακολούθησαν, ο Θορ πρωταγωνίστησε σε αμέτρητες περιπέτειες μοιρασμένες ανάμεσα στις μεγαλουπόλεις του εικοστού αιώνα και τους πύργους της Άσγκαρντ. Κάτω από το σημάδι του Σφυριού και πέρα από τις προθέσεις των εκδοτών εξελίχτηκε σταδιακά στο μυθικό, αντίπαλο δέος των πλαστικοποιημένων και δημοκρατικών ηρώων τύπου Σούπερμαν και Κάπταιν Αμέρικα.

Σε τελευταία ανάλυση, ενώ οι άλλοι αρχαίοι θεοί χαίρουν σήμερα ελάχιστα ίχνη λατρείας από ξεμωραμένους γέροντες σε κρυφούς ναούς, ο Θορ αντλεί απεριόριστη ενέργεια από χιλιάδες νεαρούς αναγνώστες που καταθέτουν ολοφάνερα την πίστη τους σε μηνιαίες συνδρομές.
Μαζί τους κι εμείς ξεφυλλίζουμε τις πολύχρωμες σελίδες των περιοδικών του ρίχνοντας κλεφτές ματιές στα καρέ της μεγάλης Σάλας των Θεών που πάντα θα ποθούμε...

Η μεγάλη εικόνα: Το εξώφυλλο του πρώτου τεύχους του πιό πρόσφατου κύκλου ιστοριών από τον Αμερικανό ζωγράφο Arthur Suydam. (Σεπτέμβριος 2007, non-zombie cover, Thor Vol 3 #1, J. Michael Straczynski, Olivier Coipel, Mark Morales).
Η μικρή εικόνα: Το εξώφυλλο του Journey into Mystery #83. Εικονογράφηση του Jack Kirby. Στα πρώτα τεύχη η πλοκή της ιστορίας ήταν του Stan Lee (Stanley Lieber) αλλά το κείμενο είχε γραφτεί από τον μικρότερο αδερφό του Larry Lieber.
Οι στίχοι της εισαγωγής: Από ΤΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΤΗΣ ΣΙΒΥΛΛΑΣ της Αρχαίας Έδδας, σε μετάφραση του Γιάννη Υφαντή.

Το φτερωτό κράνος του Thor: Πιθανότατα δάνειο από τους Σάξωνες που μάχονταν τον πρίγκιπα Valiant στις μνημειώδεις σελίδες του Hal Foster.
Ημέρα έκδοσης του κειμένου: Η ημέρα της εβδομάδας Πέμπτη (Thursday), που τιμητικά φέρει το όνομά του.

ΚΙΤΡΙΝΗ ΣΗΜΑΙΑ

2010-07-02T22:40:00.006+03:00

Το κεφάλι του Ζίκο σε κίτρινο φόντο ατενίζει το μέλλον στα Πρωταθλήματα του Κόσμου, στα ανοιχτά Τέρματα της Γης. Ο Ζίκο, ήρωας της μπάλας και σύμβολο μιας εποχής, προσωποποιεί ατέρμονα όνειρα νεότητος και χαράς.

Κι εγώ αναβαπτίζομαι κάθε τέσσερα χρόνια κάτω από τη σημαία του σε μια περιοδική ιεροτελεστία εξαγνισμού. Κατά τη διάρκειά της απορρίπτω την αυστηρή λογική και μεταμορφώνομαι σε παθιασμένο οπαδό. Διαγράφω τον πραγματικό χρόνο και δίχως αναστολές αναζητώ νέα ταυτότητα στο συλλογικό ασυνείδητο μιας κατά φαντασίαν κοινότητας.

Το Μουντιάλ είναι απλώς η αφορμή και οι σημαίες και τα εμβλήματα υπογραμμίζουν μια ιδιόμορφη τελετή ενηλικίωσης. Η αίσθηση της απώλειας από ένα άδικα χαμένο παιχνίδι πριν από εικοσιοκτώ χρόνια επανέρχεται με κάθε νέα ήττα και με πονάει σαν πρόσφατη πληγή. Το τραύμα είναι βαθύ και παράλογο και η αλυσίδα των αναμνήσεων με κρατάει φυλακισμένο στο παρελθόν. Η ηττημένη Βραζιλία των δεκαέξι χρόνων μου - ο Ζίκο, ο Σώκρατες, ο Έντερ, ο Φαλκάο - αυτή είναι η αληθινή, δική μου Εθνική.

Άδειασαν τα γήπεδα και η παράσταση τελείωσε. Ο πόλεμος στο γήπεδο είναι εφηβική γιορτή. Κι αν νικήσαμε κι αν χάσαμε, το τελευταίο λάκτισμα διαδέχεται πάντα η μελαγχολία. Και η ζωή συνεχίζεται στον κόσμο της προγραμματισμένης κοινοτοπίας δίχως παράταση μέχρι να περάσουν ακόμη τέσσερα χρόνια... και να συναντηθούμε στο Μαρακανά...!

Η Σημαία: Προσωπογραφία του Artur Antunes Coimbra. Λευκή Βραζιλία, 1982.

Ο τελευταίος αγώνας: Ολλανδία - Βραζιλία 2-1. Σήμερα τέλειωσε για μας το Μουντιάλ.
Τα αντικείμενα αναφοράς: Τα 640 αυτοκόλλητα του ιππότη της Panini. Οι 22 μικροί παίχτες στο παροπλισμένο, επιτραπέζιο ποδοσφαιράκι μου. Η μοναδική φανέλα της Βραζιλίας του 1982 με το κύπελο Rimet στο σήμα - πιστό αντίγραφο από την TOFFS (The Old Fashioned Football Shirt Co.).
Το εξαιρετικό λεύκωμα THE TREASURES OF THE WORLD CUP των Keir Radnedge και Mark Bushell (2006).

VICTORY WORLD CUP

2010-06-26T00:48:00.011+03:00

Βραζιλία, 1958
Βραζιλία - Σουηδία 5-2
Σουηδία (Rasunda, Stockholm)

Βραζιλία, 1962
Βραζιλία - Τσεχοσλοβακία 3-1
Χιλή (Estadio Nacional, Santiago de Chile)

Βραζιλία, 1970
Βραζιλία - Ιταλία 4-1
Μεξικό (Azteca, Ciudad de Mexico)

Τρείς φορές κατακτήθηκε το ιερό δισκοπότηρο της στρογγυλής θεάς και την τρίτη αποδόθηκε μόνιμα στον νικητή. Κι έπειτα η αρχαιοελληνική Νίκη αντικαταστάθηκε από μια άμορφη, «πανανθρώπινη» καρικατούρα. Στον νεωτεριστικό, μεταπολεμικό κόσμο η αισθητική της παλιάς Ευρώπης φάνταζε τόσο ξεπερασμένη όσο και τα ιδανικά της. Στην επιφάνεια άλλαξαν πολλά, στο βάθος όμως λίγα. Στην ουσία του, το ποδόσφαιρο παρέμεινε παιχνίδι των αντρών, παιχνίδι των εθνών, παιχνίδι των ζητωκραυγών.

Μπροστά στην οθόνη μου το γήπεδο παίρνει φωτιά. Με ντρίπλες, με πάσες, με κεφαλιές και φάλτσα, με κεραυνοβόλα σουτ η Βραζιλία επιτίθεται στα εχθρικά τέρματα. Κι εγώ, όπως κάθε τέσσερα χρόνια, ξεχνάω τη θρησκεία, την ιστορία και την πολιτική και βλέπω μόνον τη μπάλα στη σέντρα και τα δίχτυα στη μικρή περιοχή.

Ένα μοναχικό νέφος συναισθηματικής φόρτισης περιβάλλει την κίτρινη φανέλα που φορώ: δίψα για καθαρή χαρά, πάθος για άγρια φυγή... αδιέξοδη επένδυση της φαντασίας, του ταλέντου, της φτερωτής Νίκης που στο μέλλον έχω υποσχεθεί...!

Βραζιλία, 1994
Βραζιλία - Ιταλία 0-0 (3-2 στα πέναλτι)
ΗΠΑ (Rose Bowl, Los Angeles)

Βραζιλία, 2002
Βραζιλία - Γερμανία 2-0
Νότια Κορέα / Ιαπωνία (International Stadium, Yokohama)

Βραζιλία, 2010
Βραζιλία - .............. ...-...
Νότια Αφρική (Soccer City, Johannesburg)

Η πρώτη εικόνα: Το κύπελο Rimet, δημιουργία του Γάλλου γλύπτη Abel Lafleur. Η θεά Νίκη υψώνει ένα οκτάπλευρο κύπελο. Ο Γάλλος Jules Rimet, επί 34 χρόνια (1920-1954) πρόεδρος της FIFA και πρωτεργάτης του Παγκοσμίου Κυπέλου, έδωσε για μια μεγάλη περίοδο το όνομά του στη διοργάνωση (1946-1970, the Jules Rimet Cup).
Η δεύτερη εικόνα: Ο αρχηγός της Βραζιλίας του 1970, Κάρλος Αλμπέρτο, παραλαμβάνει το Τρόπαιο Ζιλ Ριμέ για τελευταία φορά.
Η τρίτη εικόνα: Το αντίστοιχο, Subbuteo τρόπαιο Rimet.

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΜΕ ΕΝΑΝ ΥEA

2010-06-05T00:29:00.008+03:00

Η παρακάτω σκηνή διαδραματίζεται μπροστά από ένα στρατολογικό γραφείο πριν από περίπου είκοσι χρόνια. Σύμφωνα με την διαδικασία και για να γίνω αρχικά υποψήφιος κι έπειτα δόκιμος έφεδρος αξιωματικός (ΥΕΑ και ΔΕΑ), θα έπρεπε εκτός από κάποιες στοιχειώδεις γραπτές εξετάσεις και αθλήματα, να περάσω επίσης από συνέντευξη ψυχολόγου.

Ο ψυχολόγος με ρωτάει με σοβαρότητα γιατί θέλω να γίνω Δόκιμος. Κι εγώ του απαντώ χωρίς δεύτερη σκέψη ότι πιστεύω πως είναι τιμή να είσαι Έλληνας Αξιωματικός.
Ο ψυχολόγος με ακούει με περιέργεια και επανέρχεται με γελαστό ύφος: έλα τώρα... δεν χρειάζεται να υποδύεσαι... πες μου την αληθινή αιτία... Κι εγώ του απαντώ μπερδεμένος και με κάποιο δισταγμό πως την αλήθεια λέω... θα αισθανόμουν υπερήφανος σαν Αξιωματικός στον Ελληνικό Στρατό.
Ο ψυχολόγος προσπαθεί μάλλον να ανιχνεύσει κάποια ψυχική διαταραχή και επιμένει κοιτάζοντάς με ειρωνικά: λοιπόν... είσαι μορφωμένο παιδί... θα μου πεις έναν σοβαρό λόγο για να προχωρήσουμε τη συνέντευξη...

Αντιλαμβάνομαι έγκαιρα πως ο ηλίθιος που έχω απέναντί μου μπορεί και να με απορρίψει λόγω ακαταλληλότητος χαρακτήρα. Και τότε φορώ το προσωπείο μου και επιτέλους του λέω χαμογελώντας αυτά που θέλει να ακούσει: δηλαδή πως αποτιμώ θετικά ότι το μεσημέρι θα φεύγω από το στρατόπεδο, πως θα πληρώνομαι κάποια χρήματα, πως θα μπορώ να κυκλοφορώ με πολιτική ενδυμασία κλπ...
Ο κρετίνος ψυχολόγος νεύει συγκαταβατικά, σχεδόν με ανακούφιση, και τα πράγματα παίρνουν το δρόμο τους.

Αργότερα, στη σχολή των ΥΕΑ σαν Βητάς, υπαρχηγός κι εκπαιδευτής, θα διαβάζω καθημερινά στους αμίλητους Αλφάδες, σε στάση προσοχής πριν την σκληρή, σωματική άσκηση, αποσπάσματα από το Σπαρτιατικό Δίκαιο:
«...Ήταν ουσιώδες μέρος του συστήματος του Λυκούργου ότι οι Σπαρτιάτες δεν αφιέρωναν το χρόνο τους σε χρηματιστικές δραστηριότητες, αλλά σε στρατιωτικά καθήκοντα. Οι αγροτικές δουλειές και η παραγωγή αγαθών γίνονταν από τους είλωτες και τους περιοίκους και απαγορευόταν στους Σπαρτιάτες να ασχολούνται μ’ αυτά...»

Οι περισσότεροι από τους απρόθυμους ακροατές μου - συμμαθητές, απόφοιτοι Πολυτεχνείων που πρoτίμησαν την σχολή Δοκίμων για ωφελιμιστικούς λόγους - θα με θυμούνται σαν εξωγήινο από τον πλανήτη Άρη.
Κι εγώ όμως εκείνη την περίοδο θα συνειδητοποιήσω οριστικά πως στο μέλλον θα πρέπει να υπομείνω μια ζωή ανάμεσα σε είλωτες και περιοίκους.

Ο πίνακας: Προσωπογραφία του Στρατηγού Βοναπάρτη (1797), του Jacques-Louis David (1748-1825).
Το Σπαρτιατικό Δίκαιο: Συνοπτική έκθεση του δικαίου της Σπάρτης, του Βρετανού καθηγητή D.M. MacDowell. Το βιβλίο, που με συντρόφευε καθ’ όλη τη διάρκεια της στρατιωτικής μου θητείας.
Η μάσκα του υποκριτή: Δυστυχώς, έγινε με τα χρόνια από εργαλείο επιβίωσης, όργανο αλλοτρίωσης και δεύτερος εαυτός μου. Είλωτας ή περίοικος κι αυτός...

SAIL AWAY ON SHIPS OF WONDER

2010-05-23T00:57:00.011+03:00

Ο Frank Frazetta και ο Ronnie James Dio, με διαφορά λίγων ημερών ο ένας από τον άλλον, αποδήμησαν πρόσφατα στον Κύριο του Φωτός. Πέθαναν δυστυχώς γέροι και άρρωστοι σε μαλακά κρεβάτια και δεν θα τους δεχτούν στις πύλες της Βαλχάλλα. Όμως με το έργο τους στη Μέση-γη πλήρωσαν τουλάχιστον το αντίτιμο για τα πλοία, που από τα Γκρίζα Λιμάνια θα τους μεταφέρουν στον ονειρικό κόσμο του Λυκόφωτος.

Ο Frazetta ζωγράφιζε ρίχνοντας πάγο στη φωτιά και δόξαζε τον σκυθρωπό Κιμμέριο και τους Πολέμαρχους του Άρη. Κι ο Dio τραγουδούσε με δύναμη και πάθος για τους δράκους και τις πριγκίπισσες των βασικών μας μύθων.
Μπορεί τα ανθρώπινα πρόσωπα να γέρασαν όμως οι επικές εικόνες και τα λυρικά τραγούδια είναι παντοτινά. Κι αυτά μας ενέπνευσαν και μας συγκίνησαν, μας παρηγόρησαν και μας έδειξαν το φως μέσα στο σκοτάδι.

We believed we’d catch the rainbow
Ride the wind to the sun
Sail away on ships of wonder

Κι αν τα χρόνια πέρασαν και δεν καταφέραμε να αδράξουμε το ουράνιο τόξο, κι αν ο ηλιακός άνεμος και τα πλοία των θαυμάτων έμειναν υποσχέσεις στα τραγούδια, εμείς πάντως ποτέ δεν αποκαθηλώσαμε τα είδωλα. Αντιθέτως, μετατρέψαμε σε οχυρό το εικονοστάσιο και μέσα του φρουρούμε τη μαγική φωτιά.

Οι ήρωες της εφηβείας μας δεν θα χαθούν ποτέ. Γιατί εμείς αντίθετα στο χρόνο θα παραμείνουμε έφηβοι. Έφηβοι και χεβυμεταλλάδες.

Ronnie James Dio: Ronald James Padanova (1942 - 2010). Ένας από τους πιό σημαντικούς τραγουδιστές στην ιστορία του Heavy Metal.
Frank Frazetta: Frank Frazzetta (1928 - 2010). Ο σπουδαιότερος ζωγράφος Fantasy του εικοστού αιώνα.
Οι στίχοι: Του R. J. Dio, από το τραγούδι Catch the Rainbow (1975).
Η εικόνα: Το εξώφυλλο του άλμπουμ RAINBOW RISING (1976). Έργο του Aμερικανού ζωγράφου Ken Kelly, παλιού μαθητή και προστατευόμενου του Frazetta.

ΕΛΛΕΙΜΜΑ ΚΑΙ ΧΡΕΟΣ

2010-05-09T22:27:00.005+03:00

Οι νεοέλληνες είναι σήμερα αντιμέτωποι με τις συνθήκες ιστορικής καταστροφής που οι ίδιοι διαμόρφωσαν για τη χώρα. Αποχαυνωμένοι από μιά ανήθικη και παρατεταμένη ευημερία θα αντιμετωπίσουν σύντομα τους εφιάλτες τους. Η δεινή θέση στην οποία έχει περιέλθει το ευνουχισμένο κράτος τους δεν αφήνει περιθώρια αισιοδοξίας. Το διεθνές σύστημα των τοκογλύφων, αυτό που γιγαντώθηκε μετά την επικράτησή του στον τελευταίο, μεγάλο πόλεμο θα φροντίσει για την τιμωρία τους.

Ο δημοσιονομικός εκτροχιασμός του κράτους και η χρεοκοπία ήταν αποτέλεσμα της καθολικής και χρόνιας διαφθοράς της κοινωνίας. Οι νεοέλληνες επιθυμούσαν να καταναλώνουν όλο και περισσότερο δουλεύοντας όλο και λιγότερο ενώ απαιτούσαν από το πελατειακό τους κράτος προσλήψεις, παροχές, εγγυήσεις, ανοχή και προστασία. Το δημοσιοϋπαλληλικό όνειρο των μαλθακών έγινε σταδιακά η επίσημη πολιτική επιβίωσης του έθνους.

Ο λαός εξαχρειώθηκε και παραμένει στην έσχατη κατάντια. Οι επιχειρηματίες αντλούν τα κέρδη τους από το κράτος, οι υπάλληλοι λαδώνονται στις εφορίες και τις πολεοδομίες, οι αγρότες τεμπελιάζουν στα καφενεία περιμένοντας τις επιδοτήσεις, οι φοιτητές κάνουν διδακτορικά γιά να αυξήσουν τα μόρια πρόσληψης στο δημόσιο, οι γιατροί πουλάνε ακριβά φάρμακα στους ετοιμοθάνατους, οι στρατιωτικοί αντιλαμβάνονται τον στρατό σαν ένα σίγουρο επάγγελμα με σταθερό μισθό, οι δάσκαλοι διδάσκουν το χάος και την ισοπέδωση και οι ανίκανοι πολιτικοί υπόσχονται απρόσκοπτη διανομή δανεικών χρημάτων σε όλους. Ο αλόγιστος δανεισμός και το μαύρο χρήμα, η διαφθορά και η ατιμωρησία, η αναξιοκρατία, οι αρπαχτές, τα ρουσφέτια, οι μίζες, η ασυδοσία, τα παραφορτωμένα καρότσια με αγαθά στα υπερκαταστήματα, όλα περιγράφουν μιά διαβρωμένη κοινωνία.

Η κορυφή του προβλήματος είναι βεβαίως το συλλογικό πολιτισμικό ιδεώδες: ο ευδαιμονισμός χωρίς όρια και χωρίς τίμημα. Η ρίζα όμως του προβλήματος βρίσκεται στο παιδαγωγικό σύστημα που δεν διαχωρίζει τους ικανούς από τους άχρηστους και δεν προετοιμάζει τους δεύτερους για τις υποδεέστερες θέσεις που τους αναλογούν.
Το στρεβλό πρότυπο απασχόλησης είναι ξεκάθαρο και αναμενόμενο από όλους πριν καν τελειώσουν την βασική εκπαίδευση: οι λίγοι άξιοι και νοήμονες κάπως θα βρουν τον δρόμο τους δουλεύοντας σκληρά, οι πολλοί μέτριοι και πονηροί θα βολευτούν μέσω της κομματοκρατίας στο δημόσιο και οι απόκληροι μαζί με τους πολυάριθμους μετανάστες θα κάνουν τις καθημερινές, απωθητικές και κατώτερες εργασίες.

