ΟΙ ΣΗΜΑΙΕΣ ΤΩΝ ΠΡΟΓΟΝΩΝ

«Δεν φοβάμαι τον κίνδυνο, την αιχμαλωσία, τις πληγές ή ακόμη και το θάνατο – αν είναι γραφτό να πεθάνω – μα φοβάμαι πως όταν τελειώσει αυτός ο πόλεμος δεν θα ξαναγυρίσουμε ποτέ στους παλιούς καλούς καιρούς. Και στους καιρούς αυτούς αισθάνομαι πως ανήκω.»

Οι παλιοί καιροί για τον αμερικανικό Νότο τέλειωσαν, όταν μετά από τέσσερα αιματηρά χρόνια πολεμικών συγκρούσεων, επικράτησε η συντριπτική υπεροπλία του Βορρά. Στις 9 Απριλίου 1865, ο στρατηγός Ρόμπερτ Λη υπέγραψε την πράξη παράδοσης των στρατευμάτων. Στις 10 Μαίου συνελήφθη ο πρόεδρος της Συνομοσπονδίας Τζέφερσον Ντέιβις. Στις 23 Ιουνίου, ο Ινδιάνος ταξίαρχος Σταντ Γουέιτι κατέθεσε τελευταίος τα όπλα.

Τα δεκατρία λευκά αστέρια των ευγενών του αγροτικού και αριστοκρατικού Νότου χάθηκαν πίσω από το γκρίζο παραπέτασμα της μισαλλοδοξίας των άπληστων εμπόρων και βιομηχάνων της Νέας Αγγλίας. Κι ο βρωμερός καπνός των υψικαμίνων μίανε ανεπανόρθωτα τον ειδυλλιακό «παλιό καλό καιρό»: τις ρόδινες ανταύγειες στα γαλήνια σύννεφα, τα σκουροπράσινα χρώματα στην οργωμένη γη, τη μυρωδιά του χώματος και των φυλλωμάτων μετά τη βροχή, το μισόφωτο του δειλινού της ξεχασμένης Αρκαδίας...

Οι νικητές Γιάνκηδες, πάνω στα ερείπια της ανέμελης Dixieland ισχυροποίησαν τα δεσμά της προτεσταντικής ηθικής που μεθοδικά θα εφάρμοζαν αργότερα και στον υπόλοιπο κόσμο. Δεσμά σφυρηλατημένα με το όνειδος της καθολικής εργασίας, την πλεονεξία του χρήματος, το ψυχρό συμφέρον της συναλλαγής και τον στυγνό υπολογισμό της δοσοληψίας.

Οι θλιβεροί Πουριτανοί απεχθάνονταν το προνόμιο του άφθονου ελεύθερου χρόνου, ένα ανεκτίμητο δικαίωμα που χαίρονταν οι αλαζόνες αριστοκράτες του Νότου. Και με τον επικερδή χρόνο της εθελοδουλείας, τελικά κατατρόπωσαν τον «ανώφελο» χρόνο, τον χρόνο για προσωπική καλλιέργεια και ψυχαγωγία, τον χρόνο για όπλα και βιβλία, τον ελεύθερο χρόνο για τη χαρά της ζωής.
Με την πτώση του αμερικανικού Νότου, έσβησε από τον χάρτη μια ακόμη Χώρα του Καλοκαιριού, και μαζί της οι ιδιόρρυθμοι φεουδάρχες της, τελευταίοι εναπομείναντες ενός ρομαντικού και ετεροχρονισμένου μεσαίωνα.
 

Με μουσική δυνατή καταφθάνω, με τις κορνέτες μου και τα τύμπανά μου,

Δεν παίζω εμβατήρια για αναγνωρισμένους νικητές μόνο, παίζω εμβατήρια για ηττημένους και σκοτωμένους.
 
Έχεις ακούσει πως είναι καλό να κερδίζεις τη μάχη;

Λέω ακόμα πως είναι καλό να πέφτεις στη μάχη, οι αγώνες χάνονται με το ίδιο πνεύμα που κερδίζονται.
 
Τυμπανίζω και χτυπώ για τους νεκρούς,

Φυσώ στα επιστόμια πιο δυνατά και πιο εύθυμα για εκείνους.

        

Ζήτω σε εκείνους που απέτυχαν!

Και σε εκείνους που τα πολεμικά πλοία τους βυθίστηκαν στη θάλασσα!

Και σε εκείνους τους ίδιους που βυθίστηκαν στη θάλασσα!
 
Και σε όλους τους στρατηγούς που έχασαν μάχες, και όλους τους νικημένους ήρωες!

Και τους αναρίθμητους άγνωστους ήρωες που ισούνται με τους σπουδαιότερους γνωστούς ήρωες!

 

Τα κανόνια σίγησαν, όμως οι κορνέτες και τα τύμπανα των ηττημένων ηχούν ακόμη στην επηρμένη φαντασία όσων εξακολουθούν να γοητεύονται από τα σπασμένα σπαθιά και τα μελαγχολικά ερείπια, από τη Δόξα και το Χρόνο.