Δεν τρέφω κανένα σεβασμό γιά τους σύγχρονους Έλληνες. Οι πλουσιότεροι χαρακτηρίζονται από ιδιοτέλεια, επιτήδευση και πλεονεξία ενώ οι φτωχότεροι από βαναυσότητα και κουτοπονηριά. Όλοι τους είναι αμαθείς, άξεστοι, ανεύθυνοι και φυγόπονοι. Όλοι τους πιστεύουν πως αξίζουν το καλύτερο, πως δικαιούνται τα πάντα, πως το δίκιο είναι πάντα με το μέρος τους. Η αναρχική κοινωνία τους δεν στηρίζεται σε αξίες και ιδανικά αλλά στην διευκόλυνση και τον συμβιβασμό.

Δεν αξίζει στους σύγχρονους Έλληνες ούτε οίκτος, ούτε κατανόηση, ούτε συμπάθεια. Η θεά Αθηνά τους έχει από καιρό αποκληρώσει και το βλέμμα της Μέδουσας θα τους πετρώσει πριν αναζητήσουν την προέλευση των φιδιών. Ανιστόρητοι και ανυποψίαστοι, μάταια θα απορούν γιατί τους αρνήθηκε τη σωτηρία ο ήρωας των προγόνων τους, Περσέας.

Όσο για μένα... εγώ θα συνεχίσω να επιβιώνω στο παρελθόν. Με λίγους συντρόφους, ψεύτικα σπαθιά και ετοιμόρροπους πύργους θα συνεχίσω να αντιστέκομαι στο αποκρουστικό παρόν. Θα περιμένω την επιστροφή των αληθινών Ελλήνων, αυτών που οριστικά θα αποκαταστήσουν τον χαμένο σύνδεσμο με το μέλλον.

Ο πίνακας: Μέδουσα (1597) του Michelangelo Merisi da Caravaggio. Η αποκομμένη κεφαλή είναι ζωγραφισμένη πάνω στην ασπίδα της Θεάς.

ΜΕΛΙΣΣΑ ΚΑΙ ΒΕΣΤΑΛΗ

2010-04-23T00:59:00.015+03:00

Στην αρχαία Ρώμη οι Βεστάλες συντηρούσαν την ιερή φλόγα στο ναό της Εστίας, στη Ρωμαϊκή Αγορά. Ιέρειες της Vesta, θεάς της οικογενειακής εστίας, οι παρθένες Vestales κρατούσαν αμόλυντη την πόλη. Παραβίαση του καθήκοντος, ιεροσυλία της σαρκικής αγάπης και σβήσιμο της φλόγας σπίλωναν ανεπανόρθωτα την καθαρότητα της φυλής. Η ατίμωση επέφερε ως μέγιστη τιμωρία την καταδίκη της μνήμης. Κι όχι μόνον ολική εξάλειψη του ονόματος αλλά και ενταφιασμό πριν τον θάνατο.

DAMNATIO MEMORIAE

C…
VIRGINI VESTALI MAXIMAE

Λευκό το Φόρουμ κ’ έρημο απ’ το φεγγάρι κάτου.
Στην ησυχία, ένα σκυλί θρηνητικά αλυχτάει
κάπου μακρυά. Κατάμονη στο Ιερό η Βεστάλη,
το φως της Ρώμης ζωντανό μεσ’ στη νυχτιά φυλάει.
Άξαφνα, σ’ ένα θόρυβο που ακούστηκε, πετιέται,
σωριάζει ξύλα στη φωτιά κι αθόρυβα έξω βγαίνει:
δεν ξέρει πως είναι στιγμές οι ώρες της Αγάπης
και σε μιά πλάναν αγκαλιά – πρώτη φορά – ξεχνιέται.
Τί κι αν εσβήστηκε η φωτιά στο Ιερό, Βεστάλη,
τί κι αν σε θάψουν ζωντανή κι από το άγαλμά σου
το βέβηλο θα σβήσουνε, Ποντίφισσα, όνομά σου ;
Μιά τέτοια νύχτα τη ζωή ολάκερην αξίζει...

Τη γλύκα που απ’ την ηδονή στα χείλια σου έχει ανθίσει,
αν και νεκρή, μιά μέλισσα θα ’ρθεί να την τρυγήσει.

Όμως τί κι αν η θεά απέσυρε πρόσκαιρα την προστασία της από την πόλη... Η Μεγάλη Μητέρα επιβλέπει την αγνότητα στη γη. Τα δάκρυα δεν ωφελούν άπιστη Βεστάλη και θα σε θάψουν ζωντανή. Και τη φωτιά της Εστίας μια μέλισσα της Δήμητρας θα ξανανάψει. Το νέκταρ απ’ το άνθος σου, κάποια συλλέκτρια θα φέρει στην κυψέλη. Κι εγώ θα περιμένω εκεί μεταμορφωμένος σε κηφήνα. Για χάρη του Μέγιστου Ποντίφικα και του Ρωμαϊκού Λαού θα τιμήσω το μέλι που θα παραχθεί...

Ο πίνακας: Lachrymae, του Lord Leighton. Λατινικά δάκρυα.
Το ποίημα: Του Κώστα Ουράνη από την συλλογή ΝΟΣΤΑΛΓΙΕΣ.
Η μέλισσα: Σύμβολο μυητικής ανάστασης. Μέλισσες - ιέρειες της Δήμητρας και της Αρτεμης.

ΕΜΠΡΟΣΘΟΦΥΛΑΚΗ

2010-04-01T00:10:00.013+03:00

«Κλαγγή μεγάλη έβγαζαν τα όπλα αυτών που έρχονταν, γιατί χτυπούσαν κάθε τόσο στα κλαριά των καρυδιών και των βαλανιδιών. Στους θώρακες οι κρίκοι αναπηδούσαν και στις ασπίδες πάνω τα δόρατα χτυπούσαν. Το δάσος όλο αντιλαλεί, το σίδερο ασπίδων και θωράκων αντηχεί.»
.....
«Α, συγχώρα με, Κύριέ μου και Θεέ μου! Είναι άγγελοι αυτοί που αντικρύζω εδώ!»
…..
«Εγώ θα λατρέψω τούτον εδώ κι όλους τους αγγέλους ύστερα απ’ αυτόν. Πέφτει ευθύς γονατιστός και λέει στη σειρά όλες τις προσευχές που του ’χει μάθει η μάνα του.»
.....
«Είσαι ο Θεός;
Όχι! Πώς είναι δυνατόν;
Και ποιός είσαι λοιπόν;
Ένας ιππότης.
Ιππότης; Δεν το χω ξανακούσει το όνομα αυτό κι ούτ’ έχω δει κανέναν που έτσι να τον λέγαν. Μα είσαι ωραιότερος απ’ το Θεό. Και να σου μοιάσω θα ’θελα. Πλασμένος σαν εσένα, έτσι αστραφτερός να ήμουνα κι εγώ!»
…..
«Μητέρα σώπα! Γιατί σήμερα, περνώντας από το Γκαστ Φορέ, είδα τα ωραιότερα πλάσματα που υπάρχουν. Είναι πιό όμορφα απ’ όσο θαρρώ πως είν’ ο ίδιος ο Θεός κι όλοι του οι αγγέλοι».

Κάποτε στη Δύση, απρόσμενη συνάντηση έλαβε μέρος στην αρχή της εποχής των θαυμάτων. Πέντε σιδερόφραχτοι ιππότες με πολύχρωμα λάβαρα, με μαύρα στολίδια και ασημένιες πανοπλίες διέσχιζαν καλπάζοντας το Δάσος της Επαγγελίας όταν ένα αγροτόπαιδο πετάχτηκε άξαφνα μπροστά τους, μέσα από τις σκιές. Έπεσε στα γόνατα κι άρχισε να προσεύχεται σαν να είδε δαίμονες να βγαίνουν από τα έγκατα της κόλασης...

Όμως δεν υπάρχει κατάλληλη προσευχή που να δεσμεύει το πεπρωμένο. Ο πρώτος από τους συντρόφους τον πλησίασε καθησυχαστικά. Το αγόρι ήταν αγαθό, άβγαλτο, με φωτεινά μάτια. Θαμπώθηκε από τις στολές και τα χρώματα και ρωτούσε να μάθει γιά τα δόρατα, τους θώρακες και τις ασπίδες. Οι αφελείς του ερωτήσεις προκάλεσαν αμηχανία στους μοιραίους ιππότες της αναπόφευκτης στιγμής.

Η συνάντηση έληξε σύντομα μα πέρασαν αιώνες για να συνειδητοποιήσω πως εκείνος ο απλοϊκός Ουαλός ήταν ο επερχόμενος Βασιλιάς του Γκράαλ. Υπηρετώντας κάποια θεία ειρωνεία, ο εκλεκτός που στο μέλλοντα χρόνο δεν θα έθετε τις κρίσιμες ερωτήσεις στο ιερό κάστρο, ρωτούσε τότε στο δάσος να μάθει τα προφανή.

Ο «γιός της χήρας» γύρισε μεταμορφωμένος στο σπίτι του και μέσα σε τρείς μέρες ξεκίνησε για το ταξίδι του στον κόσμο. Θα χριζόταν σύντομα ιππότης και στο τέλος της πολύχρονης αναζήτησής του, Φύλακας της Λόγχης και Κύριος του Δισκοπότηρου.
Συχνά από τότε συλλογίζομαι τα ανυπόκριτα λόγια του ακολουθώντας κι εγώ το ταπεινό μου μονοπάτι: Είναι οι ιππότες της γης ωραιότεροι από τις διάπυρες διατάξεις των ουρανών...

Με την πρόταση αυτή ανοίγει ουσιαστικά το πρώτο κεφάλαιο του ιερού Ευαγγελίου της Φρουράς. Όλα είναι γραμμένα εκεί με γοτθικό ύφος και λατινική αυστηρότητα, με κέλτικες τριάδες και ελληνικά γράμματα.
Στην αρχή, αιρετική θεολογία για την ομορφιά των όπλων, την ανώτερη αρρενωπή πνευματικότητα και το υπερβατικό νόημα της πολεμικής ηθικής.
Έπειτα, αποκάλυψη για τους μύθους της δημιουργίας που φυλάσσονται σφραγισμένοι μέσα στο μαύρο σίδερο, για την ψυχή της λόγχης και για την ανδρική υπερηφάνεια που στοιχειώνει το ατσάλινο σπαθί.
Στο τέλος, κατήχηση για το απόλυτο πνεύμα της σύγκρουσης, την ηλιακή δόξα και την ψυχρή τιμή.

Ζούμε σε μιά σκοτεινή εποχή, όμως δεν χάθηκαν οι μαγικοί σπόροι της αυγής. Η καλλιέργεια της ιδέας του ωραίου καρποφορεί στην εγγύτητα του θανάτου στη μάχη. Και στην προσμονή μας ενεδρεύουν οι φύλακες της επιστροφής: ιδανικοί ιππότες, μύστες της αρχέγονης λατρείας του ξίφους, εκπεσμένοι άγγελοι, αριστοκράτες της ένοπλης αισθητικής.

Εμπροσθοφυλακή: Απόκρυφο εδάφιο από το ΚΑΤΑ ΠΑΡΣΙΦΑΛ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟΝ.
Οι εικόνες: Ιππότες από τον Codex Manesse. Walther von Metze, Hartmann von Aue, Ulrich von Gutenburg, Heinrich von Rugge, Ulrich von Lichtenstein.
Τα αποσπάσματα: Από το ημιτελές έργο του Κρετιέν ντε Τρουά, ΠΑΡΣΙΦΑΛ (ή Το έπος του Γκράαλ).

NEBELMEISTER

2010-03-01T00:04:00.009+02:00

O μύθος της ταχύτητας με συναρπάζει. Παραμένει για μένα ένα δοκιμασμένο και διεγερτικό μέσο απελευθέρωσης από τους περιορισμούς του φοβικού μου εγώ. Το προσδοκώμενο είναι ένα μεταφορικό πέρασμα στην αχρονική κατάσταση των μυστηρίων, εκεί όπου η έκσταση ήταν ανέκαθεν εισιτήριο προς τον κόσμο των θεών. Στην ταχύτητα κρύβεται η αλήθεια με τον τρόπο της περιδίνισης της μέθης κι ο χρόνος στον παρανομαστή της μεταβάλλεται κυκλικά. Ευλογημένοι οι ιεροφάντες της, όσοι δοκιμάζουν την αντοχή της ύλης και εξαρθρώνουν τον χρόνο γιατί αυτοί θα κληρονομήσουν το μέλλον.
Όμως, όπως έχω ξαναγράψει... όλοι μου οι άγιοι έζησαν αληθινά και πέθαναν νέοι. Ο θάνατος απελευθερώνει μόνον όταν φτάνει σαν προάγγελλος μεταμόρφωσης στη μεθόριο της χώρας των αθανάτων.

Ο Bernd Rosemeyer πριν καν κλείσει τα 30 του χρόνια, στις 28 Ιανουαρίου του 1938, ημέρα Παρασκευή στις 11:46 ακριβώς, μπήκε στην λεωφόρο της αθανασίας οδηγώντας το ασημένιο του όχημα με πάνω από 400 χλμ/ώρα. Άνεμοι σταλμένοι από τους Άζεν τον πήραν μαζί τους στη χώρα των μέτρων, των προτύπων και των άφοβων τρελών.

Η πρώτη γνωριμία μου μαζί του οφείλεται στο αγαπημένο μου μονοθέσιο Auto Union type C. Κινούμενο ανάμεσα στις χίμαιρες των απερίσπαστων λογισμών το θρυλικό, σιδερένιο άλογο με οδήγησε κάποτε στον αληθινό του αναβάτη.
Ο Rosemeyer ξεκίνησε την καριέρα του σαν οδηγός αγώνων γιά την αγωνιστική ομάδα μοτοσικλετών της Auto Union. Τον Νοέμβριο του 1934 τον δοκίμασαν στα νέα αγωνιστικά αυτοκίνητα της εταιρίας και πέρασε κατευθείαν από τις μοτοσικλέτες στα σιδερένια θηρία. Στην πραγματικότητα δεν είχε οδηγήσει έως τότε άλλου είδους αυτοκίνητο παρά μόνον μηχανές.
Η πρώτη του συμμετοχή έγινε στον αγώνα Avus-Rennen με Auto Union type B τον Μάιο του 1935 και λίγους μήνες αργότερα, τον Σεπτέμβριο της ίδιας χρονιάς, κέρδισε την πρώτη του νίκη στην Τσεχοσλοβακία αφήνοντας πίσω του τον θρυλικό Ιταλό οδηγό Nuvolari.

Την τριετία 1935-1937 έλαβε μέρος σε 31 αγώνες επιπέδου Grand Prix και κέρδισε 10 από αυτούς.
Στην πίστα Nurburgring στο Eifelrennen, τον Ιούνιο του 1936 νικώντας ξανά τον Nuvolari και τον επίσης θρυλικό οδηγό Caracciola σε συνθήκες σχεδόν μηδενικής ορατότητας με βροχή και πυκνή ομίχλη, κέρδισε το παρωνύμιο του Κυρίαρχου της Ομίχλης. Έγινε Πρωταθλητής Ευρώπης του 1936 και η τελευταία του νίκη ήταν στο GP του Donnington με Auto Union type C, στις 2 Οκτωβρίου του 1937. Τον ίδιο μήνα κατέρριψε απανωτά ρεκόρ ταχύτητας (3 world records, 16 class records) με ένα ειδικά κατασκευασμένο υπεραυτοκίνητο της Auto Union.

Υπερασπιζόμενος την πρωτιά του, ο Rosemeyer σκοτώθηκε τρεις μήνες αργότερα. Στις 28 Ιανουαρίου του 1938, ο Caracciola για λογαριασμό της Mercedes-Benz θα προσπαθούσε και θα κατάφερνε να σπάσει το ρεκόρ ταχύτητας σε μια προκαθορισμένη διαδρομή στον αυτοκινητόδρομο Frankfurt-Darmstadt. Λίγο αργότερα ο Rosemeyer θα δοκίμαζε υπό πίεση την τύχη του παρά το δελτίο καιρού, που προέβλεπε δυνατούς ανέμους. Οι βιαστικές μετατροπές, που είχαν αλλοιώσει την δυναμική του υπεραυτοκινήτου δίχως επαρκείς δοκιμές σε συνδυασμό με τον δυνατό, πλευρικό άνεμο που τον παρέσυρε ήταν η πραγματική αιτία του δυστυχήματος. Για την ακρίβεια, η ταχύτητα πριν τον εκτροχιασμό ήταν 429,60 χλμ/ώρα, ένα χιλιόμετρο μεγαλύτερη από εκείνη του Caracciola.

Είπαν πως ο Bernd Rosemeyer πρόβαλλε σαν μετεωρίτης στο στερέωμα, μια βολίδα μέσα από την ομίχλη. Ήταν φυσικό ταλέντο, ανορθόδοξος και αντικονφορμιστής, επαναστάτης χωρίς αιτία αλλά και λοχαγός των SS (SS-Hauptsturmführer). Ζούσε μόνον για τους αγώνες ταχύτητας αδιαφορώντας για τα χρήματα και τις αμοιβές. Πέθανε γρήγορα και νέος. Έτσι κι αλλοιώς δεν επρόκειτο να ζήσει για πολύ. Στον επερχόμενο παγκόσμιο πόλεμο θα ακολουθούσε με στατιστική ακρίβεια την ολέθρια μοίρα των τελευταίων μαύρων ιπποτών, σε κάποια μονάδα των Waffen-SS στα σύνορα της Ευρώπης.

Δίπλα στον αυτοκινητόδρομο Frankfurt-Darmstadt, κοντά στην διασταύρωση Langen-Morfelden έχει στηθεί μια λιτή στήλη στη μνήμη του, ένα ορόσημο που κάποτε σκοπεύω να επισκεφτώ.
Στο μέτρο που έχει κάποια αξία, οι προθέσεις μας και τα πρότυπα μας καθορίζουν. Προσέτι, η επίκληση του απαιτητικού κόσμου της επίτασης ίσως να είναι η μοναδική μας ευκαιρία για έμπνευση και σωτηρία.

Nebelmeister: Fog Master.
Bernd Rosemeyer: Γεννήθηκε στο Lingen, Lower Saxony τον Οκτώβριο του 1909. Παντρεύτηκε την δημοφιλή αεροπόρο Elly Beinhorn τον Ιούλιο του 1936. Τον Νοέμβριο του 1937 γεννήθηκε ο μοναδικός του γιός.
Νίκες επιπέδου Grand Prix: 29/9/1935 Czech GP, 14/6/1936 Eifelrennen, 26/7/1936 German GP, 15/7/1936 Coppa Acerbo, 23/7/1936 Swiss GP, 13/8/1936 Italian GP, 13/6/1937 Eifelrennen, 5/7/1937 Vanderbilt Cup, 15/8/1937 Coppa Acerbo, 2/10/1937 Donington GP.
Η κηδεία: Στο Βερολίνο, με στρατιωτικές τιμές από την πρότυπη φρουρά Leibstandarte Adolf Hitler και μουσική υπόκρουση το Funereal March του Beethoven.

ΠΙΣΤΩΣΗ ΧΡΟΝΟΥ

2010-02-04T23:06:00.005+02:00

Όλοι μου οι άγιοι έζησαν αληθινά και πέθαναν νέοι. Άλλοι αυτοκτόνησαν, άλλοι σκοτώθηκαν στη μάχη, άλλοι απλώς ολοκλήρωσαν γρήγορα την επίγεια αποστολή τους. Έζησαν σε διαφορετικές κι άνισες εποχές κι όμως, ακράδαντα πιστεύω πως όλοι τους αναστήθηκαν στον ιδανικό κόσμο των ηρώων και των ποιητών. Εκεί γνωρίζονται μεταξύ τους, ανταλλάσσουν φιλοφρονήσεις και προετοιμάζουν την προφυλακή της ανώτερης ανθρωπότητας.