Οι ξεροκέφαλοι του Νότου πολέμησαν με πάθος ενάντια στη ασταμάτητη λαίλαπα του σύγχρονου κόσμου. Πολέμησαν ακόμη και πεινασμένοι, ξυπόλητοι και κουρελήδες, και νικήθηκαν διατηρώντας την πίστη και την τιμή τους, όπως κι άλλοι πολλοί, αξέχαστοι αμετανόητοι πριν και μετά από αυτούς.

Τιμούμε τους αμετανόητους, τους θυμόμαστε κι αναβιώνουμε τα έντονα χρώματα και τις αντιδραστικές ιδέες και τα φορτισμένα σύμβολά τους. Γιατί οι απειθείς ξεροκέφαλοι αποτελούν αναπόσπαστο μέρος του Μύθου και της Παράδοσης του Πολιτισμού μας. 
Γιατί ο αδιέξοδος κι ανέφικτος ιδεαλισμός τους είναι ο δυνατός άνεμος, που πριν από κάθε μεγάλη μάχη εναντίον των ανθρωποφάγων Λαιστρυγόνων, τραντάζει τα κοντάρια και ξεδιπλώνει τις τρομερές και ένδοξες Σημαίες των Προγόνων.








Η φωτογραφία: Σημαιοφόροι των Νοτίων, Toy Soldiers από τη συλλογή μου. King & Country, Preiser Η0, Plasty, Elastolin 7 cm & 4 cm, Britains Eyes Wright, Britains Swoppets & Deetail.
Ο Νότος ζεί: Στη τέχνη, στη φαντασία! Από τον Tom Sawyer και τον Huckleberry Finn έως τους Lynyrd Skynyrd και τους Dukes of Hazzard!

Το Μυθιστόρημα αναφοράς: Gone with the Wind! (1936) της Margaret Mitchell. Το σπουδαίο βιβλίο δεν συγκρίνεται με την ομώνυμη αξιόλογη ταινία του 1939. Γιατί το βιβλίο υπερασπίζεται τα χαμένα ιδανικά του Νότου, ενώ η ταινία επικεντρώνεται στον έρωτα των προσώπων και αποφεύγει την ιδεολογία.
Οφείλω έναν ελάχιστο φόρο Τιμής στους ήρωες δανδήδες του «Όσα Παίρνει ο Άνεμος», στον αμφιλεγόμενο Ρετ Μπάτλερ και - προπαντός - στον τζέντλεμαν Άσλεϊ Γουίλκς!
Η φράση εντός εισαγωγικών του προλόγου, είναι παράγραφος από ένα γράμμα του μετώπου, του Άσλεϊ Γουίλκς.
Ο Ελεύθερος Χρόνος: Κύριο χαρακτηριστικό των ελεύθερων ανθρώπων.Στον αμερικανικό Νότο, βασιζόταν στον πλούτο των φυτειών του βάμβακος και στο ιδιόμορφο καθεστώς της δουλοκτησίας.
Οι στίχοι: Το 18^ο τμήμα του οραματικού ποιήματος «Το Τραγούδι του Εαυτού μου» (Song of Myself, 1855), του Αμερικανού ποιητή Ουώλτ Ουίτμαν (1819-1892). Μετάφραση της Ζωής Ν. Νικολοπούλου. Μπορεί ο Ουίτμαν να υπήρξε υποστηρικτής των Βορείων, αλλά η σπουδαία ποίηση ανήκει πάντοτε στους αναγνώστες.
«With music strong I come, with my cornets and my drums,
I play not marches for accepted victors only, I play marches for conquer'd and slain persons.
Have you heard that it was good to gain the day?
I also say it is good to fall, battles are lost in the same spirit in which they are won.
I beat and pound for the dead,

I blow through my embouchures my loudest and gayest for them.
Vivas to those who have fail'd!
And to those whose war-vessels sank in the sea!
And to those themselves who sank in the sea!
And to all generals that lost engagements, and all overcome heroes!
And the numberless unknown heroes equal to the greatest heroes known!»
The Anti-life Equation: WAR FLAG (Νοέμβριος 2012).

ΓΕΡΟΝΤΕΣ ΚΑΙ ΙΟΙ

Αγαπώ τους γονείς μου, τους θείους μου, τους γέροντες φίλους και συγγενείς μου. Στο όνομα της αγάπης και πειθόμενος στις επιταγές ενός σουρεαλιστικού κοινωνικού σεναρίου, έπαψα πλέον να τους πλησιάζω και να τους συναντώ. Προσπαθώντας να τους προφυλάξω από την επέλαση του νέου φονικού ιού, ενεργοποίησα στην καθημερινότητα το μεταφορικό σχήμα λόγου για το χάσμα των γενεών.

Όλοι μας πράξαμε παρόμοια, εφαρμόζοντας έναν αναγκαίο, συμπονετικό μα εξωφρενικό αποκλεισμό. Κι έτσι, απομονωμένοι με ένα αθέατο τείχος από τα παιδιά και τα εγγόνια τους, οι αγαπημένοι μας γέροντες ξορκίζουν με χάπια και προσευχές την τελευταία τους εποχή.

Οι πιο κυνικοί από αυτούς, σίγουρα συλλογίζονται τους αδήριτους νόμους της φυσικής επιλογής. Οι ευφυέστεροι, ίσως αναγνωρίζουν τα μοιραία σφάλματα της μεταπολεμικής τάξης, που ως νέοι, οι ίδιοι αστόχαστα αποδέχτηκαν και υποστήριξαν.