Όσο γιά μένα, που ζω ψεύτικα... φυλακισμένος μέσα σε σκληρές αλήθειες, τους ονειρεύομαι μα δεν τολμώ να τους αντικρύσω κατάματα. Γιατί αυτοί που νίκησαν τη Μέδουσα οικειοποιήθηκαν το πέτρινο βλέμμα της και μόνον μέσα από τα κάτοπτρα μιας ορισμένης πνευματικότητας γίνονται προσπελάσιμοι.
Άλλωστε, όπως γράφει ο φιλόσοφος με το σφυρί, εγώ... ζω από την πίστωση που έκανα ο ίδιος στον εαυτό μου, πιθανόν να είναι απλώς μια προκατάληψη το ότι ζω...

Ο επίλογος: Από τον πρόλογο του ECCE HOMO (1888) του Φρίντριχ Νίτσε.
Η εικόνα: Study of Perseus (1881) του Edward Burne Jones.

ΤΟ ΜΝΗΜΕΙΟ, ΟΙ ΕΥΖΩΝΕΣ ΚΑΙ Η ΧΑΜΕΝΗ ΤΙΜΗ ΜΑΣ

2010-01-17T01:51:00.014+02:00

Εκ πρώτης όψεως, το Μνημείο του Αγνώστου Στρατιώτη βρίσκεται σε κοινή θέα στην Πλατεία Συντάγματος μπροστά στη Βουλή των νεοελλήνων. Βιαστικοί διαβάτες το προσπερνούν χωρίς να το προσέχουν, αυτοκίνητα πηγαινοέρχονται ασταμάτητα στους γύρω δρόμους και σμήνη τουριστών το φωτογραφίζουν χαζεύοντας τους τσολιάδες. Ανάμεσα σε κοσμοπολίτικα ξενοδοχεία, καφετέριες και πολυκαταστήματα μοιάζει σαν ξεχασμένο αξιοθέατο μιάς άλλης εποχής - παράταιρο, πολεμικό και ακίνητο στοιχείο στο μέσον μιάς ειρηνόφιλης κοινωνίας, που σφύζει απο εμπορική κινητικότητα.

Για όσους όμως γνωρίζουν την αλήθεια, το Μνημείο παραμένει αθέατο στα σύνορα δύο Κόσμων. Ακριβώς πίσω του απλώνεται ο απέραντος λειμώνας των ασφοδελών, το ανήλιο λιβάδι των ψυχών. Ο Ήλιος, βυθισμένος στον μυθικό Ωκεανό, ποτέ δεν λάμπει εκεί όπου συρρέουν ο Αχέροντας κι ο Κωκυτός, η Στύγα κι ο Πυριφλεγέθοντας κι αρχίζει η επικράτεια των νεκρών. Το Μνημείο είναι μια μυστική πύλη προς εκείνο το ξεχωριστό πεδίο του λειμώνα όπου περιφέρονται οι ψυχές των πεσόντων στις μάχες των Ελλήνων. Οι σκιές τους διατηρούν τη μορφή που είχαν κατά την πτώση τους και τις ανοιχτές πληγές των χτυπημάτων. Φορούν τους θώρακες και τις πανοπλίες τους, τα κράνη και τις ματωμένες τους χλαίνες. Και σ' αυτούς δεν βασιλεύει ο Άδης και η Περσεφόνη αλλά ο κορυφαίος ήρωας, ο Αχιλλέας των Αχαιών.

Αν και μπροστά στη Βουλή, το ιερό Μνημείο των αγνώστων στρατιωτών που για αιώνες σκοτώνονταν στα πεδία των μαχών για την Φυλή, την Πατρίδα και την Ελευθερία του Έθνους καμμιά σχέση δεν έχει με απατηλές έννοιες όπως η ισότητα και η δημοκρατία. Αντιθέτως, λόγω της ιδιαίτερης φύσης του αποτελεί εστία καθαρότητας, που αντιδιαστέλλεται προς το διαλυμένο σύγχρονο κράτος, το σάπιο πολιτικό σύστημα, την διεφθαρμένη άρχουσα τάξη και τους κακομαθημένους και απόλεμους πολίτες αυτής της χώρας.

Το Ηρώο φρουρούν δύο Εύζωνες τιμώντας, ακίνητοι και αμίλητοι, τις ψυχές των πεσόντων ενώ επιτηρούνται από έναν τρίτο παρατηρητή.

Πριν από λίγες ημέρες, στην Πλατεία Συντάγματος, κάποιοι ανισόρροποι αναρχικοί τοποθέτησαν βόμβα κοντά στον χώρο του Μνημείου. Όταν ενημερώθηκαν γιά την ύπαρξη της βόμβας, οι δύο φρουροί αρνήθηκαν με νεύμα των ματιών τους να εγκαταλείψουν τις θέσεις τους και ο παρατηρητής πήγε και στάθηκε ανάμεσά τους. Οι τρείς νεαροί στρατιώτες από την επαρχία - που υπογραμμίζω πως υπηρετούσαν τη θητεία τους - έδειξαν με την ακλόνητη στάση τους πως ίσως και να μην έχουν όλα χαθεί.

Πριν από λίγες ημέρες, στην Πλατεία Συντάγματος, μπροστά στο Μνημείο του Αγνώστου Στρατιώτη, τρείς Εύζωνες διέσωσαν ότι λιγοστό έχει απομείνει από την τιμή μας.

Σχόλιο στην επικαιρότητα: Επιβεβλημένη εξαίρεση στην συνήθη πρακτική των κειμένων της Πολεμικής Σημαίας.
Το γεγονός: Ωρολογιακός, εκρηκτικός μηχανισμός τοποθετημένος μέσα σε κάδο απορριμάτων, εξεράγη λίγο πριν από τις οκτώ το βράδυ του Σαββάτου, 9 Ιανουαρίου 2010, λίγα μέτρα από το Μνημείο του Αγνώστου Στρατιώτη. Πριν την έκρηξη η περιοχή εκκενώθηκε όμως οι Εύζωνοι παρέμειναν στη θέση τους.
Οι Εύζωνοι: Επίλεκτες δυνάμεις του νεώτερου Ελληνικού Στρατού. Τα πρώτα τέσσερα Τάγματα οργανώθηκαν το 1867. Σύμβολο ανδρείας στη μάχη. Δυστυχώς, σήμερα πιά εκτελούν μόνον καθήκοντα τελετουργικού χαρακτήρα.

ΑΡΧΑΓΓΕΛΟΙ ΤΟΥ ΠΥΡΟΣ

2010-01-01T12:06:00.009+02:00

Αρχάγγελος Μιχαήλ: Σε νίκησα κι όμως λυπούμαι, που η δύναμη και η ομορφιά σου θα χαθεί. Άναβες το σκοτάδι πριν κόψω τα μελανά δεσμά με το σπαθί. Κάποτε για τον Ήλιο πολεμούσαμε μαζί.
Εωσφόρος: Αμετανόητος θα εκτίσω την ποινή. Η ακατάβλητη θέληση για δύναμη θα με καθοδηγεί. Η ομορφιά μου δεν θα ξεχαστεί και στο τέλος ξανά θα πολεμήσουμε μαζί.

Όπως είναι γνωστό, στην αρχή του Χρόνου ο Αρχάγγελος της Τάξης μονομάχησε με τον Αρχάγγελο του Κάλλους, υπερίσχυσε και τον γκρέμισε στην άβυσσο.
Ευτυχώς, λίγο πριν τη χαριστική βολή, ο νικητής συγχώνευσε στο πρόσωπό του τις αρετές του ηττημένου, συστηματοποιώντας την ωραιότητα μέσα στους αυστηρούς κώδικες των διατάξεων. Κατέστη με αυτόν τον τρόπο, στους αιώνες των αιώνων ο μοναδικός Πρόμαχος του Φωτός.
Όμως είναι γραφτό πως πριν την τελική πυρπόληση του σύμπαντος οι Αρχάγγελοι θα συμφιλιωθούν. Αριστερά και δεξιά του Χρυσού Άστρου θ’ ανάψουν ταυτόχρονα τους σβηστούς πυρσούς. Ο Εωσφόρος θα ενδυθεί την αστραφτερή μορφή του και πρώτος θα προτάξει το δαυλό. Ο Μιχαήλ έπειτα θα υψώσει τη δική του ανεστραμμένη δάδα αποκαθιστώντας τη συμμετρία.
Οι Αρχάγγελοι της Νίκης θα συναντηθούν στο μέσον κάτω από τον Ήλιο και μαζί θα θυσιάσουν τον ιερό Ταύρο. Οι σκιές στον Άδη θα ξεδιψάσουν με το αίμα του και η Στρατιά των Αθανάτων μέσα στη φωτιά θα μετενσαρκωθεί.

Αλίμονο τότε στους θνητούς! Γιατί οι Αθάνατοι ήταν στην αρχή η πανάκεια του Κόσμου αλλά στο τέλος θα είναι ο όλεθρός του.

Ο πίνακας: The Fall of the Rebel Angels (1666), του Ιταλού ζωγράφου Luca Giordano.
Το κείμενο: Αποκαλυπτική άσκηση συγκριτικής μυθολογίας. Οι δύο Αρχάγγελοι του Χριστιανισμού ως Cauti και Cautopati περιβάλλουν τον Ταυροκτόνο Μίθρα. Όλοι τους «δαίμονες» από ξενόφερτες θρησκείες, που κυρίως μέσω της τέχνης, ενσωματώθηκαν στον Ευρωπαϊκό Πολιτισμό. Παραμένω ασυγκίνητος ορθολογιστής.

Τα αγάλματα και το ανάγλυφο: Οι Δαδοφόροι ως ενσαρκώσεις του Μίθρα. Μαρμάρινη, αναθηματική παράσταση Ταυροκτονίας, αφιέρωμα απόστρατου Ρωμαίου λεγεωνάριου (της ΙΙ Augusta) στη Βρετανία.
Ο Ηράκλειτος: Διδάσκει πως «Η φωτιά όταν επέλθει θα κρίνει και θα καταλάβει τα πάντα» και πως «Οι αθάνατοι είναι θνητοί και οι θνητοί αθάνατοι. Αυτοί ζουν από το θάνατο εκείνων κι εκείνοι πεθαίνουν από τη ζωή αυτών».

NATALIS INVICTI

2009-12-22T12:10:00.005+02:00

Εἴμαστε μεῖς ἅλλη γενιά, ἄλλο σπέρμα!

Χαλάσαμε πολὺ μιὰ νιὁτη πλέρια.

Τώρα, τοῦ ἡλιοῦ καθὼς μᾶς κρούει τὸ γέρμα,

στερνά, γιὰ πάντα σκώνουμε τὰ χέρια.

Κι ἀπέ, βαριὰ τὰ μπήγουμε μὲς στὰ ἔρμα

σπλάγχνα τῆς Γῆς καὶ στὰ φαρμακονέρια

τῆς Στόχασης: ψηλὰ γιὰ ν᾿ ἀνεβοῦμε,

πρέπει πολὺ βαθιὰ νὰ κατεβοῦμε.

Ξεπέσαμε βαθιά στη γη, μα πιo βαθιά δεν έχει. Τα οικόσημα έσβησαν, δίπλωσαν οι σημαίες, το αίμα έγινε νερό. Χωρίσαμε και χαθήκαμε, χάσαμε τα πάντα και δεν βρήκαμε τίποτα.
Άγνωστοι κι ανώνυμοι ακόμη και μεταξύ μας, άσκοπα περιφερόμαστε ανάμεσα στους άψυχους θνητούς. Μας καταδίκασαν σε γλυκερή ισότητα, συμπάθεια και διαρκή ειρήνη. Συνηθίσαμε στη σιωπή, δεσμώτες στη φυλακή της ύλης. Αλίμονο στους ηττημένους που ακμάζουν στην υποταγή.

Ποῦ πᾶμε; Ἀκούω πᾶσ᾿ ἄνοιξη τ᾿ ἀηδόνι

ὄλβια ζήση στὸ πάθος του νὰ βρίσκει.

Δὲν ἔχει χτὲς καὶ σήμερα. Ἡ Δωδώνη

κι ὁ Ἅγιος Τάφος βαθιά μας ὄρθιος μνήσκει.

Κι ἂν καταρρέουν οἱ πίστες, μεῖς αἰώνιοι

περνᾶμε ἀπ᾿ τὴ ζωὴ στὸ θάνατο ἴσκιοι

καὶ στὴ ζωὴ ἀπ᾿ τὸ θάνατον! Ὄχι ὄντα,

εἴμαστε Ἰδέες, ποὺ ζοῦνε πολεμώντα.

Όμως μην μας λυπάστε. Γιατί στα όνειρά μας αποκηρύξαμε τη σάρκα και θωρακίσαμε με ατσάλι τις ψυχές. Κι αν εμείς ζήσαμε λαθραία σ’ έναν κόσμο που δεν μας άξιζε, άλλοι στο μέλλον θα μας αγαπήσουν και στη μνήμη μας θα εκδικηθούν.
Ο Θεός θα ξαναγεννηθεί και θα μας ευλογήσει. Και τότε οι σκιές μας από τον Άδη στις έμπυρες σφαίρες θα επιστρέψουν για να καθαρθούν και να σταλούν ξανά στη μάχη. Αιώνιος πόλεμος είναι ο νέος κόσμος που προσδοκούμε. Ζωή μέσα στο θάνατο, τιμή μέσα στη πίστη, φως μέσα στο σκοτάδι, θάνατος μέσα στο φως.

Να μας φοβάστε. Γιατί δεν είμαστε όντα ... είμαστε Ιδέες, που ζούνε πολεμώντα ...

Οι ημ/νίες: 22η Δεκεμβρίου, η κάθοδος του Ήλιου στο νοτιότερο σημείο της τροχιάς του. 25η Δεκεμβρίου, το τέλος του χειμερινού ηλιοστασίου και η αναγέννηση του Ανίκητου Θεού. Ο Ήλιος που ξαναγεννιέται είναι ο θεός των νέων στρατιών.
Η εικόνα: Golden Gate από το The Flower Book (1882/1905) του Edward Burne-Jones. Η είσοδος του Ήλιου στον Κόσμο.
Οι στίχοι: Από το επικό ποίημα του Κώστα Βάρναλη, Ο Προσκυνητής (1919).

BLACK KNIGHT

2009-12-01T20:34:00.002+02:00

Τέλειωσα το Σχολείο, το Γυμνάσιο, το Λύκειο, το Πολυτεχνείο, εκπλήρωσα τις στρατιωτικές μου υποχρεώσεις, έπιασα δουλειά, παντρεύτηκα κι έκανα οικογένεια.

Είμαι στοργικός σύζυγος και πατέρας, τηρώ τις κοινωνικές συμβάσεις και σέβομαι τους κανόνες. Εξασκώ αξιόπιστα το επάγγελμά μου, εξοφλώ τους λογαριασμούς και πληρώνω τους φόρους. Είμαι ενεργός πολίτης, ψηφίζω στις εκλογές, υπακούω στους νόμους. Συμμετέχω στην οικονομία της αγοράς, είμαι εργατικός, παράγω προϊόντα και κερδίζω χρήματα, ενημερώνω βιβλιάρια σε τραπεζικές καταθέσεις, ψωνίζω στο σούπερ μάρκετ, καταναλώνω αγαθά και ανακυκλώνω τα σκουπίδια.

Είμαι ο στυλοβάτης αυτής της κοινωνίας, ο πειθήνιος πολίτης που στηρίζει το σύστημα, το πρότυπο του χειριστή που λειτουργεί τη μηχανή.

Κάθε βράδι πριν κοιμηθώ, ακονίζω δίπλα μου το αόρατο σπαθί.
Κάτω από το σάπιο δέρμα της υποταγής ο μαύρος ιππότης παρατηρεί, υπολογίζει, κάνει υπομονή. Στην καρδιά του σκοταδιού ονειρεύεται τον Ήλιο, στην άκρη της νύχτας οραματίζεται ένα νέο κόσμο... όταν ο στύλος θα κοπεί.

Ο πίνακας: Crusader, του αμερικανού ζωγράφου Justin Sweet.
Παραλλαγή στο ίδιο θέμα: ΨΕΥΤΙΚΟΣ ΙΠΠΟΤΗΣ - Η ΜΑΣΚΑ ΚΑΙ ΤΟ ΣΦΥΡΙ.

ΗΡΩΕΣ ΒΑΣΙΛΙΑΔΕΣ

2009-11-15T14:34:00.013+02:00

«Καλέ μου φίλε, αν ήταν ξεφεύγοντας από τον πόλεμο να μείνουμε για πάντα αγέραστοι κι αθάνατοι, ούτε κι εγώ θα πολεμούσα ανάμεσα στους πρώτους, ούτε κι εσένα θα σε ετοίμαζα για τη μάχη που δοξάζει τους άντρες. Τώρα όμως έτσι κι αλλιώς χίλιοι θάνατοι στέκονται από πάνω μας, που δεν μπορεί να τους ξεφύγει ούτε να γλυτώσει απ’ αυτούς ο άνθρωπος.

Ας πάμε λοιπόν να δώσουμε σε κάποιον δόξα ή κάποιος να δώσει σε μας.»

Αυτά λέει ο ισόθεος Σαρπηδόνας στον αγαπημένο του εξάδελφο Γλαύκο για να τον παρακινήσει μπροστά στο τείχος των Αχαιών. Και μέσα σε τρείς προτάσεις περιγράφει ξεκάθαρα το ηρωικό ιδεώδες.

Οι θνητοί, ήρωες βασιλιάδες αγαπούν τη χαρά της ζωής και θα επιδοκίμαζαν την άφθαρτη νεότητα και τη σωματική αθανασία. Όμως, περιπολώντας στα σύνορα του θανάτου παρατηρούν την τραγική ανθρώπινη φύση νηφάλια και καθαρά. Και κατανοούν πως κανείς δεν ξεφεύγει από το σκληρό πεπρωμένο των θνητών.
Αφού είμαστε καταραμένοι να γερνάμε, ας προσφέρουμε νέοι ακόμη και δυνατοί, το καθαρό αίμα μας στη γη. Αφού ο θάνατος μας παραμονεύει με χίλιους τρόπους, ας χαθούμε επιλέγοντας μόνοι μας το χρόνο, σε κάποια ωραία, πολεμική σκηνή.

Ο Σαρπηδόνας και ο Γλαύκος έπεσαν στη μάχη και κέρδισαν την αναγνώριση των αντρών. Πήραν κι έδωσαν δόξα στους ήρωες των Αχαιών και στο τέλος είχαν τον τιμημένο θάνατο που αποζητούσαν, πρώτα ο Σαρπηδόνας από τον Πάτροκλο, έπειτα ο Γλαύκος από τον Τελαμώνιο Αία.

Αντίθετα, εμείς γερνάμε και πεθαίνουμε με κάποιον από τους χίλιους, ατιμωτικούς θανάτους και κανείς δεν θα θυμάται στο μέλλον τη θηλυκή μας εποχή.
Θλίβομαι για τη κακή μας μοίρα. Οι ψυχές μας, αιώνια δυστυχισμένες θα περιφέρονται στον Άδη δίχως καμμιά ελπίδα να εξαγνιστούν στην ιερή μάχη, δίχως ποτέ να τιμήσουν το εξιλαστήριο σπαθί.

Το κείμενο: Ομήρου ΙΛΙΑΔΑ (Μ 322-328), σε μετάφραση Ο. Κομνηνού - Κακριδή.
Οι φωτογραφίες: Μυκηναϊκά χάλκινα εγχειρίδια. Διακόσμηση παράστασης κυνηγιού λεόντων με χρυσό και άργυρο σε νιέλο, χρυσών λεόντων σε νιέλο και σπειρών από χρυσό και νιέλο (1600-1500 π.Χ.).

Ο ΧΟΡΟΣ ΤΩΝ ΜΑΓΙΣΣΩΝ

2009-11-01T15:06:00.010+02:00

Ταξίδευα μόνος κάπου προς τα Πυρηναία, του Αγίου Αλδεβαράν. Μαύρος ιππότης δίχως οικόσημο, χαμένος στις σκέψεις μου θαύμαζα το λειψό φεγγάρι στον σκοτεινό ουρανό. Η ανταύγεια μιάς φλόγας και η απόμακρη μουσική με παρέσυραν στον χερσότοπο έξω από το μονοπάτι. Κι εκεί, ανάμεσα στα ρείκια τις είδα ξαφνικά, σαν σε παράσταση στημένη γιά μένα μοναχά.

Στο κέντρο στέκει ο τραγόμορφος τροβαδούρος τραγουδώντας γιά την ωχρή Εκάτη και γύρω του οι μάγισσες χορεύουν κυκλικά με άσεμνες κινήσεις και γέλια τσιριχτά. Μαραμένες, φαλακρές γριές κι ανθοστολισμένες, νέες γυναίκες και μαζί τους στη σειρά, οι τρείς στρίγκλες αδελφές να χοροπηδούν μπροστά.

Μόνο με τις χωρικές χορεύουν
– οι άντρες τους βρωμοκοπάν, του κουρέα
μυρωδιές. Και χορεύουν, και χορεύουν γύρω - γύρω μοναχές,
και οι τρείς μια παρέα – ώσπου της Λιλλίθ να έρθουν
και να φέρουν το αψέντι, οβρηγοί και χορευτές·
και θεριεύει – χα ! το γλέντι: τρείς εκείνοι, τρείς αυτές –
το πήδημα παίρνει και δίνει· τρείς γκαβότες με τον νάνο,
τρείς λοξές με τον σπανό, τρείς καντρίλιες με τον τράγο
– να το πρώτο το εννιά.

Η μουσική μεταφέρει καβάλα στις άγριες νότες, εικόνες από την κόλαση των χριστιανών. Δαιμονικές συγχορδίες, η δακτυλοθεσία του σατανά, ο διάβολος χρησιμοποιεί στην κατάλληλη διάταξη εκτός από τα δέκα δάχτυλα και την μυτερή του ουρά.

...Δεκατρία τα βιολιά και κανένας βιολιτζής· χορδές τρείς,
τρία τα δοξάρια – τρία και τα παλικάρια...

Να το δεύτερο το εννιά. Ποιόν τρομάζουν, ποιόν γητεύουν, γιά ποιόν άραγε χορεύουν. Ψάχνω μα δεν βλέπω πουθενά τον ντόπιο μάγο, τον τρελό του χωριού, τον τσιγγάνο σιδερά.

Η σπορά του σκοταδιού δεν με τρομάζει. Γιατί ο δάσκαλός μου ήταν φημισμένος δόκτορας, μάγιστρος κι αλχημιστής. Αυτός με δίδαξε τα σημεία προστασίας «...το σημάδι, που σκύβει μπροστά του το μαύρο κοπάδι». Απ’ αυτόν άκουσα πρώτη φορά για τις βουρκόφλογες της νύχτας της Βαλπούργης στα βουνά του Χαρτς.
Τα λόγια του πάντα θα με θωρακίζουν «...τη ζάλη θέλω, τη χαρά που μας ξεσκίζει, το μίσος που αγαπά, τη θλίψη που δροσίζει».

Μιά σταχτιά γάτα με κοιτάζει με κακία κι ένας άσχημος φρύνος κοάζει ενοχλητικά. Ζώα σιχαμερά... δίχως δεύτερη σκέψη τους δίνω μιά δυνατή κλωτσιά. Κάνω με το σπαθί μου το σημάδι του σταυρού κι απομακρύνομαι γελώντας σιγανά... να ξεφύγω πριν τριτώσουν τα εννιά...

Ο κυκλικός χορός: ΜΑΚΒΕΘ (1606), του Ουίλλιαμ Σαίξπηρ. Πρώτη Πράξη, Σκηνή ΙΙΙ. Μετάφραση του Γ. Χειμωνά.
Η δακτυλοθεσία του σατανά: Από «Το Λεξικό των Χαζάρων» του Μίλοραντ Πάβιτς - το ανδρικό αντίτυπο.
Ο πίνακας: Witches’ Sabbath (1789), του Francisco de Goya y Lucientes.
Ο δάσκαλος: Ο λογοτεχνικός Φάουστ (1790), του Γιόχαν Βόλφγκανγκ Γκαίτε.

WALHALLA

2009-10-15T21:30:00.016+03:00

Τον Σεπτέμβριο του 9 μ.Χ. οι βάρβαροι Τεύτονες εξολόθρευσαν τρείς ρωμαϊκές λεγεώνες σε ενέδρα, στον Τευτοβούργειο Δρυμό. Αρχηγός τους ήταν ο ρωμαιοτραφής πρίγκιπας Αρμίνιος της φυλής των Χερούσκων. Μακροπρόθεσμο αποτέλεσμα αυτής της νίκης ήταν η μόνιμη διατήρηση της ανεξαρτησίας τους στα σκοτεινά δάση, εκτός των συνόρων της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας.

Οι Γερμανοί θα επέστρεφαν αιώνες αργότερα σαν κατακτητές και αφού πρώτα κατέλυαν τον Ελληνορωμαϊκό Πολιτισμό, τελικά θα γίνονταν οι ίδιοι φορείς και συνεχιστές του. Όμως ο Αρμίνιος δεν θα μπορούσε ποτέ να διανοηθεί πως στη Γερμανία που υπερασπιζόταν, στο μακρυνό μέλλον, η μορφή του σμιλεμένη σε ρωμαϊκό άγαλμα θα πρόβαλλε στην κεντρική θέση αετώματος ελληνικού ναού.

Στα σύνορα του παλαιού ρωμαϊκού κόσμου, στην πλαγιά ενός λόφου που δεσπόζει στην κοιλάδα του Δούναβι κοντά στη Ρατισβόνη, βρίσκεται το Πάνθεον των Γερμανών. Ο αρχαιολάτρης και φιλέλληνας βασιλιάς της Βαυαρίας, Λουδοβίκος ο Α΄ οραματίστηκε την ιδέα και ανέθεσε την εκτέλεση του έργου στον κλασικιστή αρχιτέκτονα Λεοπόλδο Κλέντσε. Ο Λουδοβίκος απαίτησε το σχέδιο του κτιρίου να είναι σύμφωνο με τα πρότυπα των αρχαίων ελληνικών ναών κι έτσι ο Κλέντσε αντί για την επιτομή της γοτθικής αναβίωσης, δημιούργησε τον δικό του Παρθενώνα.

Ο συνδυασμός των δύο αντρών υπήρξε ιδανικός στα όρια αλληλεπικάλυψης της ιδεολογίας με την τέχνη. Ο βασιλιάς σαν αντιμίδας μεταστοιχείωνε τον χρυσό του σε μάρμαρα συλλέγοντας αρχαία έργα τέχνης ...«μοχθώντας βαρύ χρυσάφι ν’ ανταλλάξει με παλαιά λιθάρια». Κι ο αρχιτέκτονας πίστευε πως ...«δεν υπήρξε και δεν υπάρχει παρά μιά αρχιτεκτονική και δεν θα υπάρξει άλλη αρχιτεκτονική παρά μιά, δηλαδή εκείνη, που βρήκε την τελειοποίησή της στη μεγάλη ώρα της ελληνικής ιστορίας και παιδείας».

Πενήντα δύο δωρικοί κίονες στηρίζουν περιμετρικά τη Βαλχάλλα των Γερμανών. Στο βόρειο αέτωμα γύρω από τον μορφή του Αρμίνιου περιγράφονται σκηνές της Μάχης του Τευτοβούργειου Δρυμού. Στο νότιο αέτωμα κεντρική φιγούρα είναι η ενθρονισμένη Γερμανία και εκατέρωθεν της αποτίουν φόρο τιμής οι προσωποποιημένες μορφές των γερμανικών κρατιδίων.
Στα ενδότερα του ναού φιλοξενούνται οι μεγάλοι Γερμανοί όλων των εποχών: προτομές για όσους ήταν γνωστές οι προσωπογραφίες τους και επιγραφές ονομάτων για όσους δεν διασώθηκαν στοιχεία για την εξωτερική τους εμφάνιση.
Στην εσωτερική περιμετρική ζωοφόρο απεικονίζονται σκηνές από την αρχαία γερμανική ιστορία: την αρχική μετανάστευση, την θρησκευτική, πολιτική και οικονομική ζωή των πρώτων Γερμανών, τις εισβολές στο ρωμαϊκό κόσμο και τον εκχριστιανισμό τους. Επιπλέον, σε τρία εσωτερικά αετώματα γίνεται αναφορά σε μυθολογικά θέματα: τη δημιουργία των πρώτων ανθρώπων, τη χρυσή εποχή της Άσγκαρντ και το Λυκόφως των θεών.
Ολόγυρα, μαρμάρινες, φτερωτές Νίκες προστατεύουν τους ήρωες και νεοκλασικές Βαλκυρίες σαν καρυάτιδες υποβαστάζουν την οροφή.

Τον περασμένο Σεπτέμβριο πέρασα κι εγώ την είσοδο της Βαλχάλλα σαν απρόσκλητος επισκέπτης. Μπαίνοντας ξέσπασε καταρρακτώδης βροχή, λες κι ο ουρανός δυσανασχετούσε για την παραβίαση του ιερού χώρου. Ο Όντιν κάλπαζε στα γκρίζα σύννεφα οδηγώντας το Άγριο Κυνήγι και μιά δυνατή βροντή - σταλμένη σίγουρα από τον σφυροφόρο θεό - μου υπενθύμισε πως παρά τις αγαθές προθέσεις μου, παρέμενα ένας απλός περιηγητής.

Στάθηκα σκεπτικός μπροστά στις προτομές του Φρειδερίκου Μπαρμπαρόσσα και του Φρειδερίκου του ΙΙ, του Σίλλερ και του Γκαίτε, του Ντύρερ, του Μπαχ και του Μπετόβεν, του Βάγκνερ, του Βίνκελμαν, του Σέλλιγκ και του Καντ. Αναρωτιόμουν τι πραγματικά ζητούσα εκεί, απόλεμος κι ασήμαντος στη μεγάλη σάλα των ηρώων. Έψαχνα μάταια τη Βαλκυρία μου ανάμεσα στα μάρμαρα να με κεράσει υδρόμελι...

Η βροχή συνέχιζε τον μονότονο ρυθμό της όταν αποχώρησα από τον Παρθενώνα των Γερμανών. Κατέβηκα τα 358 μαρμάρινα σκαλοπάτια προς τη βάση του λόφου νοιώθοντας καρφωμένο το βλέμμα του Αρμίνιου στην πλάτη μου και για μιά στιγμή αναθάρρησε μέσα μου ο ξεχασμένος signifer της I Germanica, της εποχής του αίματος και της νίκης.
Αποχαιρέτησα με θλίψη την επίγεια Βαλχάλλα. Έτσι κι αλλοιώς, με τον τρόπο της τωρινής, κοινότοπης ζωής μου, οι πύλες της ουράνιας Βαλχάλλα θα παραμείνουν ερμητικά κλειστές για μένα...

Η Βαλχάλλα των Γερμανών: Κορυφαίο έργο του αρχιτέκτονα Λέο φον Κλέντσε. Ο θεμέλιος λίθος τοποθετήθηκε στις 18 Οκτωβρίου του 1830, στη δέκατη έβδομη επέτειο της μάχης της Λειψίας και ο ναός αποπερατώθηκε στο 1842. Οι εσωτερικές διαστάσεις της παραπέμπουν στις αντίστοιχες του Παρθενώνα. Όταν η Βαλχάλλα άνοιξε τις πύλες της στις 18 Οκτωβρίου του 1842, οι επισκέπτες αντίκρυσαν 96 προτομές και 64 εντοιχισμένες επιγραφές μεγάλων αντρών. Τα επόμενα χρόνια τοποθετήθηκαν περισσότερες προτομές, άλλες απαραίτητες (όπως του Βάγκνερ, το 1913) κι άλλες απαράδεκτες (χαρακτηριστικές της παρακμής των νεότερων Βαυαρών μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο).
Οι φωτογραφίες: Από την πρόσφατη επίσκεψή μου στο Ρέγκενσμπουργκ (Ρατισβόνη), με τον κλασικιστή, φίλο και συμπολεμιστή Αλέξανδρο.
Ο Ludwig I (1786-1868): Του οίκου Wittelsbach, βασιλιάς της Βαυαρίας (1825-1848), πατέρας του Όθωνος της Ελλάδος και παππούς του «τελευταίου βασιλιά» Λουδοβίκου του Β΄. Φιλότεχνος και συλλέκτης από την νεότητά του έγραφε σε στίχους πως...«θα προτιμούσε αντί για κληρονόμος θρόνου να ήταν Έλληνας πολίτης». Το άγαλμά του καταλαμβάνει περίοπτη θέση στη Βαλχάλλα των Γερμανών.
Ο Λέο φον Κλέντσε (1784-1864): Ο σπουδαιότερος αρχιτέκτονας του Μονάχου. Δημιουργός επίσης της Γλυπτοθήκης, των Προπυλαίων και της Στοάς της Δόξας. Κύριος εκπρόσωπος του Νεοκλασικισμού. Υπεύθυνος γιά το τελικό ρυμοτομικό σχέδιο της νεότερης Αθήνας και κατά κάποιο τρόπο σωτήρας της Ακρόπολης...
Στα εισαγωγικά: Στίχοι του Λουδοβίκου, που αγόρασε σε πλειστηριασμό τα γλυπτά από τα αετώματα του ναού της Αφαίας στην Αίγινα. Απόψεις του Κλέντσε από τον Πρόλογο της Συλλογής των αρχιτεκτονικών σχεδίων του.
Η μάχη στον Τευτοβούργειο Δρυμό: Χάθηκαν τρείς λεγεώνες και εννιά μονάδες βοηθητικών. Την αποκλειστική ευθύνη φέρει ο έπαρχος της Γαλατίας Poplius Quinctilius Varus, που από εσφαλμένη εκτίμηση παρασύρθηκε στην παγίδα του Αρμίνιου. Ο Αύγουστος αναφώνησε «Quinctili Vare, legions redde» όταν έμαθε την καταστροφή. Οι λεγεώνες που εξολοθρεύτηκαν κατά τη διάρκεια της τριήμερης μάχης ήταν οι XVII, XVIII και XIX. Οι δύο χαμένοι αετοί ανακτήθηκαν από τον Γερμανικό, που νίκησε τον Αρμίνιο στο Ιδιασάβιδο πεδίο το 16 μ.Χ. Αργότερα ανακτήθηκε και ο τρίτος αετός, όταν ο Γάλβας νίκησε τους Χάττες και ο Γαβίνιος τους Χαούκους το 41 μ.Χ.

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ

2009-09-27T12:48:00.005+03:00

Οι μεγάλοι φιλόσοφοι του παρελθόντος πίστευαν πως η σημαντικότερη αποστολή της πολιτικής ήταν η βελτίωση του ανθρώπου. Δίδασκαν πως η κατάκτηση της ανθρώπινης τελειότητας θα μπορούσε να επιτευχθεί μόνον μέσω της επιβολής ενός απόλυτου προτύπου αρετής ενάντια στη σχετικότητα των πραγματικών συνθηκών. Ο ιδανικός πολιτισμός θα έπρεπε να αποτιμά την ποιότητα πάνω από την ποσότητα, την ευγένεια πάνω από τη δύναμη, τη δόξα πάνω από τη μακροζωία και την τιμή πάνω από τον πλούτο.
Δεν είναι δύσκολο να καταλάβουμε γιατί το πολίτευμα της δημοκρατίας - δηλαδή της κυριαρχίας του λαού - δεν ικανοποιούσε τις απαιτήσεις τους: προσάρμοζε μάλλον τους νόμους και τις ιδέες στις αλλαγές των περιστάσεων αντί να επιβάλλει τα πρότυπα και τα ιδεώδη στις περιστάσεις.
Όμως ακόμη κι εμείς, οι θαυμαστές της ηρωικής αριστοκρατίας, δεν υποτιμούμε την ποιότητα της κλασσικής, πολιτικής δημοκρατίας των Αθηνών.

Στην αρχή του Πελοποννησιακού Πολέμου ο πληθυσμός της Αττικής ήταν περίπου 350 χιλ άνθρωποι. Από αυτούς οι μισοί ήταν Αθηναίοι, 35 χιλ ήταν μέτοικοι και 140 χιλ ήταν δούλοι. Οι ενήλικοι Αθηναίοι άντρες, δηλαδή οι πραγματικοί πολίτες δεν ξεπερνούσαν τους 30 χιλιάδες.
Οι ελεύθεροι αυτοί άντρες αγαπούσαν την απλότητα και τη συμμετρία, πίστευαν στη λογική, λάτρευαν την ομορφιά, διέθεταν πολιτική παιδεία, κατείχαν την τέχνη του λόγου και διέπονταν από πνεύμα φυλετικής ανωτερότητας. Οι ίδιοι πολεμούσαν ο ένας δίπλα στον άλλο υπομένοντας όπως λέει ο Περικλής τα πλήγματα του εχθρού με θάρρος κι αυτά των θεών με υπομονή.
Πολίτες - οπλίτες συνδύαζαν με μοναδικό τρόπο τον ορθό λόγο με την αιχμή της λόγχης και μόνον αυτοί, ένα ποσοστό μικρότερο από το ένα δέκατο του συνολικού πληθυσμού, αποφάσιζαν γιά τα κοινά και την τύχη όλων.

Οι αναλογίες δεν έχουν αλλάξει στον σύγχρονο κόσμο όσο κι αν επιτηδευμένα προσχήματα διαστρέφουν την πραγματικότητα. Ούτε οι γεννημένοι δούλοι έγιναν ποτέ αληθινά ελεύθεροι, ούτε οι μετανάστες απέκτησαν καθαρή καταγωγή, ούτε και οι γυναίκες έγιναν βέβαια άντρες. Αντιθέτως, οι ελεύθεροι υποδουλώθηκαν, οι γηγενείς έγιναν ξένοι και οι άντρες ξέπεσαν στην θηλυπρέπεια.
Η αλόγιστη, γενική επέκταση της ιδιότητας του πολίτη είχε ως φυσική συνέπεια την υπονόμευση των αρίστων, την αλλοίωση των εννοιών και τελικά την οριστική διάλυση του πολιτεύματος. Η αρχαία πολιτική δημοκρατία δεν έχει πιά καμμιά ουσιαστική σχέση με την σύγχρονη, μαζική και αντιπροσωπευτική δημοκρατία των αμόρφωτων και των δειλών.

Η Ελλάδα όπως άλλωστε και η υπόλοιπη Ευρώπη είναι σήμερα ένας άγονος τόπος δίχως αίμα και τιμή. Κατοικεί εδώ το φάντασμα ενός κάποτε μεγάλου λαού σέρνοντας χρυσές αλυσίδες κατανάλωσης και καλοπέρασης. Είναι απροκάλυπτη πιά η ανικανότητα της πολιτικής ηγεσίας, του κρατικού μηχανισμού, των υπηρεσιών εκπαίδευσης και περίθαλψης, της αστυνομίας και του στρατού. Η ανεπάρκεια της παιδείας, η μαλθακότητα και η ανώφελη ευαισθησία της παρακμής συντηρούν την ξεπεσμένη δημοκρατία των χοντρών, των κλεφτών και των ηλιθίων.
Τυφλοί, ανάπηροι κι εκφυλισμένοι ακολουθούν υπνωτικά ο ένας τον άλλο προς το βάραθρο του χαμού.

Ο πίνακας: The Parable of the Blind (1568) του Pieter Bruegel.
Δύο ψηφιακά χρόνια: Η Σημαία κυματίζει πάνω στο τείχος της τελευταίας φρουράς.