Οι επιπόλαιοι γέροντες της Δύσης εφάρμοσαν την βολική κοσμοθεωρία της μαζικής κατανάλωσης και της τεχνητής επιμήκυνσης της ζωής. Επιδίωξαν την αέναη ευφορία με γυαλιστερά στολίδια και ανώδυνα φάρμακα. Αποκήρυξαν την άγρια μέθη του πολέμου και ενστερνίστηκαν τα ήπια ναρκωτικά της ειρήνης. Και κυρίως εγκλημάτισαν απέναντι στην ιστορία, γιατί στο όνομα της προσωπικής τους ευζωίας θυσίασαν την κρίσιμη γονιμότητα της φυλής τους.

Οι άφρονες γέροντες της Δύσης αποδείχτηκαν κατώτεροι των περιστάσεων και μας κληροδότησαν μια φυλετική και πολιτισμική δυστοπία: μια προβληματική κοινωνία εκθήλυνσης και μαλάκυνσης, ισοπεδωτικής δημοκρατίας και οικονομικής ολιγαρχίας, ανάπηρης πνευματικότητας και βδελυρής τέχνης. Η δική μας γενιά όχι μόνον συντήρησε αυτήν την μεταμοντέρνα αθλιότητα αλλά και επιδείνωσε την δημογραφική γήρανση.

Ο κόσμος μας, ο γερασμένος κόσμος της Ευρώπης, έφτασε σε ένα κρίσιμο σημείο καμπής. Η ανθρωπότητα υπόκειται όπως όλα τα έμβια όντα στους απλούς κανόνες της φυσιολογίας. Ο αόρατος ιικός εχθρός μπορεί να λειτουργήσει σαν καταλύτης στην παρακμή του Δυτικού Πολιτισμού. Μπορεί όμως επίσης να φανερώσει τις καταστροφικές επιπτώσεις της παγκοσμιοποίησης, που έχει υπονομεύσει την ασφάλεια του ανθρώπινου είδους μετατρέποντας τον πλανήτη μας σε ενιαίο και ευάλωτο οικοσύστημα.
 

Οι εφησυχασμένοι γέροντες της Δύσης απέτυχαν. Εναπόκειται πλέον στους συνειδητοποιημένους και δυνατούς νέους, η διαπίστωση της θλιβερής πραγματικότητας, η κρίσιμη επαναφορά της πληθυσμιακής ανάπτυξης, η ανασύνταξη και η επανίδρυση ή το τέλος του Ευρωπαϊκού Πολιτισμού.

Όπως μας υπενθυμίζει ένας Ιταλός οξυδερκής στοχαστής: «...οι γέροντες είναι λιγότερο διατεθειμένοι απ’ όσο οι νέοι να εγκαταλείψουν την πίστη σ’ αυτά που τους βολεύουν και να παραδεχτούν οδυνηρές αλήθειες ·  γιατί οι νέοι έχουν περισσότερη δύναμη ν’ αντέξουν την επίγνωσή τους ή να χαθούν εξαιτίας της.»

Ο πίνακας: Τhe Sacred Grove, του Ελβετού, Ρομαντικού και Συμβολιστή ζωγράφου Arnold Böcklin (1827-1901). «Melancholy, a mood of death and mythological symbolism…»

Ο επίλογος: Από τις Σκέψεις - Pensieri LIV - του Ιταλού ποιητή και λογοτέχνη Giacomo Leopardi (1798-1837).

Ιογενή παράπλευρα θέματα: Ο περιορισμός της ατομικής ελευθερίας, η διαπλοκή επιστήμης και πολιτικής, οι αντιθετικές επιστημονικές εκτιμήσεις, η γήρανση και ο δείκτης θνησιμότητας των πληθυσμών, οι ανθρώπινες σχέσεις σε συνθήκες εγκλεισμού, η μισθωτή εργασία ως εθελοδουλεία, η παραβίαση του ιδιωτικού χώρου μέσω της τηλε-εργασίας, η αλληλεγγύη των εθνών και η αυτάρκεια της Ευρώπης, ο πλανήτης Γη ως ενιαίο οικοσύστημα.

THE ARCHETYPAL WEST

«τῆλε πρὸς δυσμαῖς ἄνακτος Ἡλίου φθινασμάτων»

Κάποτε στην μακρυνή και βάρβαρη Ανατολή, στα Σούσα, στα τέλη του 480 π.Χ. η βασίλισσα Άτοσσα, ρώτησε να μάθει για τους εχθρούς της αυτοκρατορίας, τους Αθηναίους. Η απάντηση που της έδωσαν οι γέροντες άρχοντες των Περσών, έμελλε να προσδιορίσει το πρωταρχικό περίγραμμα του Ευρωπαϊκού Πολιτισμού.

...

ΑΤΟΣΣΑ: «Φίλοι, θέλω να μάθω σε ποιό τόπο τάχα της γης λένε πως βρίσκεται η Αθήνα.»

ΧΟΡΟΣ: « Μακριά στη δύση, εκεί που γέρνει ο ήλιος.»

...

ΑΤΟΣΣΑ: «Ποιός ο αρχηγός που διαφεντεύει το στρατό τους;»

ΧΟΡΟΣ: «Δεν είναι δούλοι μήδε υπήκοοι σε κανέναν.»

...

Ο Ευρωπαϊκός Πολιτισμός καθορίζεται έκτοτε από το δίπτυχο που συμπεριλαμβάνει την γεωγραφική Δύση και την ηθική διαφοροποίηση των ανυπάκουων και ελεύθερων Ελλήνων από τους δουλικούς βαρβάρους.

Στο πέρασμα των αιώνων και καθώς οι υπόλοιποι ευρωπαικοί λαοί εξελίχτηκαν υπό την καταλυτική επήρεια του Ελληνικού Πολιτισμού, η έννοια της Δύσης που αρχικά περιοριζόταν στην πόλη των Αθηνών, διευρύνθηκε ώστε σταδιακά να περιλαμβάνει ολόκληρη την ευρωπαϊκή ήπειρο.
Ωστόσο, δυόμισι χιλιάδες χρόνια πολιτισμικής ζύμωσης δεν θόλωσαν την διαύγεια των πρώτων ορισμών. Στην αρχή όλων ο Αισχύλος, που στην τραγωδία του ΠΕΡΣΕΣ, διακήρυξε πρώτος το γεωπολιτικό δόγμα της διάκρισης μεταξύ Ελλήνων και βαρβάρων, Ευρώπης και Ασίας, Δύσης και Ανατολής.

Η φυσική προδιάθεση των αρχαίων Ελλήνων να αριστεύουν και να ηγούνται, επιβεβαιώθηκε πανηγυρικά τον 5ο αι. π.Χ. τόσο στους υπερβατικούς κόσμους της τέχνης και των ιδεών όσο και στα επίγεια πεδία των μαχών. Η τραγική ποίηση και η ιστοριογραφία που αναπτύχθηκαν μετά τους Περσικούς Πολέμους, ενίσχυσαν την ελληνική ταυτότητα ως ξεχωριστό φορέα δημιουργίας εκπληκτικών επιτευγμάτων σε όλους τους σημαντικούς τομείς του ανθρώπινου πολιτισμού.
Διαχώρισαν επίσης με σαφήνεια τους Έλληνες από τους βαρβάρους. Κατά την διάρκεια αυτής της περιόδου καθιερώθηκε η υποτιμητική σημασία της λέξης «βάρβαρος», ως αξιολογική κρίση με το νόημα του άξεστου και ακαλλιέργητου ανθρώπου.

Βεβαίως, η καταφανής υπεροχή του πολιτισμού των Κλασσικών Ελλήνων καθιστούσε κωμική κάθε προσπάθεια σύγκρισης και ενίσχυε την έπαρση της εξατομίκευσης. Οι Έλληνες ξεχώριζαν γιατί ήταν Κύριοι του εαυτού τους.
Μόνον οι σύγχρονοι υπέρμαχοι της ψευδεπίγραφης "ισοτιμίας" των πολιτισμών είναι αρκετά ανόητοι ώστε να αποκαλούν σύμπλεγμα ανωτερότητας την υψηλή αυτοεκτίμηση των γιγάντων του πνεύματος. Αυτή η αίσθηση ανωτερότητας που γεννήθηκε στην Ελλάδα, μεταλαμπαδεύτηκε στους Ρωμαίους, κι αργότερα και στα άλλα ευρωπαϊκά έθνη που ανέλαβαν την ηγεμονία της Δύσης. Ανιχνεύεται ακόμη και στις μέρες μας στις ΗΠΑ, τουλάχιστον στον βαθμό που αυτές συνεχίζουν να εκπροσωπούν τον Δυτικό Πολιτισμό.

Σήμερα, καθώς προβάλλει επιτακτικά η ανάγκη ανασυγκρότησης του νεώτερου Ευρωπαϊκού Πολιτισμού, κάθε σκεπτόμενος άνθρωπος οφείλει κατ' αρχήν να γνωρίζει πώς και πού γεννήθηκε η ιδέα της Δύσης.

Το κείμενο αναφοράς: Η τραγωδία ΠΕΡΣΑΙ του Αισχύλου (που εδιδάχθη το 472 π.Χ.), σε μετάφραση του Τάσου Ρούσσου.

Το άγαλμα: Ο Ποσειδών του Αρτεμισίου (460-450 π.Χ.). Κορυφαίο γλυπτό του αρχαίου κόσμου. Μνημειακό έργο του αυστηρού ρυθμού, που απροκάλυπτα φανερώνει την αίσθηση υπεροχής των δημιουργών του.

Chorus: «Far from here, to the west where the last rays of our Lord the Sun set.»

Η Βασίλισσα των Περσών Άτοσσα: Γυναίκα του Δαρείου, μητέρα του Ξέρξη.    

Οι Πέρσες: Ινδοευρωπαϊκός λαός, μακρυνά ξαδέρφια των Ελλήνων, με καταγωγή από τον Πέρση, γιό του Περσέα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα διαφορετικής πολιτισμικής εξέλιξης παρά την φυλετική συγγένεια.