ARGONATH

2009-09-12T18:07:00.004+03:00

« Σε μεγάλα βάθρα θεμελειωμένα στα βαθιά νερά στέκονταν δυο μεγάλοι πέτρινοι βασιλιάδες: κι ακόμα, μόλο που τα μάτια τους δε διακρίνονταν και τα μέτωπά τους ήταν όλο ραγισματιές, κοίταζαν συνοφρυωμένοι το Βοριά. Το αριστερό χέρι του καθενός ήταν σηκωμένο με την παλάμη προς τα έξω σε μια κίνηση προειδοποίησης, στο δεξί χέρι τους κρατούσαν ένα πελέκι, στα κεφάλια τους είχαν σπασμένα κράνη και κορόνες. Κι ήταν ακόμα όλο μεγαλοπρέπεια και δύναμη, οι σιωπηλοί φρουροί ενός από καιρούς χαμένου βασιλειου. »

Μέχρι να κλείσει ο τελευταίος κύκλος οι γκρίζες, λαξεμένες μορφές των γιών του Έλεντιλ θα προστατεύουν το χαμένο Βασίλειο των Μύθων.
Όταν το Νούμενορ καταποντίστηκε, εννέα καράβια μετέφεραν τους Ντουνεντάιν που σώθηκαν, τον άρχοντα Έλεντιλ τον Υψηλό και τους γιούς του Ανάριον και Ισίλντουρ στις ακτές της Μέσης-γης. O Έλεντιλ ίδρυσε το βόρειο Βασίλειο της Άρνορ και οι γιοί του τη Γκόντορ στο νότο. Πολέμησαν ενωμένοι με τα Υψηλά Ξωτικά του Γκιλ-γκάλαντ ενάντια στον Μαύρο Άρχοντα και τον νίκησαν, αλλά μόνον ο Ισίλντουρ επέζησε. Αυτός έκοψε από το χέρι του Σάουρον το κυρίαρχο Δαχτυλίδι όμως αρνήθηκε να το παραδώσει στον Έλροντ ή να το καταστρέψει - όπως ήταν το σωστό - με αποτέλεσμα τα δεινά που ακολούθησαν στον πόλεμο του Δαχτυλιδιού.

Ο Ανάριον και ο Ισίλντουρ έγιναν με τα χρόνια πέτρινοι φρουροί.
Οι Στήλες των Βασιλέων λαξεύτηκαν το έτος 1340 της Τρίτης Εποχής για να οριοθετήσουν τα βόρεια σύνορα της Γκόντορ. Αναμεσά τους κατεβαίνει ο μεγάλος ποταμός Άντουϊν και χύνεται πίσω τους στην λίμνη Νεν Χιθόελ, που την κλείνουν ολόγυρα απόκρημνοι γκρίζοι λόφοι με δασωμένες πλαγιές και γυμνές κορυφές.
Εκεί, στα βάθη της οβάλ λίμνης κρύβεται πιά ολόκληρη η Μέση-γη, το Βάλινορ, η Ερέσσεα και το Νούμενορ των προγόνων. Στο κέντρο της ο Άραγκορν, τριακοστός ένατος κατευθείαν απόγονος του Ισίλντουρ, ονειρεύεται δίπλα στον Άξονα του Κόσμου.

Η γη του Άμαν και το Αβαλλόνε χάθηκαν από τους κύκλους της ύλης και η χώρα του Άστρου, η Αταλάντη βυθίστηκε στη σκοτεινή θάλασσα. Κι ο κόσμος πιά έχει κυρτώσει και μικρύνει και ζούμε στο λυκόφως του φθινοπώρου. Κι εμείς, οι απόγονοι των Εντάιν στον σύγχρονο κόσμο, παραμένουμε οι τελευταίοι ζηλωτές του σπαθιού, της τέχνης, της φαντασίας.
Οι Πύλες του Άργκοναθ ορίζουν το τελευταίο όριο της υποχώρησής μας. Πίσω τους περιπολούμε στο σκοτάδι και φρουρούμε τη φλόγα της εποχής του Ήλιου. Ηττημένοι και αδύναμοι μα αμετανόητοι επαναλαμβάνουμε ξανά και ξανά την ίδια προσευχή για θέληση, καρδιά και πνεύμα ...

Η θέληση ισχυρότερη, η καρδιά γενναιότερη,
Το πνεύμα πιο περήφανο, όσο σβήνει η δύναμή μας.

Το κείμενο της εισαγωγής: Του ΤΖ. Ρ. Ρ. ΤΟΛΚΙΝ (1892-1973). Από το πρώτο βιβλίο του Άρχοντα, Η Συντροφιά του Δαχτυλιδιού, σε μετάφραση της Ευγενίας Χατζηθανάση - Κόλλια.
Η εικόνα: Σχέδιο του Alan Lee γιά τα κινηματογραφικά σκηνικά του Άρχοντα των Δαχτυλιδιών.
Η Μυθολογία: Ο Τόλκιν φιλοδοξούσε από την αρχή να δημιουργήσει μιά νέα Μυθολογία γιά τους Άγγλους. Η επιτυχία του ήταν πέρα από κάθε προσδοκία καθώς τελικά δημιούργησε μιά νέα Μυθολογία γιά όλους τους Ευρωπαίους.
Ο Βασιλιάς που αναμένει: Ο Ελέσαρ, ο γιός του Άραθορν του Οίκου του Βάλαντιλ, γιού του Ισίλντουρ, κληρονόμου του Έλεντιλ.
Η προσευχή: Ο Ηρωικός Κώδικας των Αγγλο-Σαξόνων. Οι περίφημοι στίχοι από το επικό, μεσαιωνικό ποίημα Η ΜΑΧΗ ΤΟΥ ΜΑΛΝΤΟΝ. Έχει διασωθεί απόσπασμα, που περιγράφει τη μάχη κοντά στο Έσσεξ, το έτος 991, ανάμεσα στους Άγγλους του Μπέορτνοθ και τους Βίκινγκς του Άνλαφ.
Επίλογος, προς τιμήν του μεγάλου Άγγλου συγγραφέα, που επαναμυθοποίησε τον Κόσμο.

ΤΟ ΜΑΥΡΟ ΝΗΣΙ

2009-08-27T19:56:00.004+03:00

Τα καλοκαίρια συνηθίζω να ξεκουράζομαι διαβάζοντας κόμικς στον εξώστη της εξοχικής κατοικίας των γονιών μου. Περιεργάζομαι τις σελίδες προσπαθώντας να ανακαλέσω την ανεμελιά των μεγάλων καλοκαιριών από τις παιδικές μου αναμνήσεις. Δραπετεύω στο παρελθόν και ταυτόχρονα παρατηρώ την έξοχη θέα που ανοίγεται μπροστά μου. Ενώ οι εποχές αλλάζουν, η τοπογραφία της περιοχής παραμένει αναλλοίωτη ενισχύωντας την ψευδαίσθηση του παγωμένου χρόνου.
Ατενίζοντας τον ορίζοντα ανάμεσα στο πράσινο των πεύκων και το γαλάζιο της κλειστής θάλασσας, αναπόφευκτα στρέφω το βλέμμα μου στο μαύρο νησί.

Ο Τεντέν έφτασε εκεί πριν από πολλά χρόνια οικοδομώντας τον μύθο του. Στη Βόρεια Σκωτία, ανοιχτά από το παραθαλάσσιο χωριό Κιλτόχ, το Μαύρο Νησί κάλυπτε στην ομίχλη σημεία και τέρατα. Ο ερειπωμένος πύργος του Μπεν Μορ έκρυβε μέσα από τα τείχη του παραχαράκτες κακοποιούς, τη μηχανή του χρήματος κι έναν παράταιρο γορίλα. Τελικά, ο έφηβος ρεπόρτερ βρήκε τις απαντήσεις λύνοντας το μυστήριο, όμως εγώ διατηρώ βάσιμες απορίες παραμένοντας απλός θεατής στην αντικρυνή όχθη.

Είναι μάλλον ειρωνεία της τύχης πως αν κι έχω και στον πραγματικό κόσμο ταξιδέψει στις βραχώδεις ακτές της Βόρειας Σκωτίας (και σ’ ένα παρόμοιο νησάκι με ερειπωμένο αβαείο) δεν έχω ακόμη επισκεφτεί το γειτονικό στον εξώστη μου μικρό, μαύρο νησί. Ίσως, γιατί δεν θέλω να αποδεχτώ την κοινότυπη φυσική του πραγματικότητα έξω από τα χάρτινα, φανταστικά καρέ. Ίσως γιατί καμμιά φορά το βράδυ, ο αέρας που έρχεται από τη θάλασσα και φέρνει μαζί του παράξενους ήχους, διατηρεί την αυταπάτη ζωντανή.

Βεβαίως, έχω ακολουθήσει τον μικρό ήρωα σε όλες του τις περιπέτειες στη Γη και στη Σελήνη και γιά μένα η καθαρή γραμμή του Hergé κυκλώνει πάντα σταθερά και ομοιόμορφα τον Κόσμο, απλοποιώντας τον στο ουσιαστικό του περιεχόμενο.
Ευτυχώς, αντιγράφοντας το παράδειγμα του Τεντέν ενάντια στο βέλος του χρόνου, δεν «ενηλικιώθηκα» ποτέ.

O Ήρωας: Ο Tintin του Georges Remi (Hergé, 1907-1983). Πρώτη εμφάνιση στις 10 Ιανουαρίου 1929 - ενάντια στους Μπολσεβίκους. Από τότε διατηρεί σταθερά μιά σημαντική θέση στο Ευρωπαϊκό Φαντασιακό του εικοστού αιώνα.
Το κόμικ: Το Μαύρο Νησί. Η έβδομη κατά σειρά περιπέτεια του Τεντέν, ανάμεσα στο Σπασμένο Αυτί και Το Σκήπτρο του Οττοκάρ. Δημοσιεύτηκε ασπρόμαυρο γιά πρώτη φορά σε συνέχειες, στο περιοδικό Le Petit Vingtieme από τον Απρίλιο του 1937 έως τον Ιούνιο του 1938. Εκδόθηκε έγχρωμο με μικρές αλλαγές το 1943 και ξανασχεδιάστηκε με εκτεταμένες αλλαγές γιά την επανέκδοση του 1966.
Η φωτογραφία: Το δεύτερο καρρέ της σελ. 43 από το κόμικ, σε δική μου σκηνοθεσία. Ο Τεντέν και ο Μιλού στη βάρκα ΚΙ5 από την συλλογή των παιχνιδιών μου. Στον ορίζοντα το νησάκι Στρογγυλή.
Η Στρογγυλή: Το «Μαύρο Νησί» στα όρια του Μαλιακού κόλπου, στη δυτική πλευρά της Βόρειας Εύβοιας. Το μεγαλύτερο από τα Λιχαδονήσια.
Η περιήγηση στη Βόρεια Σκωτία: Με τον αδερφό μου, το Καλοκαίρι του 1997.
Οι εικόνες: Το επόμενο - τρίτο - καρρέ της σελ. 43 και το εξώφυλλο της τελικής, δεύτερης έγχρωμης έκδοσης του άλμπουμ.

ΛΕΥΚΗ ΒΡΑΖΙΛΙΑ, 1982

2009-08-10T18:20:00.011+03:00

Ήταν Καλοκαίρι, ήμουν 16 χρονών και το Παγκόσμιο Κύπελο στην Ισπανία μονοπωλούσε το ενδιαφέρον όλων, όχι όμως και το δικό μου. Αν και πρωταθλητής στη τσόχα του Subbuteo, σπάνια έπαιζα μπάλα στο χορτάρι και αδιαφορούσα τελείως γιά το ποδόσφαιρο.

Όλα άλλαξαν όταν ο ποδοσφαιρόφιλος και κοσμογυρισμένος, καπετάνιος θείος μου, με παρότρυνε να δώ έναν αγώνα της Βραζιλίας υποστηρίζοντας πως «...αυτοί δεν παίζουν όπως οι άλλοι...είναι τεχνίτες, μάγοι και χορευτές...».

Έτσι είδα το πρώτο μάτς ενάντια στους Σοβιετικούς, τρελάθηκα και μπήκα στο παιχνίδι. Ήταν 14 Ιουνίου όταν η νικητήρια βολίδα του Eder με πήρε γιά πάντα μαζί της στα δίχτυα της βραζιλιάνικης μανίας. Ταυτίστηκα με την ομάδα κι άρχισα να παρακολουθώ διεξοδικά τους αγώνες γιά να συγκρίνω παίχτες και τεχνικές και να μπορώ να αξιολογήσω πιθανούς αντιπάλους. Έμαθα μέσα σε λίγες μέρες όσα δεν γνώριζα για το ποδόσφαιρο όλα τα περασμένα χρόνια.

Η Βραζιλία μάγευε και νικούσε κι εγώ δεν έβλεπα πιά ποδοσφαιριστές που απλώς έτρεχαν και συνδυάζονταν αλλά αρχοντικούς υπεραθλητές, που πρόσφεραν τελετουργικό θέαμα υψηλών προδιαγραφών. Ο προπονητής Tele Santana τους έστελνε στο γήπεδο με ένα τόσο προφανές όσο και απόλυτο σχέδιο παιχνιδιού: επίθεση δίχως όρια, δίχως αναστολές. Κι εγώ τους θαύμαζα και νοερά έπαιζα μαζί τους με ένταση και πάθος, νοιώθοντας την άγρια έξαψη της υπεροχής.

Ώσπου, αναπάντεχα, διαψεύστηκαν οι προσδοκίες μου στις 5 Ιουλίου. Στο στάδιο Sarria της Barcelona παίχτηκε ένα παιχνίδι ενάντια στην Ιταλία, που όχι μόνο καταρράκωσε άμεσα το ηθικό μου, αλλά επίσης θα επηρέαζε τη στάση μου έμμεσα στο μέλλον σαν ένα ευρύτερο μάθημα γιά το βρώμικο γήπεδο της πραγματικής ζωής.

Στο 5΄ του αγώνα ο Ιταλός Rossi έβαλε το πρώτο γκολ προμηνύοντας τα δεινά που θα ακολουθούσαν. Στο 12΄ ο Socrates ανταπέδωσε αλλά ο Rossi σκόραρε ξανά στο 25΄. Στο δεύτερο ημίχρονο, μετά από απανωτές φάσεις και εναλλαγές ο Falcao ισοφάρισε γι’ ακόμη μιά φορά στο 68΄.

Η Βραζιλία θα προκρινόταν στον επόμενο γύρο αν με άμυνα διατηρούσε την ισοπαλία... όμως δεν υπήρχε σχέδιο υποχώρησης, μονάχα επίθεση και φαντασμαγορία. Ο καταραμένος Rossi στο 74΄ έκλεισε οριστικά την αυλαία.

Καρφωμένος μπροστά στην τηλεόραση, έμαθα εκείνο το απόγευμα, εκείνο το καλοκαίρι, πως μπορείς να είσαι ο καλύτερος κι όμως να χάνεις, πως μπορείς να χάνεις κι όμως να παραμένεις ο αγαπημένος.

Η ιστορία επαναλήφθηκε στο Μεξικό το 1986, με τον ίδιο προπονητή και σχεδόν την ίδια ομάδα, αφήνοντας παρόμοια πικρή γεύση.

Σήμερα εξακολουθώ να μην ενδιαφέρομαι για το ποδόσφαιρο. Όμως από τότε δεν έχασα επίσημο αγώνα της Βραζιλίας κι ας μην ήταν πιά λευκή κι ας μην έπαιζε μαγικά. Δεν διακρίνω πιά ξεχωριστά πρόσωπα, μόνον την ίδια κίτρινη φανέλα της εφηβικής μου εμμονής.

Κάθε τέσσερα χρόνια επιστρέφω σ’ εκείνη τη χρονιά, σταθερός εκεί, στην πρώτη σειρά των οπαδών, αμετανόητος πάντα και φανατικός, φωνάζοντας γιά τη νίκη.

Λευκή Βραζιλία: Ο πυρήνας της Εθνικής του 1982 ήταν λευκοί Βραζιλιάνοι. Ο Ζίκο, λευκός Πελέ.
Το μεγάλο παιχνίδι: BRAZIL - ITALY 2-3.
Η σύνθεση της Ομάδας: 1.VALDIR PERES, 2.LEANDRO, 3.OSCAR, 4.LUISINHO, 5.CEREZO, 6.JUNIOR, 8.SOCRATES, 9.SERGINHO, 10.ZICO, 11.EDER, 15.FALCAO.
Αναπληρωματικοί: 12.SERGIO, 22.CARLOS, 7.PAULO ISIDORO, 13.EDEVALDO, 14.JUNINHO, 16.EDINHO, 17.PEDRINHO, 18.BATISTA, 19.RENATO, 20.CARECA, 21.DIRCEU.
Οι προηγούμενοι αγώνες: Στον προκριματικό γύρο, τον Ιούνιο, στο έκτο γκρούπ: BRAZIL - USSR 2-1, BRAZIL - SCOTLAND 4-1, BRAZIL - NEW ZEALAND 4-0. Στον δεύτερο γύρο, στις 2 Ιουλίου, στο γκρούπ C: BRAZIL - ARGENTINA 3-1.
Οι φωτογραφίες: Με την σειρά που εμφανίζονται ZICO/FALCAO, ZICO, SOCRATES, FALCAO, EDER. Η Εθνική Βραζιλίας, 1982 FIFA World Cup.

ΔΕΣΠΟΙΝΑ ΤΩΝ ΑΙΣΘΗΣΕΩΝ

2009-07-15T19:55:00.005+03:00

Νόμιζα πως θα την αντίκρυζα Βαλκυρία στην τελευταία μάχη των ουρανών και απρόσμενα τη συνάντησα νεαρή κυρία σε ένα κοινότυπο γραφείο στη γη. Ωραία και προσεκτική, έξυπνη κι ευγενική, καλλιεργημένη και θηλυκή. Όταν την αναγνώρισα, ασυναίσθητα αναθεώρησα την μεταφυσική του έρωτα και των φύλων και αποκήρυξα τις αιτιολογημένες διδαχές του Σοπεγχάουερ γιά τις γυναίκες. Κεραυνόπληκτος, απαρνήθηκα το πνευματικό δισκοπότηρο και ζήτησα έλεος στον μόνο αληθινό κόσμο των αισθήσεων.

Αχ!... ωραία κυρία δίχως έλεος...
Τι δεν θα έκανα γιά να μονοπωλήσω τις σκέψεις και τα αισθήματά σου. Η καρδιά μου σφίγγεται, το μυαλό θολώνει, το στομάχι πονάει. Σε επιθυμώ σφοδρά με τρόπο ευγενικό αλλά και τρόπο πρόστυχο και ταπεινωτικό. Λάμπει στα μάτια μου ο πόθος, ανάμεσα στα πόδια σου άπληστα να χωθώ.

Όμως, όπως δυστυχώς συνηθίζεται στις ιπποτικές ιστορίες και στα τραγούδια των τρουβαδούρων, η Κυρία ανήκει σε κάποιον άλλον. Κι ενώ εγώ πετώ στα σύννεφα αναζητώντας ευνοϊκούς οιωνούς καρποφορίας και συγκομιδής, ο άλλος πραγματικά την οργώνει και τη σπέρνει στη γη.

Μοναδική παρηγοριά βρίσκω στον καθαρό έρωτα του Δάντη και του Πετράρχη... ανάθεμα στην προβηγγιανή domna, στη Βεατρίκη και τη Λάουρα.
Κρύβομαι από τον ήλιο και προσεύχομαι στη θεά του φεγγαριού να με λυπηθεί και να με σώσει. Γιατί από μαύρος ιππότης των σπαθιών, μεταμορφώνομαι σιγά σιγά σε πολύχρωμο ζονγκλέρ της καρδιάς, ανάξιο λόγου και φαιδρό γελωτοποιό.

Η εικόνα: Έργο τoυ Michael William Kaluta. Από την εικονογράφιση του Never Say Die στο άλμπουμ Nativity In Black, Part II: A Tribute to Black Sabbath.
Η Βαλκυρία: Στην τελευταία μάχη, υπερβατική Δέσποινα των Λογισμών. Η γυναίκα του κειμένου, αναπάντεχη ενσάρκωσή της και δυνητική σωτηρία μου στη γη.