Η Αρχή: O Όμηρος περιέγραψε στην Ιλιάδα την γένεση του Ελληνισμού ως εννιαία, φυλετική, γλωσσική και θρησκευτική κοινότητα.

GRIECHENLAND ÜBER ALLES: WAR FLAG - 01/07/2012.  

           

ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΙΑΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ

Αλίμονο! Ανυπεράσπιστος απέναντι στο ασταμάτητο πέρασμα του χρόνου, με πικρή νοσταλγία, καταφεύγω συχνά τέτοιες μέρες, στις ιαματικές αναμνήσεις των Χριστουγέννων των παιδικών μου χρόνων. Στις αναμνήσεις αυτές, κάποτε βρίσκω παρηγοριά, ποτέ όμως λύτρωση.

Τα Χριστούγεννα, περνούσα το εορταστικό δεκαπενθήμερο των σχολικών διακοπών πάντοτε στην Αθήνα, στο σπίτι του παππού και της γιαγιάς από την πλευρά της μητέρας μου. Στη διάρκεια αυτής της ξέγνοιαστης περιόδου, μεγάλη χαρά μου έδινε η καθιερωμένη επίσκεψη στην λαμπερή καρδιά της πόλης. Στα μέσα της δεκαετίας του ΄70, η στολισμένη Αθήνα έμοιαζε ακόμη εκθαμβωτική στα αθώα μάτια ενός πιτσιρικά από την άχαρη επαρχία.

Ο παππούς φόραγε τα καλά του, το καπέλο και το παλτό του, μ’ έπαιρνε από το χέρι και με το αστικό λεωφορείο κατεβαίναμε στο φωταγωγημένο κέντρο των Αθηνών. Πρώτος σταθμός ήταν η κεντρική αγορά για τις προμήθειες του γιορτινού τραπεζιού. Έπειτα ακολουθούσε περίπατος στις φανταχτερές βιτρίνες έως το μεγάλο πολυκατάστημα της εποχής, το εμβληματικό ΜΙΝΙΟΝ των παιχνιδιών. Εκεί, χάζευα θαμπωμένος για κάμποση ώρα στον όροφο με τα σκηνικά των παραμυθιών που στήνονταν επ’ ευκαιρία της προβολής της νέας, κάθε φορά, ταινίας του Ντίσνεϋ. Κι αργότερα, όταν τέλειωνε ο χρόνος που μου αναλογούσε, ακολουθούσα τον παππού στην τακτική του επίσκεψη στο γραφείο του αγαπημένου του υιού - και δικού μου θείου.

Λίγα οικοδομικά τετράγωνα πιο πέρα, ανεβαίναμε με το ασανσέρ στον τελευταίο όροφο ενός πολυσύχναστου κτιρίου, κι αφού προσπερνούσαμε διάφορους καλοντυμένους υπαλλήλους διασχίζοντας μια πολύβουη αίθουσα, κάποια κομψή γραμματέας ανακοίνωνε την αιφνίδια παρουσία μας στο ιδιαίτερο γραφείο του προϊσταμένου συγγενή μας.

Το γεγονός όμως που μου κινούσε την περιέργεια, ήταν πως από τη στιγμή που μπαίναμε στον ανελκυστήρα, ο παππούς επαναλάμβανε μονολογώντας φωναχτά, σαν μαγική επωδό, τον κομπαστικό έπαινο: Σπουδαίε γιέ μου! γιέ μου Διευθυντή! γιέ μου Διοικητή!

Η αδιάκριτη επωδός που επαναλαμβανόταν κάθε φορά που επισκεπτόμασταν το γραφείο του θείου μου, μου φαινόταν από τότε εξεζητημένη και κάπως υπερβολική. Ο δάσκαλος παππούς μου ήταν συνήθως φειδωλός στους επαίνους και συγκρατημένος στους χαρακτηρισμούς, και σίγουρα δεν συνήθιζε υπνοβατικούς μονολόγους.
Πέρασαν πολλά χρόνια για να μάθω την αλήθεια πίσω από την ιδιόρρυθμη συμπεριφορά του. Σε κάποια πρόσφατη ανταλλαγή αναμνήσεων με τον συνταξιούχο πλέον θείο μου, έλαβα επιτέλους την απάντηση στην παιδική μου απορία.

Ο παππούς είχε κατέβει στην Αθήνα στις αρχές της δεκαετίας του ΄30, φτωχός νεαρός από τα αραιοκατοικημένα χωριά του ορεινού όγκου της Γκιώνας, στη Δωρίδα. Στερημένο χωριατόπαιδο που μόλις είχε αποφοιτήσει από το Διδασκαλείο του Αιγίου, έχοντας βιώσει την σχεδόν απόλυτη ένδεια, πωλούσε για να επιβιώσει μέχρι τον διορισμό του, προϊόντα μαναβικής. Λεμόνια, που κουβαλούσε μέσα στην μοναδική του πουκαμίσα, στο πεζοδρόμιο έξω ακριβώς από την πόρτα του επιβλητικού τραπεζικού ιδρύματος, που κατά μια σπάνια σύμπτωση με διδακτικούς συμβολισμούς, ο αριστούχος γιός του αργότερα θα καταλάμβανε τα ύπατα αξιώματα.