ΗΛΙΟΣ ΚΑΙ ΑΤΣΑΛΙ

2009-07-03T23:17:00.005+03:00

«...Τι επιθυμείς πάνω απ’ όλα ;»
«Μπροστά στον ήλιο... που θα δύει πίσω από την κορυφή ενός λόφου, γεμάτος ευλαβική λατρεία... κοιτάζοντας πέρα την αστραφτερή θάλασσα, κάτω από ενα ψηλό ευγενικό πεύκο... να σκοτωθώ μονάχος».
...........
...Πέρα από τα ξερά ρείκια, πέρα από το ψηλό χορτάρι, πέρα από τα χαμηλά κλαδιά απλωνόταν η νυχτερινή θάλασσα. Αν και δεν είχε φεγγάρι, η θάλασσα αντικαθρέφτιζε το αχνό φως του ουρανού και τα νερά λαμπύριζαν μαύρα.
............
«Έχει πολλή ώρα ακόμα ώσπου να βγει ο ήλιος», μονολόγησε ο Ισάο, «και δεν μπορώ να περιμένω. Δεν υπάρχει λαμπερός δίσκος που ν’ ανατέλλει. Δεν υπάρχει κάποιο αρχοντικό πεύκο να με σκεπάσει με τον ίσκιο του. Ούτε θάλασσα ν’ αστράφτει».
...........
...Αμέσως μετά, με μια δυνατή κίνηση έμπηξε το μαχαίρι στο στομάχι του. Ακριβώς τη στιγμή που η λεπίδα έσκιζε τη σάρκα του, ο λαμπερός δίσκος του ήλιου τινάχτηκε ψηλά κι έγινε συντρίμμια πίσω από τα βλέφαρά του.»

Το πρωϊ της 25ης Νοεμβρίου 1970 ο συγγραφέας Γιούκιο Μισίμα με την βοήθεια τεσσάρων συντρόφων του από την Εταιρία της Ασπίδας εισέβαλε στο Αρχηγείο του Στρατού, στην καρδιά του Τόκυο. Κρατώντας όμηρο έναν σημαντικό στρατηγό, εκφώνησε επαναστατικό λόγο στους συγκεντρωμένους στρατιώτες των Δυνάμεων Αυτοάμυνας ενάντια στο εκφυλισμένο, μεταπολεμικό Σύνταγμα της Ιαπωνίας και αμέσως μετά αυτοκτόνησε με τον τελετουργικό τρόπο σεπούκου των Σαμουράι. Το προηγούμενο βράδυ είχε υπογράψει το τελευταίο μέρος της μεγάλης, συγγραφικής τετραλογίας του.
Έφτασε έτσι ηθελημένα και ταιριαστά, νέος ακόμη και δυνατός, στο τέλος του διττού Δρόμου του Λόγιου και του Πολεμιστή.

«Αυτά είναι τα χαρακτηριστικά της ιαπωνικής ιστορίας: το χρυσάνθεμο και το ξίφος. Μετά τον πόλεμο η ισορροπία ανάμεσα στα δύο χάθηκε. Το ξίφος περιφρονείται από το 1945. Το ιδανικό μου είναι να αποκαταστήσω την ισορροπία. Να αναβιώσω την παράδοση των Σαμουράι, μέσα από τη λογοτεχνία μου και τη δράση μου. »

Ο Μισίμα όπως και ο λογοτεχνικός του ήρωας Ισάο, θα παρέδιδε ο ίδιος το μήνυμα της γης στον ουρανό με μιά αποφασιστική πράξη αγνότητας. Σύμφωνα με τα λόγια του, θα μεταμορφωνόταν σε αγγελιοφόρο δράκοντα, θεϊκό ανεμοστρόβιλο, να βυθιστεί μέσα στον ήλιο...
Ο Ήλιος και το Ατσάλι απέτρεψαν την καταδίκη της φθοράς. Τα πέντε σημάδια της παρακμής ενός αγγέλου πριν τον θάνατο, δεν πρόλαβαν να τον σφραγίσουν.

Ο τελευταίος Σαμουράι πλέει αιώνια πιά στη σεληνιακή Θάλασσα της Γονιμότητας πάνω ακόμη κι από τους Θεούς Ανέμους, που προστατεύουν τα ιαπωνικά νησιά.
Κι εγώ γράφω γι’ αυτόν μέσα στην ασφάλεια του δωματίου μελέτης στο σπίτι μου, μακρυά από κάθε κρίση ζωής και θανάτου, δίχως να έχω γνωρίσει την υπέρτατη αγάπη ούτε και τη χαρά του πολεμιστή. Παράταιρο μνημόσυνο γιά να ξορκίσω τη ντροπή μου...

Η εισαγωγή: Αποσπάσματα από το βιβλίο του Γιούκιο Μισίμα, ΑΦΗΝΙΑΣΜΕΝΑ ΑΛΟΓΑ, δεύτερο μέρος της τετραλογίας Η ΘΑΛΑΣΣΑ ΤΗΣ ΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑΣ (1965-1970).
Γιούκιο Μισίμα: Κιμιτάκε Χιραόκα (1925-1970). Ο σημαντικότερος λογοτέχνης της Ιαπωνίας του εικοστού αιώνα. Δυτικοτραφής, δανδής και αισθητιστής. Θαυμαστής του Όσκαρ Ουάιλντ και ταυτόχρονα υπέρμαχος του Μπουσίντο. Το λογοτεχνικό του ψευδώνυμο προέρχεται από το όνομα του χιονιού και την πόλη Μισίμα, όπου και η καλύτερη θέα της χιονισμένης κορυφής του όρους Φούτζι.
Ο τίτλος: Από το ομώνυμο, αυτοβιογραφικό έργο του.
Η φωτογραφία: Ο συγγραφέας στο σπίτι του, στο Τόκυο (1966).
Η Εταιρία της Ασπίδας: Ο προσωπικός στρατός του Μισίμα. Παραστρατιωτική οργάνωση πανεπιστημιακών φοιτητών γιά την υπεράσπιση του κώδικα ηθικής των Σαμουράι.

ΓΛΥΠΤΑ ΑΠΟ ΜΕΤΑΛΛΟ

2009-06-15T18:27:00.008+03:00

Η αισθητική είναι μιά ιδιαίτερη σχέση του εαυτού μας με τον κόσμο. Γιά να εκδηλωθεί πρέπει πρώτα να σπάσουμε τους πρακτικούς δεσμούς που μας συνδέουν με τα αντικείμενα της καθημερινότητας. Πριν καταφέρουμε να εκτιμήσουμε την ομορφιά τους πρέπει να πάψουμε να τα αποτιμούμε με το μέτρο της λειτουργικής τους ωφελιμότητας.
Όπως όλα τα χρηστικά αντικείμενα, τα αυτοκίνητα αξιολογούνται στις μέρες μας με γνώμονα την άνεση και την αξιοπιστία, την οικονομία και την ασφάλεια, την αντιρυπαντική τεχνολογία και την κοινωνική καταξίωση. Όλα βαρετά κριτήρια γιά πρακτικούς καταναλωτές, που δεν ταιριάζουν στις ουτοπιστικές κλίμακες των παρωχημένων μας πεποιθήσεων.

Συνήθως τα πράγματα που μας περιβάλλουν, χαρακτηρίζουν την ποιότητα των επιλογών μας και αποκαλύπτουν ιδιαίτερα στοιχεία του χαρακτήρα μας. Στον υπερθετικό βαθμό, τα ιδιωτικά αυτοκίνητα σαν καθημερινά μέσα μετακίνησης είναι ένα είδος μηχανικής προέκτασης προσωπικότητας. Σε αυτό το πλαίσιο, γιά μένα η αυτοκίνηση προσφέρει δύο ειδών συγκινήσεις: Η πρώτη - που σχετίζεται με τις βασικές ζωικές ορμές - είναι η έντονη αίσθηση της απότομης επιτάχυνσης. Η δεύτερη - που άπτεται της έννοιας του ωραίου - είναι η χαρά της αισθητικής αξιολόγησης μιάς έντεχνης κατασκευής.

Γνωρίζω πως απέναντι στα παλαιότερα πράγματα παίρνουμε ευκολώτερα αισθητική στάση επειδή με το πέρασμα του χρόνου έχει εξασθενήσει η χρησιμότητά τους στις σύγχρονες ανάγκες μας. Όμως ο θαυμασμός μου γιά τα ωραία αυτοκίνητα προ του 1960 έχει μεταφυσικές αιτίες. Διακρίνω σε ορισμένα μοντέλα τόσο ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, που σίγουρα απηχούν την πρόσληψη υλικής μορφής, φασματικών προτύπων. Βλέπω μέσα στά σφυρηλατημένα σίδερα, βούληση και χαρακτήρα και την άγρια ευαισθησία των μηχανών. Όχι πιά αυτοκίνητα αλλά οχήματα ελευθερίας, καλλιτεχνικές δημιουργίες και βιομηχανικά γλυπτά από μέταλλο.

Θαυμάζω υπέρμετρα την λευκή Mercedes-Benz SSK του 1929, την μακρόστενη 8-λιτρη Bentley του 1930, την κόκκινη Aston Martin LM 18 του 1935. Λατρεύω την BMW 328 του 1937 και την Mercedes Targa Florio του 1924. Με συναρπάζουν η Jaguar XK120 και η πρώτη Porsche 356 του 1948. Πάνω απ’ όλα, ζηλεύω τα καταπληκτικά μπλε αυτοκίνητα του Ettore Bugatti της δεκαετίας του 20. Η αεροδυναμική Type 57 Αtlantic του 1936 σχεδόν μου φέρνει δάκρυα στα μάτια.

Σχήματα και χρώματα συνδυάζονται μοναδικά ξυπνώντας μνήμες ξεχασμένων διαδρομών. Αν και χαμένος στην γκρίζα άσφαλτο του χρόνου, εξακολουθώ φαντασιακά να ιππεύω το αγωνιστικό μου μονοθέσιο, ζητώντας λύτρωση στη φυγή.
Αλίμονο! Μεταμορφώνομαι τότε σε φουτουριστικό Κένταυρο, αλχημικά ενωμένος στο σώμα με το δέρμα του καθίσματος και τα σίδερα της μηχανής.
Δίχως πνεύμα και ψυχή, προσμένω κατάργηση των ορίων λίγο πριν το τέλος της εποχής ...

Αισθητική: Η φιλοσοφική Καλολογία. Η συστηματική διερεύνηση της ποιότητας που ονομάζομε Ομορφιά.
Η φωτογραφία: Bugatti Type 35 (1924-1930).
Αγωνιστικό Μονοθέσιο: Το σιδερένιο μου άλογο AUTO UNION Type C (1936-7)

ΟΙ ΜΥΡΜΙΔΟΝΕΣ ΛΥΚΟΙ

2009-06-01T20:26:00.018+03:00

« ...αυτοί σαν λύκοι που τρων ωμά κρέατα

και κλείνουν ανείπωτη δύναμη μέσα τους,

και που σκοτώνοντας στα βουνά ελάφι μεγάλο με κέρατα

το τρώνε αρπαχτά

και όλων τα σαγόνια κοκκινίζουν από το αίμα

και ξεκινούν κοπαδιαστά να πιούν,

παίρνοντας λίγο λίγο με τις στενόμακρες γλώσσες τους

το σκοτεινό νερό

από βρύση που τρέχει μαύρο νερό,

καθώς ξερνούν το αίμα από το σκοτωμένο ζώο... »

Διαβάζω πολλά χρόνια την Ιλιάδα: από μικρός ξεφυλλίζοντας τις εντυπωσιακές εικόνες παιδικών εκδόσεων, αργότερα σαν μαθητής μελετώντας τις συμβατικές αναλύσεις του σχολείου, σήμερα ως διανοούμενος και ώριμος αναγνώστης ισορροπώντας ανάμεσα στη νόηση και το συναίσθημα. Πάντοτε με συναρπάζει με αμείωτη ένταση. Τα τελευταία χρόνια επιβεβαιώνω στις σελίδες της την προσωπική μου ηθική και αναβαπτίζω στην ομηρική θεώρηση του κόσμου τα απαρχαιωμένα μου πρότυπα.

Η Ιλιάδα ως ενιαίο έργο τέχνης είναι το θεμέλιο του Δυτικού Πολιτισμού. Μέσα από την τραγική της εξιστόρηση αποκαλύπτει διάφανα την σύνθετη αντίληψη των πολεμικών ανδρών γιά τον εαυτό τους, τους άλλους ανθρώπους, τη φύση και τους θεούς. Ως βαρυσήμαντο κείμενο οριοθετεί τις ουσιώδεις σχέσεις της ποίησης με το ευρύτερο πολιτισμικό της πλαίσιο. Πάνω απ’ όλα, στο βαθύτερο περιεχόμενό της μας διδάσκει την αποδοχή του παράλογου νοήματος της ζωής και του θανάτου.

Η αρχική πρόταση που παραθέτω, σηματοδοτεί την έναρξη της προετοιμασίας των Μυρμιδόνων πριν την επάνοδό τους στη μάχη. Όταν η τρωική φωτιά έφτασε στα καράβια των Αχαιών, η οσμή του αίματος ξύπνησε τους κοιμισμένους λύκους. Η Ιλιάδα ξεχειλίζει από τέτοιου ύφους σπαράγματα. Προσφέρουν αισθητική παιδεία και ταυτόχρονα αφυπνίζουν την ηρωική συνείδηση στο φοβερό σημείο σύμμειξης κτήνους και θεού...

Η εισαγωγή: Ομήρου ΙΛΙΑΣ, Π 156-162. Μετάφραση Ο. Κομνηνού - Κακριδή.
Η εικόνα: Το εξώφυλλο του Paolo Rivera από το έκτο τεύχος της πρόσφατης, εικονογραφημένης σειράς της Marvel, THE ILLIAD (2008). Διασκευή των R. Thomas και M.A. Sepulveda.
Οι Μυρμιδόνες: Πενήντα ήταν τα καράβια τους και σε καθένα ήταν πενήντα άντρες. Πέντε ήταν οι αρχηγοί τους: ο Μενέσθιος, ο Εύδωρος, ο Πείσανδρος, ο Φοίνικας και ο Αλκιμέδοντας. Βασιλιάς όλων τους ήταν ο Αχιλλέας.

Πρόθεσή μου: Να επαναφέρω σποραδικά στην Πολεμική Σημαία, αποσπάσματα της Ιλιάδας.

ΠΟΛΕΜΙΣΤΕΣ ΤΗΣ ΑΥΓΗΣ

2009-05-15T23:33:00.009+03:00

« ..... Και μετά θαρθεί ο Κάπρος της Κορνουάλλης και θα πατήσει το σβέρκο των βαρβάρων. Ο Κάπρος θα γίνει κύριος του Ωκεανού και αφέντης πάνω από τα δάση της Γαλατίας. Κι ο Κάπρος θα χαθεί αλλά δε θα χαθεί και το τέλος του θάναι για όλους ένα μυστήριο. Και το όνομα του Κάπρου θα είναι πάντα στα χείλη του λαού του και τα κατορθώματά του θάναι ψωμί και κρασί στο στόμα αυτών που δηγιούνται ιστορίες .....
..... Ώσπου ναρθεί ο Κάπρος για δεύτερη φορά από τη χώρα που δεν την ξέρει κανείς..... »

Νωρίς εκείνο το πρωί θα βρίσκομαι στο αλσύλλιο ανάμεσα στους δύο λόφους, στο ερειπωμένο ερημητήριο δίπλα στο ξωκλήσι. Θα διασχίσω το δάσος με τις οξιές και θα φτάσω στη γυάλινη λίμνη πριν το πρώτο φως σκορπίσει την ομίχλη.
Εγώ ήμουν τότε ο τελευταίος, εγώ μονάχα ξέρω που έριξα το θρυλικό Σπαθί.
Θα περιμένω στην ακτή παρατηρώντας την επιφάνεια του διάφανου νερού να διακρίνω τη στιγμή, που ο κύκλος του μεγάλου χρόνου θα ολοκληρωθεί. Κι όταν η λίμνη μοιάζει με υδάτινο ουρανό πάνω στη γη, ένα χέρι με σιδερένιο γάντι μέσα από το νερό, όπως παλιά θα εμφανιστεί. Η Κυρά της Λίμνης θα επιστρέψει το Εξκάλιμπερ από τη μήτρα της ανυπαρξίας στο φως του κόσμου, στη νέα μας ζωή. Θα πιάσω με τα δύο χέρια τη λαβή και τρείς φορές στον άνεμο θα το βαφτίσω, στρέφοντας προς τη φλογισμένη ανατολή. Πάνω στο υγρό ατσάλι, ο πρώτος Ήλιος ανελέητος θα αποκαλυφθεί.

Έπειτα, πίσω στο ξέφωτο του δάσους θα γυρίσω, να το καρφώσω στον πέτρινο βωμό και τη θέση μου να πάρω στου Κάπρου τη σιωπηλή γραμμή. Και οι εκατόν πενήντα σύντροφοι της Παλαιάς Φρουράς θα είναι εκεί, άγιοι κι αμαρτωλοί από τον ουρανό κι από τη γη.
Πρώτα με σεβασμό θα προσφερθούν οι οφειλόμενες χοές. Το αίμα θα ποτίσει τη κόψη του Σπαθιού και θα κοκκινίσει τον βράχο στην υποδοχή. Μετά με κλωνάρια και καρπούς από πεύκα και βελανιδιές θα στολίσουμε τις πανοπλίες και θα καλύψουμε με μούρα και κάστανα κι άγρια σταφύλια τις ασπίδες. Τα πράσινα και χρυσαφιά λάβαρα του Μαύρου Άστρου θα υψωθούν και μανιασμένη θύελλα θα ξεσπάσει.
Και μέσα στη καταιγίδα θα σπάσουμε τις κούφιες πέτρες γιά να ξυπνήσουν οι κοιμισμένοι Δράκοι. Καιόμενος ανάμεσά τους, ο αναγεννημένος Κάπρος θα μας κεράσει άρτο και οίνο και η αρχαία συμφωνία θα σφραγιστεί.

Κι όταν τελειώσει η τελετή, θ’ανοίξουμε τις πύλες του καθαρτηρίου να ελευθερώσουμε τις έκπτωτες ψυχές. Όχι πιά αγνή αγάπη και γλυκερές μπαλάντες ούτε άγια δισκοπότηρα και κούφια ηθική. Θα ζήσουμε στ’ αλήθεια τούτη τη φορά γιά να δημιουργήσουμε με σκληρότητα τον Κόσμο από την αρχή.
Οι Ιππότες της Αυγής σιωπηλά θα καλπάσουν στην ανοιξιάτικη φωτιά του χορταριού, στα σκοτεινά όνειρα, στα ξεχασμένα έθιμα και στις φθαρμένες παραδόσεις.
Κι όταν θα ’χουμε σπείρει πιά μιά νέα, υπεράνθρωπη φυλή, άξια να κατοικήσει τη γη, θα επιστρέψω στο δάσος με τις οξιές, λίγο πριν τη δύση. Μόνος μου στο λυκόφως, θα βυθιστώ στη γυάλινη λίμνη να ξαναδώσω πίσω το Σπαθί.

...Κι όλα αυτά είναι γραμμένα στο Βιβλίο των Ψευδοπροφητειών του Ιππότη του Ήλιου...

H εισαγωγή: Από την προφητεία του Μέρλιν στην Ιστορία του Πύργου και των Δράκων (Νέννιος, γύρω στο 800, Historia Britonum και Γοδεφρείδος του Μονμάουθ, 1125, Historia Regum Britanniae από την συλλογή Μεσαιωνικών Θρύλων της Ουαλλίας του Ν. Κούρκουλου).
Ο Κάπρος της Κορνουάλλης: REX QUONDAM REXQUE FUTURUS.
Οι Δράκοι: Σύμφωνα με την παράδοση ο Κόκκινος των Κελτών, ο Λευκός των Γερμανών.
Οι φωτογραφίες: Από την ταινία EXCALIBUR (1981) του John Boorman. Η καλύτερη μέχρι σήμερα απεικόνιση του Κύκλου της Στρογγυλής Τραπέζης στην έβδομη τέχνη. Μοναδικός συνδυασμός αισθητικής και ιδεολογίας.
Το Σπαθί κι ο Δράκος: Κληρονομιά των Σαρματών στον μεσαιωνικό κόσμο των ιπποτών διά μέσου των ρωμαϊκών λεγεώνων που στάθμευαν στη Βρετανία. Οι Σαρμάτες θυσίαζαν στο θεϊκό Σπαθί που κάρφωναν στη γη λατρεύοντας τον θεό του πολέμου. Σαρματική προέλευση είχαν πιθανά και τα μακρόστενα Draco λάβαρα του ρωμαϊκού ιππικού, που αρχικά χρησίμευαν γιά να δείχνουν τη φορά του ανέμου. Σαρμάτες υπηρετούσαν στον ρωμαϊκό στρατό της Βρετανίας έως και τα τέλη του 4ου αιώνα.
Ο Μπέντιβερ: Ο τελευταίος ιππότης που κράτησε κι έριξε στη θάλασσα το Εξκάλιμπερ.