Προφανώς, ανεβαίνοντας με εκείνο το ασανσέρ, ο περήφανος παππούς μου ένοιωθε την μέθη της ταχείας ανόδου της επόμενης γενιάς προς την ανώτερη κοινωνική και οικονομική θέση που αξιοκρατικά και κατ’ εξαίρεση, μπορούσε να διεκδικήσει στα πλαίσια του αστικού φιλελευθερισμού.

Και μάλλον, αναλογιζόταν με δικαιολογημένη αυταρέσκεια, την αξία της δικής του συνεισφοράς...

Η φωτογραφία: Η πηγή. Στη βόρεια Φωκίδα, στην ορεινή Δωρίδα. Στο δάσος, στο βουνό, στον Μόρνο ποταμό.

Η κοινωνιολογική παρατήρηση: Η κοινωνική κινητικότητα υπήρξε ένα από τα επωφελή επακόλουθα της Γαλλικής Επανάστασης, καθώς καταργήθηκε η εκ ταξικής καταγωγής, παράλογη κατάταξη των ανθρώπων. Παραμένει όμως ανοιχτό, το ζητούμενο της δίκαιης ιεραρχίας, που θα βασίζεται στην φυσική νομοτέλεια της βιολογίας και όχι στις χυδαίες αξιώσεις της τεχνητής οικονομοκρατίας.

JOKER REVISED

Ο φανταστικός κόσμος του Batman είναι ένας περίεργος συνδυασμός ρεαλιστικής καθημερινότητας, πολυθεματικού τσίρκου και ανοιχτού ψυχιατρείου. Γι’ αυτό καταφέρνει να εντάξει εύκολα τις καλειδοσκοπικές εικόνες των αρχετύπων στην πραγματική δομή της σύγχρονης κοινωνίας. Ο αρνητικός χαρακτήρας του Joker είναι ο ιδανικός κακοποιός για το βασικό αφήγημα αυτού του φανταστικού κόσμου, καθώς είναι ταυτόχρονα κλόουν και ψυχοπαθής. Ο Joker είναι τρελός, κι όπως γνωρίζουν οι μυστικιστές, οι ψυχολόγοι και οι χαρτοπαίχτες, ο Τρελός αντιστρέφει τους κανόνες όταν εμφανίζεται την κατάλληλη στιγμή.

Ο Τρελός είναι βασικός χαρακτήρας της Μεγάλης Αρκάνας των Ταρώ. Έχει μεσιανικά χαρακτηριστικά αθωότητας και πάθους αλλά και άγνοια κινδύνου και συμβολίζει την ψυχή στην ενστικτώδη μορφή της. Μπορεί να σπείρει τη διχόνοια, να φέρει το χάος, να αναστρέψει τις έννοιες, να χλευάσει τη νομιμότητα της κυριαρχίας. Με τα άγρια χωρατά του, ο Τρελός μπορεί να υπονομεύσει την αυλή του Βασιλιά. Μόνο που στην εποχή μας, στη θέση του Βασιλιά κυβερνάει ένα πολυπλόκαμο σύστημα οικονομικής εξουσίας.

Στην πρόσφατη, ομώνυμη ταινία, ο Τρελός επανεμφανίζεται ως Joker, για να εκθέσει όλους τους θεσμούς αυτού του διεφθαρμένου συστήματος που καταδυναστεύει τη σύγχρονη Δύση. Ο σκηνοθέτης του επιχειρεί μια ακτινογραφία της κοινωνικής διαστρωμάτωσης της μαζικής δημοκρατίας, όπως την έχουν από κοινού συγκροτήσει οι συνεργαζόμενοι αριστεροί και δεξιοί διαχειριστές της.

Ανάμεσα στο μελόδραμα και το ψυχόδραμα, η σπουδή χαρακτήρα του Joker μετατρέπεται σε μια καθολική καταγγελία της παθογένειας του χρήματος και του θεάματος. Από τις συνοικιακές συμμορίες έως την διαπλεκόμενη πλουτοκρατία, από τον ρουφιάνο συνάδελφο έως τον άδικο εργοδότη, από τους θρασύδειλους χρηματιστές έως τους κυνικούς τηλεπαρουσιαστές.

Το πρόβλημα ξεκινά από την μονογονεϊκή οικογένεια, που της λείπει το θεμελιώδες ανδρικό πρότυπο του Πατέρα. Ξεκινά από την ανύπαντρη μητέρα, που εκθέτει τον μικρό γιό της στην επισφαλή εναλλαγή των τυχαίων συντρόφων. Και συνεχίζεται με τις προσωπικές αυταπάτες, την ανασφάλεια του καθημερινού βιοπορισμού, την αδιαφορία του άλλου φύλου, την αναρχία στους δρόμους, την ελλιπή περίθαλψη, την ανεπάρκεια του κράτους. Όλα οδηγούν στο τραγικό αδιέξοδο της απρόσωπης κοινωνίας μας, που βασίζεται μόνον στην οικονομική δύναμη ενώ της λείπουν η οργανική συνοχή και η δίκαιη ιεραρχία.

Ο Joker της ταινίας είναι ένας λευκός, μοναχικός, μεσήλικας άνδρας, που έχει υποστεί ολόκληρη την κλίμακα φαυλότητας αυτού του αισχρού φάσματος χειραγώγησης. Στο καθεστώς της κατάφορης αδικίας, η διαταραγμένη ψυχική του υγεία μοιάζει απλώς με πρόφαση για την άγρια αυτοδικία, ένα εύπεπτο άλλοθι για την εξόντωση των ανάλγητων καταπιεστών. Η απόγνωση οδηγεί αρχικά στο προσωπικό ξέσπασμα της συσσωρευμένης οργής κι έπειτα στη γενικευμένη εξέγερση ενάντια στο αποτυχημένο σύστημα που αντί να ενσωματώνει, καταδικάζει στο περιθώριο τους λιγότερο προικισμένους πολίτες.

Ο Joker δεν εξεγείρεται σαν εκ γενετής κακοποιός αλλά σαν δικαιολογημένος τιμωρός της κακοήθειας. Με τον τρόπο του, θα μπορούσε αβίαστα να σταθεί όχι απέναντι αλλά δίπλα στον εκδικητή του εγκλήματος Batman.

Στο τέλος της ιστορίας, ο σκηνοθέτης τον επαναφέρει σουρεαλιστικά στον πιο κλασσικό, καρτουνίστικο γελωτοποιό των εικονογραφημένων περιοδικών. Έχει όμως ήδη μετασχηματίσει αμετάκλητα τον χαρακτήρα του, έτσι ώστε ποτέ ξανά να μην διαβάσουμε τα κόμικς με τον τρόπο που το κάναμε έως σήμερα.

Ίσως δεν είναι τυχαίο ότι ο Τρελός ως Τζόκερ, είναι η τελευταία κάρτα Θριάμβου που υπάρχει ακόμη στις σύγχρονες τράπουλες. Ο ρόλος του στο ευρύτερο παιχνίδι παραμένει απρόβλεπτος και ανατρεπτικός.

Μοναδική σωτηρία η αντιδραστική επανάσταση του Σκοτεινού Ιππότη, που ως αποφασισμένος κοινωνικός αναμορφωτής θα επιστρέψει κάποτε με το νεανικό στρατό του για να επιβάλλει την τάξη στον γερασμένο κόσμο της εποχής μας... «έναν κόσμο που μαστίζεται από απειλές χειρότερες από τους κλέφτες και τους δολοφόνους...»

                                             

                               

Η κινηματογραφική ταινία: Άψογη σκηνοθεσία, σενάριο, ηθοποιία, φωτογραφία, μουσική.

Οι εικόνες: α) Διαφημιστικό πόστερ της ταινίας και β) Η κάρτα του Τρελού της Μεγάλης Αρκάνας των Ταρώ της Μασσαλίας.

Τα κόμικς αναφοράς: α) Το THE KILLING JOKE (1988), των Alan Moore και Brian Bolland, που παρουσιάζει την εκδοχή της «κακής ημέρας» ως αιτίας γένεσης της διαταραγμένης προσωπικότητας του Joker. All it takes is one bad day. β) Το THE DARK KNIGHT RETURNS (1986) του Frank Miller, που περιέχει μια σκηνή αντίστοιχη με αυτή του προσκεκλημένου Joker στο τηλεοπτικό σόου. γ) Το πρόσφατο BATMAN - WHITE KNIGHT (2018) του Sean Murphy, που πρωταγωνιστεί ένας θεραπευμένος και θετικός Joker, και έχει σαφείς αναφορές στο ρόλο των ελίτ στην αποσάθρωση του κοινωνικού ιστού.

Ο πλούσιος Batman: Ο μεγάλος πλούτος του Bruce Wayne του εξασφαλίζει κάλυψη, ανεξαρτησία και τα απαραίτητα υλικά μέσα για την επίτευξη του ανώτερου σκοπού του. Δεν γνωρίζω άλλο πρωτότυπο σενάριο που ο πατέρας του Batman να εκπροσωπεί την απάνθρωπη πλουτοκρατία.

Ο Τρελός των Ταρώ: Δεν έχει αριθμό, κι έτσι τον βρίσκουμε ή πριν την πρώτη κάρτα, τον Μάγο που συνδέει το πνεύμα με την ύλη, ή μετά την τελευταία κάρτα, τον Κόσμο που ως επίτευξη ολοκληρώνει τους κύκλους της ζωής.                  

Ο Σκοτεινός Ιππότης: «It begins here… an army… to bring sense to a world plagued by worse than thieves and murderers…» The Dark Knight Returns. Μια ανάρτηση που θα έπρεπε να έχει προηγηθεί...

ΣΤΡΑΤΙΩΤΗΣ! ΞΑΝΑ!

Απόψε ξύπνα!

Ανυποψίαστε κι εμβρόντητε υπνοβάτη!

Εσύ!

Που ύπουλα σ’ έχουν ευνουχίσει,

οι εκφυλισμένοι ειρηνιστές!

Κι αναλογίσου κάποτε ποιός ήσουν!

Και μετανόησε!

Και σκλήρυνε, κι οργίσου!

Και γίνε Έλληνας, Άνδρας!
Στρατιώτης!

Ξανά!
 