Ο ΤΕΛΕΥΤΑΙΟΣ ΒΑΣΙΛΙΑΣ

2009-05-01T16:13:00.016+03:00

« Ναι, ήμουν ένας βασιλιάς μυθικός,
Θρονιασμένος πάνω σ’ ένα βράχο ψηλό,
Σκήπτρο μου ήταν ένα κρίνο λυγερό,
Από άστρα λαμπερά ήταν η κορόνα μου »

Ένας λευκός κύκνος σέρνει με χρυσή αλυσίδα μιά βάρκα στον ποταμό Εσκώ. Όρθιος στέκεται μέσα ο Λόενγκριν, ο γιός του Πάρσιφαλ των Ιπποτών του Δισκοπότηρου. Αντίθετα με την παράδοση, η βάρκα δεν πλευρίζει στις όχθες του ποταμού, στη μυθική Βραβάντη του 10ου αιώνα αλλά συνεχίζει την πορεία της στα ρεύματα του χρόνου. Σχεδόν εννιακόσια χρόνια αργότερα ο Ιππότης του Κύκνου φτάνει στους κήπους του παλατιού Λίντερχοφ, στο τεχνητό σπήλαιο της Αφροδίτης όπου ο Τάνχωυζερ κοιμάται ακόμη αμέριμνος στην αγκαλιά της Χόλντα.
Ο Λόενγκριν κι ο Τάνχωυζερ έχουν να εκτελέσουν ιερή αποστολή. Μαζί θα στέψουν το νεαρό πρίγκιπα της Βαυαρίας με τον μαύρο κύκνο, την άρπα και το καρφωμένο στο δένδρο σπαθί.

Ο Λούντβιχ έζησε στα μέσα του 19ου αιώνα, σε λάθος εποχή. Καταραμένος από μάγισσα, γεννήθηκε αντί ιππότης των παραμυθιών, γαλαζοαίματος της παρακμής. Περήφανος, ωραίος, αυτάρεσκος και επιβλητικός - με ύψος ένα και ενενήντα - στέφτηκε δεκαοκτώ χρονών βασιλιάς της Βαυαρίας. Οι ειδήμονες αργότερα θα τον αποκαλούσαν βασιλιά των παραμυθιών, βασιλιά κύκνο και τρελό βασιλιά, στην αρχή όμως της βασιλείας του θα τον μνημόνευαν ως ιεροφάντη της βαγκνερικής μουσικής.

Ο βασιλιάς αναζήτησε και συνάντησε τον Ριχάρδο Βάγκνερ αμέσως μετά τη στέψη του κι από τότε έγινε μόνιμος χορηγός και προστάτης του. Η διαφορά ηλικίας - ο συνθέτης ήταν τότε πενηνταενός - ευνόησε μιά έντονη, πλατωνική σχέση. Η αγάπη τους είχε στο φόντο της τη γερμανική μυθολογία και στα πρόσωπά τους ο νέος Ζήγκφριντ συνάντησε ξανά τον γέρο Βόταν μέσα σε λατρευτικές εκδηλώσεις φιλίας και αφοσίωσης. Ο δεύτερος επιφανής του έρωτας ήταν η κατά οκτώ χρόνια μεγαλύτερη, εξαδέλφη του Ελισάβετ των Βίτελσμπαχ, αυτοκράτειρα της Αυστρίας. Αδυνατώντας να έχει την ίδια, αρραβωνιάστηκε από απόγνωση την εικοσάχρονη αδερφή της Σοφία, αν και τελικά απέφυγε να την παντρευτεί. Ο γάμος όπως και η κοινωνία και η πολιτική δεν κολάκευαν την εξεζητημένη αισθητική του.

Ο Λούντβιχ ήταν ονειροπαρμένος, φαντασιόπληκτος, ευαίσθητος και ρομαντικός. Η πραγματική διακυβέρνηση της χώρας δεν τον ενδιέφερε. Την ίδια εποχή που οι Πρώσοι του Μπίσμαρκ προωθούσαν την ένωση όλων των γερμανικών κρατών, ο ίδιος παρακολουθούσε παγερά αδιάφορος την εγκόσμια πολιτική. Η Βαυαρία πάντως πολέμησε στο πλευρό της Αυστρίας το καλοκαίρι του 1866 και κατατροπώθηκε μαζί της.

Ο βασιλιάς παρέμενε δεσμώτης των ονείρων του κι έψαχνε να βρεί τρόπους να τα επιβάλλει στην πραγματικότητα. Έτσι ανακάλυψε την τέχνη των πύργων. Το κάστρο Λίντερχοφ άρχισε να κατασκευάζεται το 1868, το Νόισβανστάιν το1869, το Χέρρενκήμζέε το 1878. Έκανε ο ίδιος τα σχέδια αυτών των μυθικών προμαχώνων στον κόσμο της φθοράς και χρησιμοποιούσε το κρατικό θησαυροφυλάκιο γιά να χρηματοδοτήσει την ανέγερσή τους.

Τα τελευταία έντεκα χρόνια της ζωής του κοιμόταν κατά την διάρκεια της ημέρας και ζούσε μόνον τη νύχτα. Ίππευε γιά ώρες στην καρδιά του σκοταδιού και αποσυρόταν με το φως της αυγής. Με άλογα, με έλκηθρα, με στοιχειωμένα τραίνα έτρεχε να ξεφύγει από τους κοινούς ανθρώπους και την τρέλα. Μαύρη αγνότητα και ανήθικη αγιοσύνη. Η αθωότητα και η ευτυχία δεν συμβιβάζονται με την καταραμένη τέχνη κι ο χρόνος είναι αδυσώπητος εχθρός της ομορφιάς.

« ...όποιος ψηλά στάθηκε στ’ ακρινά κορφοβούνια του κόσμου κι αγνάντεψε πέρα την καινούρια χώρα, της Νύχτας τα λημέρια – αληθινά δεν ξαναγυρίζει πίσω αυτός στου κόσμου τον σάλο, στη χώρα όπου σ’ αιώνια ταραχή φωλιάζει το Φως ... »

Ο Λούντβιχ ήταν πιά σαράντα χρονών και είχε γίνει βίαιος και μισάνθρωπος. Μισούσε την κοινοτοπία όσο και τους υπηκόους του κι έλεγε πως θα ήθελε ο λαός της Βαυαρίας να είχε ένα μόνον κεφάλι γιά να μπορούσε να το κόψει μεμιάς....

Τα κρατικά έσοδα συνέχιζαν να μετατρέπονται σε κάστρα και οι συνετοί τραπεζίτες και διαχειριστές του ανησυχούσαν γιά πιθανή χρεοκοπία. Οι γιατροί του Μονάχου με την σύμφωνη γνώμη των υπουργών της κυβέρνησης και της βασιλικής οικογένειας αποφάνθηκαν πως ο βασιλιάς ήταν φρενοβλαβής. Τον συνέλαβαν και τον απομόνωσαν στο ανάκτορο του Μπέργκ, στις όχθες της λίμνης Στάρνμπεργκ, μετατρέποντας μιά πτέρυγα του ανακτόρου σε νευρολογική κλινική.
Την δεύτερη μέρα του εγκλεισμού του, το απόγευμα μιάς βροχερής Κυριακής του Ιουνίου, ζήτησε να κάνει ένα περίπατο στον κήπο. Λίγο αργότερα αυτοκτόνησε στα ρηχά νερά της λίμνης αφού πρώτα έπνιξε τον γιατρό-δεσμοφύλακα που τον συνόδευε.

Ο τρελός βασιλιάς παραμένει στο πέρασμα των χρόνων, σκοτεινό είδωλο των ρομαντικών. Γεννήθηκε ψεύτικος ηγεμόνας του κόσμου τούτου αλλά χρίστηκε με τη στάση του αληθινός πρίγκιπας των θρύλων. Πραγματοποίησε τις αλλόκοτες επιθυμίες του κι έγινε ο τελευταίος βασιλιάς που εμείς αναγνωρίζουμε.
Γιατί ενώ εμείς επιθυμούμε μιά τελευταία έξοδο διαφυγής στην χώρα των ψευδαισθήσεων, αυτός αντίθετα οχύρωσε την είσοδο του μύθου στην άχαρη καθημερινότητα. Γιατί στο Βασίλειο των αισθητικών αξιών και γιά την Μεταφυσική του Ωραίου, αυτός θεμελίωσε τον Πύργο του Αναγεννημένου Κύκνου.

Στο κάστρο του Μοντσαλβάτ, ο Πάρσιφαλ πρωτοστατεί στην λειτουργία του Γκράαλ φορώντας τη μαύρη πανοπλία του. Στα ονόματα που επαναλαμβάνει πριν ξεσκεπάσει το Ιερό Δισκοπότηρο, αμέσως μετά τον Ριχάρδο Βάγκνερ, τελευταίον πάντα μνημονεύει τον Τρελό Βασιλιά.

Ο Βασιλιάς: Ludwig II (Ludwig Friedrich Wilhelm της δυναστείας των Βίτελσμπαχ, 1845-1886), γιός του Μαξιμιλιανού Β΄ Ιωσήφ της Βαυαρίας και ανηψιός του Όθωνα Α΄ της Ελλάδος. Η διακυβέρνηση της Βαυαρίας παραχωρήθηκε στον Όθωνα Α΄ Βίτελσμπαχ το 1180 από τον Σταυροφόρο Αυτοκράτορα Φρειδερίκο Α΄ Μπαρμπαρόσα.
Οι φωτογραφίες: Ο Λούντβιχ στα 1867, μαύροι Κύκνοι στο νερό και στον αέρα, το κάστρο Neuschwanstein σε δική μου φωτογραφική αποτύπωση.
Το Neuschwanstein (New Swan Stone): Το τελευταίο κάστρο του Γκράαλ στον υλικό κόσμο.
Οι στίχοι της εισαγωγής: Της Μαύρης Αυτοκρατόρισσας Ελισάβετ (1837-1898), στη μνήμη του εξαδέλφου της Λουδοβίκου.
Οι στίχοι της Νύχτας: Του μεγάλου ποιητή Νovalis (1772-1801) από τους Ύμνους στη Νύχτα. Μετάφραση του Γ. Ν. Πολίτη.
Η κινηματογραφική ταινία: Του Λουκίνο Βισκόντι. ΛΟΥΝΤΒΙΧ (Το λυκόφως των Θεών, 1972).
Οι βασικές Όπερες αναφοράς: Του Ρίχαρντ Βάγκνερ. ΤΑΝΧΩΥΖΕΡ, πρωτοπαρουσιάστηκε στις 19 Οκτωβρίου 1845 στη Δρέσδη. ΛΟΕΝΓΚΡΙΝ, πρωτοπαρουσιάστηκε στις 28 Αυγούστου 1850 στη Βαϊμάρη. ΠΑΡΣΙΦΑΛ, πρωτοπαρουσιάστηκε στις 26 Ιουλίου 1882 στο Μπαϋρόυτ.
Η ανανέωση μιας υπόσχεσης: Το προσωπικό μου προσκύνημα στον πύργο του βασιλιά. Το πραγματοποίησα τελικά, τον Σεπτέμβριο της ίδιας χρονιάς.

ΜΕΓΑΛΗ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ

2009-04-16T16:58:00.005+03:00

Στάθηκα γιά λίγο μπροστά από την δίφυλλη, ξύλινη πόρτα κι έβγαλα τη μάσκα της μεταμόρφωσης και το αστικό μου πανωφόρι. Ανέπνευσα ελεύθερα κι ένοιωσα την πανοπλία μου να τρέφεται ξανά με το σκοτάδι. Έπειτα μπήκα στο Ναό απρόσκλητος μα πρόθυμος και ταπεινός. Προχώρησα προς το ξυλόγλυπτο τέμπλο, έκανα με κατάνυξη το σημείο του σταυρού κι αποτραβήχτηκα αθόρυβα σε κάποιο απόμερο στασίδι.

Οι ιππότες με τους λευκούς μανδύες με κοίταξαν με προσμονή. Δεν είχα γνωστό οικόσημο ούτε ξεχώριζαν επίσημα στη μαύρη πανοπλία μου. Γιά μιά στιγμή ίσως να πίστεψαν πως ήμουν εγώ ο αναμενόμενος, εκείνος που αιώνες τώρα έχει χαθεί.

Όμως εγώ την Λόγχη του Πεπρωμένου ποτέ μου δεν αντίκρυσα. Δεν είμαι αθώος με αγνή καρδιά ούτε έγινα ποτέ σοφός μέσω του οίκτου. Δεν είμαι αυτός, που κάποτε ανύποπτος σκότωσε τον κύκνο. Και η όμορφη Κούντρυ εύκολα με τα καταραμένα κάλλη της, στον κήπο του Κλίνγκσορ θα μ’ είχε αποπλανήσει.

Οι φασματικοί ιππότες του σταυρού χάθηκαν πίσω από την Αγία Τράπεζα κι έμεινα μόνος με τις σκέψεις μου. Άκουγα αιθέρια μουσική στο ημίφως, σαν κάποια μακρυνή ορχήστρα να πρόβαρε την βαγκνερική μελωδία της Μαγείας της Μεγάλης Παρασκευής. Συλλογιζόμουν την αγρύπνια των όπλων μου στο ανυπόστατο παρεκκλήσι και τον άγιο Πάρσιφαλ με τη μαύρη πανοπλία. Οι Φύλακες του Γκράαλ ακόμη τον περιμένουν γιά να γιατρέψει την ανίερη πληγή.

Πέρασε η ώρα... πέρασαν τα χρόνια και η έρημη χώρα παραμένη άγονη και ξερή. Δίχως Μετάληψη και συγχώρεση φόρεσα πάλι τη μάσκα και το παλτό και βγήκα στο δρόμο, αντιμέτωπος με το εξωτερικό χάος και την εσωτερική σκοτεινιά. Ο αγώνας συνεχίζεται μέσα κι έξω, κάτω και πάνω, στη γη και τον ουρανό, μέχρι το τέλος του Χρόνου. Σε κάποια νέα Σκηνική Τελετουργία, ο Ήλιος μέσα στο Δισκοπότηρο θα ξαναγεννηθεί ...

Η φωτογραφία: Από την πρόσφατη επίσκεψή μου στην εκκλησία των Τευτόνων Ιπποτών στη Βιέννη.

Οι αναφορές: Παραπομπές στην μυθολογία του Γκράαλ.
Ο υπότιτλος: Moral Rearmament.

TEMPLE OF THE KING

2009-04-03T23:31:00.001+03:00

Η χρονιά ήταν δύσκολη. Τρίτη Λυκείου στην μικρή πόλη που μεγάλωσα. Ο κοινωνικός περίγυρος και η οικογένεια περίμεναν να επιβεβαιώσω τις υψηλές μαθητικές επιδόσεις μου κι εγώ ανυπομονούσα να αφήσω πίσω μου τα καταπιεστικά στερεότυπα της επαρχίας.

Διάβαζα σκυφτός πάνω σε ένα μικρό γραφείο στο σπίτι των γονιών μου. Προετοιμαζόμουν εντατικά γιά τις τελικές εξετάσεις, που θα μου εξασφάλιζαν την είσοδο στο Πολυτεχνείο και την πολυπόθητη ελευθερία. Σχολείο το πρωϊ, φαγητό το μεσημέρι, διάβασμα και φροντιστήριο το απόγευμα, διάβασμα ξανά το βράδι και πάλι από την αρχή. Την μονοτονία έσπαγε μόνον η σκληρή μουσική στο παλιό πικάπ και τα χάδια της καλής μου συμμαθήτριας στα απόμερα σκοτάδια, τα σαββατόβραδα.

Μαθηματικά, Φυσική, Χημεία, Έκθεση. Έλυνα εξισώσεις, αποστήθιζα τύπους, μελετούσα θεωρήματα και προετοίμαζα ασκήσεις. Ανέλυα θέματα ιδεών, σύνταξη προτάσεων, προλόγους και επιλόγους. Έγραφα και διάβαζα, διάβαζα και έγραφα. Και κάπου-κάπου, σήκωνα το κεφάλι κι έριχνα κλεφτές ματιές στο πόστερ που κρεμόταν δίπλα από το γραφείο μου: μιά μεγάλη φωτογραφία των Rainbow σε συναυλεία, με το ηλεκτρικό ουράνιο τόξο πίσω τους να φωτίζει τη σκηνή.

Έκλεινα τα μάτια από την κούραση κι άφηνα τη μουσική να επενδύσει τις σκέψεις μου. Το ουράνιο τόξο σχημάτιζε μιά πολύχρωμη πύλη διαφυγής στα σύνορα της φαντασίας μου. Πλησίαζε η μέρα που θα ξέφευγα προς το μέλλον.

One day, in the year of the fox

Came a time remembered well,

When the strong young man of the rising sun
Heard the tolling of the great black bell.
One day in the year of the fox,

When the bell began to ring,

It meant the time had come for one to go
To the temple of the king.

Τα βασικά στοιχεία της πρώτης μύησης ήταν ήδη εκεί κι ας μην τα αναγνώριζα τότε:

Η χρονιά της Αλεπούς που συμβόλιζε τον καιρό της πανουργίας και της εξαπάτησης. Ο Ήλιος στην ανατολή. Ο ήχος της μαύρης καμπάνας, που με καλούσε στο ναό του Βασιλιά. Το ίδιο το ουράνιο τόξο σαν αντανάκλαση της γέφυρας των ουρανών, που κάποτε θα με έφερνε στην Άσγκαρντ.

Από την Αλεπού θα ξεκινούσε η αναζήτηση γιά την αποκατάσταση του Λύκου. Θα ξέφευγα τελικά από όλους, όχι όμως κι από τον εαυτό μου...

Χρονολογία μετάβασης: 1982-1983.
Οι εικόνες: Φωτογραφία των Rainbow στη σκηνή, από το εξώφυλλο του Live, On Stage (1977). Το κάστρο της stratocaster σε εικονογράφηση του David Willardson, από το εξώφυλλο του πρώτου τους άλμπουμ, RITCHIE BLACKMORE ’S RAINBOW (1975).
Οι στίχοι: Του Ronnie James Dio. Από το Temple of the King, θρυλικό τραγούδι στην ιστορία της σκληρής μουσικής.

ΤΑ ΜΗΛΑ ΤΩΝ ΑΘΑΝΑΤΩΝ

2009-03-20T17:23:00.001+02:00

Στον Κήπο των Θεών πέρα από τον Ωκεανό, στα πέρατα της Δύσης, στη χώρα των Υπερβορείων, φυτρώνουν οι μαγικές μηλιές της αιώνιας ζωής. Οι χρυσοί καρποί τους είναι τα μήλα της αθανασίας και της παντοτινής νεότητας.

Τα πρώτα μήλα ήταν γαμήλιο δώρο της Γης προς την Ήρα. Οι σπόροι τους φυτεύτηκαν στον κήπο των Εσπερίδων και η Ήρα όρισε φύλακα ένα άγρυπνο φίδι με εκατό κεφάλια. Αργότερα, ο Ηρακλής σκότωσε το φίδι τοξεύοντάς το με βέλη βουτηγμένα στο δηλητηριώδες αίμα της Λερναίας Ύδρας και οι Εσπερίδες από τη λύπη τους μεταμορφώθηκαν σε δέντρα. Οι μηλιές έμειναν αφύλακτες κι όταν οι Ολύμπιοι ξεχάστηκαν, ο κήπος ξεθώριασε όπως και οι αθάνατοι στις αναμνήσεις των θνητών. Καθώς κυλούσαν οι αιώνες και στο Νότο εξαπλωνόταν η νέα θρησκεία των Χριστιανών, η Υπερβορέα απέμεινε ο τελευταίος προμαχώνας των Aρχαίων. Οι Ολύμπιοι αποσύρθηκαν στα ψηλά βουνά κι ο κήπος με τα μήλα πέρασε στην εποπτεία των Βόρειων Θεών.

Η Ίντουν της βλάστησης και της άνοιξης τον ανακάλυψε πρώτη, πριν ακόμη συναντήσει τον αγαπημένο της Μπράγκι, βάρδο των ουρανών. Μάζευε εκεί τα φρούτα στο μαγικό της καλάθι και τα μοίραζε στους άρχοντες της Άσγκαρντ. Με τα μήλα των Εσπερίδων οι Αίσιρ παρέμεναν νέοι, ωραίοι και αθάνατοι μέχρι την τελευταία μάχη του Λυκόφωτος.

Στην διεστραμμένη χριστιανική μυθολογία, η τροφή των παλαιών θεών προκάλεσε την πτώση των ανθρώπων. Το καταραμένο μήλο του Παραδείσου συνδέθηκε μέσω της Εύας με την ασχήμια, τον πόνο και τον θάνατο. Το φίδι δεν άλλαξε πολύ, όμως το δέντρο της γνώσης του καλού και του κακού δεν καρποφορούσε πιά αθανασία.

Γνωρίζοντας την αλήθεια, ο χριστιανός βασιλιάς των ιπποτών αποσύρθηκε ετοιμοθάνατος στον κόσμο της μετάβασης των αρχαίων. Τρείς μαυροφορεμένες βασίλισσες, που θύμιζαν τις κόρες του Έσπερου, τον μετέφεραν εκεί μ’ ένα πλοίο. Στο Άβαλον, το νησί με τις μηλιές της αιώνιας νεότητος, αναμένει από τότε το κάλεσμα της επιστροφής.

Ερπετά και θηλυκές μορφές τριγυρίζουν πάντα κοντά στα μήλα της χαράς και της ζωής. Μας εμποδίζουν και μας παρενοχλούν ή με υστερόβουλη αγάπη μας προσφέρουν και μεσολαβούν. Είναι άραγε αναγκαστικοί συμμέτοχοι της επιτυχίας, αναπόφευκτο τίμημα που πρέπει να πληρωθεί ή μέρος της κατάρας που μας ακολουθεί ;

Αναζητώ κι εγώ τον αμετάβλητο χρόνο. Όμως πέρα από τις υπερβατικές αρχές και τα ορατά σύμβολα διατηρώ τις εύλογες επιφυλάξεις μου. Ανάμεσα στο καλό και το κακό, παραμένω ανήθικος αισθητιστής και βλέπω επίχρυσα μήλα στα άγουρα στήθη και στα γλυκά χείλη, στους σάρκινους καρπούς, στο γυναικείο κορμί. Προσδοκώ βέβαια, μονάχα ψεύτικη αθανασία στον πόθο και την ηδονή.

Ο κήπος των Θεών: Στην πιό διαδεδομένη εκδοχή βρισκόταν στη μακρινή Δύση, δίπλα στους στύλους που ο Τιτάνας Άτλαντας κρατούσε στους ώμους του στηρίζοντας το θόλο του ουρανού. Ο Ηρακλής έφερε τρία χρυσά μήλα στις Μυκήνες ολοκληρώνοντας τους άθλους του. Η Αθηνά τα επέστρεψε αργότερα στον κήπο των Εσπερίδων.
Οι Εσπερίδες: Κόρες της Νύχτας. Η Αίγλη, η Ερύθεια και η Εσπερέθουσα. Κόρες του Έσπερου.
Το φίδι: Ο δράκος Λάδωνας, που γέννησαν ο Φόρκυς και η Κητώ. Σύμφωνα με άλλη εκδοχή, γέννημα της Έχιδνας και του Τυφώνα.
Η Ίντουν: Προσωποποίηση της αναζωογόνησης της Φύσης κατά την επιστροφή της άνοιξης.
Ο χριστιανός βασιλιάς των ιπποτών: Ο βασιλιάς Αρθούρος.
Ο πίνακας: Eve and the Serpent (1997) του Chris Achilleos.

Η ΜΑΣΚΑ ΚΑΙ ΤΟ ΣΦΥΡΙ

2009-03-02T17:15:00.001+02:00

Η μάσκα είναι δερμάτινη. Την φοράω συνεχώς από τότε, που μόνος μου πρόδωσα τον εαυτό μου. Είναι φτιαγμένη από κοινωνικές συμβάσεις, ψεύτικη ανταπόκριση και υστερόβουλη αποδοχή. Καταπιεσμένες επιθυμίες και μόνιμες υποχρεώσεις την έχουν εφαρμόσει τέλεια πάνω στο πρόσωπό μου. Την κατασκεύασε και την διατηρεί αψεγάδιαστη στη θέση της, η ανάγκη αυτοσυντήρησης μέσα στον πραγματικό κόσμο της αντεστραμμένης ηθικής.

Το σφυρί είναι πέτρινο.Το κρύβω πάντα δίπλα μου από τότε, που μετανοιώνοντας βρήκα ξανά τον εαυτό μου. Σύμβολο μάχης, εργαλείο οικοδόμησης και όργανο καταστροφής. Είναι φτιαγμένο από μεγάλα ιδεώδη, ευγενικά αισθήματα και σκοτεινά ένστικτα. Η θέληση γιά δύναμη και η γνώση του κακού το τροχίζουν με σταθερό ρυθμό. Το δημιούργησε η δίψα γιά ελευθερία στον ιδεατό κόσμο των ανεφάρμοστων προτύπων.

Ζυγιάζω τα αντίβαρα στην ισορροπία του τρόμου κάτω από το κέλυφος της ανοχής. Κάποια μέρα τη μάσκα θα πετάξω και θ’αδράξω το σφυρί ...

Η εικόνα: Απελευθερωμένος Θωρ. Από το εξώφυλλο του τέταρτου τεύχους της εξαιρετικής σειράς LOKI (Marvel, 2004). Έργο του ζωγράφου Esad Ribic.
Αναλυτική ψυχολογία: Η ομαδική ψυχή, το προσωπείο, η σκιά, η θηλυκή ψυχή έχουν θεμελιώδη σημασία στην διαδικασία της αυτογνωσίας.
Το Σφυρί του Θεού: Το ιερό Μίολνιρ των κεραυνών. Θρυμματιστής των παγογιγάντων.

ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ

2009-02-20T22:41:00.001+02:00

Στην αυγή του Δυτικού Πολιτισμού έλαμψε σαν Ήλιος ο κορυφαίος λαός της ανθρωπότητας. Έχοντας πλήρη επίγνωση της ανωτερότητάς του απέναντι στους άλλους λαούς, επινόησε και τελειοποίησε τις βασικές γραμμές της ανθρώπινης σκέψης. Στην τέχνη, στη φιλοσοφία, στην ποίηση, στη θρησκεία, στον πόλεμο, στην πολιτική, στην επιστήμη, στην ιστορία, σε όλους τους τομείς του πολιτισμού κι ακόμη στον ίδιο τον σκοπό της ανθρώπινης ύπαρξης, οι Έλληνες έθεσαν τα μέτρα και τα πρότυπα.

Οι Έλληνες νίκησαν τους Τιτάνες και τους Γίγαντες, ανακάλυψαν τον ιδανικό τρόπο ζωής και αποκάλυψαν τον άνθρωπο στην τέλεια μορφή του. Η εκπολιτιστική παγκοσμιότητα της σκέψης τους παραμένει η υπέρτατη πνευματική διαθήκη της ανθρωπότητας παρόλο που σήμερα τους θυμούνται ολοένα και λιγότεροι.

Ακολουθούν δώδεκα προσωπικότητες, που εκπροσωπούν στην δική μου αντίληψη συμπυκνωμένο τον αρχαίο Ελληνικό Πολιτισμό. Δεν απέφυγα βέβαια τις ιδιαίτερες προτιμήσεις μου, γνωρίζοντας πως ο αριθμός 12 είναι συμβολικός.

Ο Ηρακλής. Γιά τον παγκόσμιο μύθο. Ο πρώτος ηλιακός ήρωας - εκπολιτιστής. Ο Αχιλλέας. Γιά το σπαθί και τη δόξα στο σκοτάδι του πεπρωμένου. Η πρώτη ενσάρκωση του Έλληνα θεού πάνω στη γη. Ο Οδυσσέας. Γιά την ποιότητα της ωριμότητας. Τριπλή εκδήλωση του πολεμιστή: της αναζήτησης, της μεταμόρφωσης και της εκδίκησης. Ο Όμηρος. Γιά την δημιουργία των θεών. Ο σπουδαιότερος των ποιητών και εμπνευστής όλων των γενεών. Ο Θουκυδίδης. Γιά την Ιστορία. Περιέγραψε με μοναδικό τρόπο πολύπλοκα γεγονότα, επιτυγχάνοντας βαθιά σύλληψη και αντικειμενική θεώρηση των πραγμάτων. Ο Πλάτων και ο Αριστοτέλης. Γιά την Γνωσιολογία και την Οντολογία. Θεμελίωσαν τον συνεχή διάλογο της φιλοσοφίας γιά την εύρεση της Αλήθειας. Ο Λεωνίδας. Γιά την αιώνια ζωή και το θάνατο στη μάχη. Ο Βασιλιάς του Ηλιακού Λόχου. Γιά όσους φυλάνε Θερμοπύλες. Ο Περικλής. Γιά τον Χρυσό Αιώνα. Η κυρίαρχη προσωπικότητα της πιό πολιτισμένης κοινωνίας, που υπήρξε μέχρι σήμερα. Ο Πολύκλειτος. Γιά τον Δορυφόρο. Σμίλεψε τον απόλυτο κανόνα της αντρικής μορφής απευθείας από τον κόσμο των Ιδεών στην τέχνη των ανθρώπων. Ο Αλκιβιάδης. Γιά την φυσική εξιδανίκευση της μορφής. Μεγαλοφυής και ακατάβλητος και ταυτόχρονα εκκεντρικός και απρόβλεπτος. Ο ωραιότερος άντρας της εποχής του και δεύτερη ενσάρκωση του Έλληνα θεού. Ο Αλέξανδρος. Γιά την ατελεύτητη νίκη και την κατάργηση όλων των ορίων. Γιά την υπέρβαση στα πέρατα του κόσμου. Η τρίτη και τελευταία ενσάρκωση του Έλληνα θεού πάνω στη γη.

Στρέφω το βλέμμα προς τον Παρθενώνα. Όσο κι αν ντρέπομαι γιά την περιρρέουσα εξαθλίωση, παραμένω υποκριτής ανάμεσα στους υπανθρώπους. Άοπλος ενάντια στον σύγχρονο κόσμο, προσεύχομαι στην οπλισμένη Θεά :

«Σοφία, εσένα που γέννησε ο Δίας, αφού πρώτα συγκεντρώθηκε στον εαυτό του και ανέπνευσε βαθιά. Εσύ πού κατοικείς εν τω πατρί σου, ενωμένη ολοκληρωτικά με την ουσία του. Εσύ που είσαι η σύντροφος και η συνείδησή του. Ενέργεια του Διός, σπίθα που ανάβεις και συντηρείς τη φωτιά στους ήρωες και τους μεγαλοφυείς, κάνε μας τέλειους ιδεαλιστές.»

Πριν όμως τον Ιδεαλισμό, Θεά, εσύ που μόνη γεννήθηκες απευθείας από άντρα, προστάτεψέ μας από την μαλθακή εκθήλυνση και την φλύαρη ανοησία...

Η εικόνα: Μάχη οπλιτών σε φάλαγγα. Τμήμα από πρωτοκορινθιακή όλπη (650-640 π.Χ.). Αποδίδεται στον Ζωγράφο Chigi.
PRIERE SUR L’ ACROPOLE: Απόσπασμα από την Προσευχή πάνω στην Ακρόπολη. Δέηση του Ernest Renan στη θεά Αθηνά (1876).
Αφορμή γιά το κείμενο: Η ψηφοφορία των ακαλλιέργητων και ανυποψίαστων, σύγχρονων Ελλήνων γιά την ανάδειξη των σημαντικότερων προγόνων τους σε γνωστό ραδιοφωνικό και τηλεοπτικό σταθμό.

Ο ΡΟΥΝΟΣ ΤΗΣ ΜΝΗΜΗΣ

2009-02-05T22:15:00.001+02:00

Ο Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος ήταν ένας απόλυτος πόλεμος ιδεολογιών. Στα πεδία των μαχών αναμετρήθηκαν δύο αντίθετες κοσμοθεωρίες σε μιά θρησκευτική σύγκρουση δίχως έλεος, που έκρινε την εξέλιξη της ανθρωπότητας.

Πραγματική αιτία του ήταν η δημιουργία μιάς μεταφυσικής ασυνέχειας στη νομοτέλεια αιώνων χριστιανογενή ισοπεδωτισμού. Ένα σχίσμα στον σύγχρονο κόσμο ανέτρεψε την συνέπεια του ιστορικού χρόνου επιτρέποντας την επανεμφάνιση του ξεχασμένου πνεύματος της αρχαίας Ευρώπης.

Ο Ελληνορωμαϊκός κόσμος θεμελίωσε τον Δυτικό Πολιτισμό κι ωστόσο διαβρώθηκε και μεταλλάχτηκε πριν προλάβει να εξελιχτεί. Ο υποχθόνιος Χριστιανισμός διέφθειρε και υπονόμευσε την Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία αντιστρέφοντας τις αξίες της κι έπειτα επανέλαβε την ίδια διαδικασία με τους ξανθούς βαρβάρους, που ακόμη προσπαθούσαν να εκπολιτιστούν, θαυμάζοντας και μελετώντας τα ερείπια της αρχαιότητας. Σταδιακά, η αντιστροφή των ηθικών αξιών οδήγησε το πολιτικό σύστημα στην εξουσία της οικονομίας και παγίωσε τις εμποροκρατούμενες κοινωνίες του ωφελιμισμού, της ισότητας και της ομοιομορφίας.

Όμως ο αρχαίος κόσμος διατηρήθηκε σαν λανθάνουσα προδιάθεση μέσα στην ψυχή των λαών, στην Τέχνη και τη Φιλοσοφία. Και στις πρώτες δεκαετίες του εικοστού αιώνα, ακριβώς τότε που η σήψη της ολοκληρωτικής παρακμής προσέβαλε ακόμη και την ίδια την καρδιά της Τέχνης, εμφανίστηκε στην τελευταία άγρια αναλαμπή του. Κάποιοι αμετανόητοι ρομαντικοί θυμήθηκαν ξανά τον Μάρκο Αυρήλιο και τον Ιουλιανό και πίστεψαν πως το αριστοκρατικό πνεύμα των διανοουμένων και των πολεμιστών μπορούσε να ξαναπάρει την ηγεσία από τα πλούτη των εμπόρων και των χρηματιστών.

Η έξαρση του Ιδεαλισμού οδήγησε σε απελπισμένο αγώνα γιά την αναγέννηση της Ευρώπης. Η επίκληση στην προχριστιανική ηθική ήταν αναπόφευκτη και η δέηση στο αίμα των προγόνων και τη λατρεία της ομορφιάς άνοιξε ένα χάσμα στον σύγχρονο κόσμο. Κι από εκεί ξεπρόβαλλαν οι σιδερόφρακτοι ιππότες των δυνάμεων της ετερότητας, του ήλιου και της φωτιάς και παρατάχτηκαν γιά άλλη μιά φορά ενάντια στην εντροπία, το κενό και τη φθορά.

Μπορεί να είχαν μοντέρνα πυροβόλα, τεθωρακισμένα άρματα μάχης και ατσάλινα κράνη, όμως τα λάβαρα ήταν παλαιά όπως και τα ιδανικά: τιμή και πίστη, τάξη και μορφή, δικαιοσύνη και αρετή. Κι ακόμη φυσιολατρικός πολυθεϊσμός και ορθολογικός αγνωστικισμός και διαφοροποίηση και ιεραρχία ενάντια στον στείρο μονοθεϊσμό, την ομοιογένεια, την απώλεια ενέργειας και την ισότητα.

Παρ’ όλα αυτά, η θρησκεία του χρήματος κατανίκησε τους θεούς της αριστοκρατίας και οι νικητές έδωσαν την δική τους μορφή στο πρόσωπο της μοίρας. Η ασυνέχεια τελικά ξεπεράστηκε και η ιστορία συνέχισε με συνέπεια, τον εύκολο δρόμο της παρακμής.

Ίσως είναι ειρωνία της τύχης πως σήμερα την μεγάλη ήττα θυμίζει ένα αρχαίο σύμβολο ελπίδας και επιτυχίας.
Ξεχωρίζει από τους οκτώ στο Ετ του Χάιμνταλ: ο Σίγκελ ρούνος της Νίκης και της Φωτιάς, του Μπάλντερ, του Ήλιου, ο ρούνος της Αστραπής, που σκίζει το σκοτάδι και φωτίζει τη μαύρη νύχτα της ψυχής.

Η αφίσα: Της ταξιαρχίας των Βαλλόνων εθελοντών Waffen - SS. Οι τελευταίοι Ιππότες της Ευρώπης.

ΜΑΚΡΥΝΟΙ ΚΗΠΟΙ

2009-01-23T22:59:00.001+02:00

Τα φύλλα πέφτουν, πέφτουν σαν από μακρυά,
στους ουρανούς σα να μαραίνονταν μακρυνοί κήποι
πέφτουν μ’ αρνητικές κινήσεις, ολοένα πέφτουν.

Και μες στις νύχτες πέφτει η γη η βαρειά,
μακρυά από τ’ άλλα αστέρια, μες στη μοναξιά.

Όλοι εμείς πέφτουμε. Πέφτει και τούτο δω το χέρι.
Δες και τους άλλους: μέσα του την πτώση φέρει

καθένας. Μα ένας υπάρχει, που, την πτώση αυτή,
ατέρμονα ήρεμη στα χέρια του κρατεί.

Ζω κι εγώ μόνος στον δικό μου ουρανό, σε απρόσιτους και μυστικούς κήπους του Βορρά. Έχω θαμμένο αλχημικό χρυσάφι εκεί και διάσπαρτα, σπασμένα αγάλματα των παλαιών Θεών. Φύλακες έχω Γρύπες φτερωτούς, να κρατούν μακρυά τους μονόφθαλμους Αριμασπούς, τις ξεπεσμένες Αμαζόνες και τους κοινούς θνητούς.

Στους μακρυνούς κήπους κρύβομαι σαν κυνηγημένος αποστάτης και προσεύχομαι σαν ενάρετος πιστός. Ψηλαφώ τα κομματιασμένα μάρμαρα και συνομιλώ με τους ήρωες και τους αγίους. Ρωτάω να μάθω γιά την μοναχική φύση του Κακού και παίρνω πάντα διφορούμενες και συμβολικές απαντήσεις.

Ο ουρανός είναι ψεύτικος, η αγάπη πικρή και το τραγούδι δίχως ρυθμό και μελωδία.
Συλλογίζομαι την πτώση και αναζητώ τον έναν, που όπως λέει ο ποιητής, την πτώση αυτή, στα χέρια του κρατεί.

I
LIVE
ALONE
IN MY
HEAVEN,

IN MY
LOVES,

IN
MY
SONG

Το ποίημα: ΦΘΙΝΟΠΩΡΟ, από Το Βιβλίο των Εικόνων του Rainer Maria Rilke. Μετάφραση του Άρη Δικταίου.
Η εικόνα και οι αγγλικοί στίχοι: Tου P. Craig Russell. Η τελευταία σελίδα από το τρισέλιδο αριστούργημά του, Unto this World (Opus 18). Άσκηση πάνω στο ορχηστρικό τραγούδι του Gustav Mahler.