 

 

ΖΗΤΩ η Υπέρτατη Πατρίδα!

ΖΗΤΩ οι Ένδοξοι Πρόγονοι!

ΖΗΤΩ οι Απόλυτες Ιδέες!

ΖΗΤΩ οι Πολεμικές Σημαίες!

ΖΗΤΩ οι Ιερές Λόγχες!

ΖΗΤΩ ο Ελληνικός Στρατός!

ΖΗΤΩ Η 28^Η ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 1940

Η φωτογραφία: Χάρτινη, εορταστική αφίσα, από τη συλλογή μου (Έκδοσις ΡΕΚΟΥ, ΑΘΗΝΑΙ – ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ). Επετειακή αφίσα των σχολείων της δεκαετίας του ’70.
Το παράγγελμα: ΕΦ' ΟΠΛΟΥ ΛΟΓΧΗ! Ξανά!

ΠΡΟΟΙΜΙΟ ΑΝΑΤΡΟΠΗΣ

Τον θησαυρό ζητούσα ωχρός να βρω του κόσμου

Στίχους που μέσα τους η θλίψη η πιο βαθιά

Κι αβέβαια πράγματα κυλούσαν και βαριά –

Τότε ένας άγγελος γυμνός στάθηκε εμπρός μου:

Στον βυθισμένο μου στις έγνοιες λογισμό

Έφερνε αυτός άνθη ακριβά από τα δικά του

Κι ήταν λουλούδια αμυγδαλιάς τα δάχτυλά του

Και ρόδα· ρόδα του στολίζαν τον λαιμό.

Κάποτε ο κόσμος μου φαινόταν περισσότερο συμβατός, πιο ασφαλής, γεμάτος υποσχέσεις. Ένας φρουρός άγγελος με προστάτευε από απρόσμενες επιθέσεις, ασύμμετρες απειλές, μοιραία χτυπήματα. Και πίστευα πως ήμουν ο εκλεκτός κληρονόμος κάποιας αρχαίας παρακαταθήκης, που σύντομα θα μου παραδιδόταν σ’ έναν αστραφτερό ναό, σε μια θεσπέσια τελετή.

Δος μου την πνοή τη γιορτινή και τη μεγάλη

Που ξανανιώνει δος μου πάλι τη φωτιά

Που τα φτερά τα παιδικά μου τα πλατιά

Στης πρώτης σήκωνε θυσίας την αιθάλη.

Ας πλημμυρίσει τ’ άρωμά σου τη ζωή μου.

Κλείσε με ολόκληρο βαθιά μεσ’ στα ιερά σου!

Ένα ψιχίο κι απ’ την πλούσια τράπεζά σου!

Έτσι απ’ τη μαύρη σ’ ικετεύω φυλακή μου.

Τα χρόνια όμως πέρασαν χωρίς να μου ανατεθεί η ιερή αποστολή, δίχως να συναισθανθώ την υπερβατική επαλήθευση. Νιώθω πλέον τα πρώτα σημάδια της φυσικής φθοράς κι όλα τριγύρω μου φαίνονται ανούσια, τιποτένια, μηδαμινά. Η ασπίδα μου ραγίζει, και παρά τις δραματικές παρακλήσεις μου, ο ουράνιος φύλακας το προστατευτικό ξίφος χαμηλώνει, κοιτώντας με επιτιμητικά.
Υποψιάζομαι πως μήτε τα ακατάλυτα αρχέτυπα ποτέ θα πλησιάσω, μήτε την απροσπέλαστη πατρίδα μας θα ξαναδώ.

Ωστόσο, στη ροή του χρόνου, συμβαίνουν κρίσιμα γεγονότα που συχνά περνούν απαρατήρητα στην πεζή καθημερινότητα, ενώ προμηνύουν σημαντικές αλλαγές σ’ έναν άλλον, ανώτερο κόσμο.
Μπορώ να τα διακρίνω καθαρά μόνον όταν θυμώνω. Ανάμεσα στους άθλιους, σε τούτη τη μαύρη φυλακή, η γνήσια οργή επανανοηματοδοτεί τόσο την κληρονομιά όσο και την αποστολή.

Ίσως δεν έχουν ακόμη όλα χαθεί. Διαρκής είναι η επαγρύπνιση ώστε έγκαιρα να αναγνωρίσω τις επερχόμενες ενσαρκώσεις των απεσταλμένων του ουρανού: αυτών που θα είναι αληθινοί ήρωες της μετάπτωσης, ποιητές της απώλειας και ταυτόχρονα πολεμιστές της ανάκτησης.

Οι στίχοι: Οι δύο πρώτες στροφές από τα ποιήματα ΠΡΟΑΝΑΚΡΟΥΣΜΑ Ι και ΠΡΟΑΝΑΚΡΟΥΣΜΑ ΙΙ του μεγάλου Γερμανού ποιητή Stefan George (1868 – 1933). Μετάφραση του Γ. Βαρθαλίτη.

Η φωτογραφία: Το μυθικό τραίνο του Τελευταίου Βασιλιά (King Ludwig II, 1845 – 1886). Από παλαιότερη επίσκεψή μου στο Σιδηροδρομικό Μουσείο της Νυρεμβέργης.