PHALANX OF THE DEAD

«Αναγκαστικά, βέβαια, στον πόλεμο υπάρχουν νικητές και ηττημένοι, δεν θα διστάσω να πω ότι, κατά τη γνώμη μου, όσοι σκοτώνονται χωρίς να εγκαταλείψουν τη θέση τους και από τις δύο πλευρές δεν έχουν μερίδιο στην ήττα, αλλά είναι όλοι εξίσου νικητές. Γιατί η νίκη αποφασίζεται μεταξύ των ζωντανών, όπως ο δαίμων θελήσει, αυτό, όμως, που χρειαζόταν να συμβάλει ο καθένας σε αυτήν, όποιος δεν εγκατέλειψε τη θέση του το έπραξε. Αν του συνέβη το μοιραίο, όπως σε κάθε θνητό, αυτό οφείλεται στην τύχη, ενώ η ψυχή του έμεινε αήττητη απέναντι στους εχθρούς.»

Αυτά έλεγε ο Αθηναίος ρήτορας Δημοσθένης στον λιτό και έντιμο επιτάφιο λόγο που εκφώνησε προς τιμήν των συμπατριωτών του που σκοτώθηκαν στη περίφημη μάχη της Χαιρώνειας, τον Αύγουστο του 338 π.Χ. Στη μάχη συμμετείχε και ο ίδιος, λαμβάνοντας αρχικά όπως έπρεπε τη θέση του στην αθηναϊκή φάλαγγα, αλλά όταν η έκβαση κρίθηκε, μάλλον θυμήθηκε τους γνωστούς ανόσιους στίχους του Αρχίλοχου και ρίχνοντας την ασπίδα του τράπηκε σε φυγή. 

Αντίθετα με τον Δημοσθένη, οι τριακόσιοι επίλεκτοι των Θηβαίων πρόκριναν μέχρι τέλους τις ελεγείες του Τυρταίου. Ο Ιερός Λόχος παρατάχθηκε στην δεξιά πλευρά των δυνάμεων των συμμαχικών πόλεων των νότιων Ελλήνων, και αντιμετώπισε το ιππικό του Μακεδονικού βασιλείου των βορείων Ελλήνων που προήλαυνε υπό την ηγεσία του τελευταίου ημίθεου της ελληνικής ιστορίας, του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Οι Θηβαίοι Ιερολοχίτες, ερώμενοι και εραστές που εφάρμοζαν στη μάχη την Πλατωνική αναζήτηση των αιώνιων ιδεών, πολέμησαν και ηττήθηκαν αλλά δεν υποχώρησαν. 300 νεαροί άνδρες αριστοκρατικής καταγωγής έπεσαν μέχρι ενός, και τάφηκαν μαζί σε ένα Πολυάνδριο κοντά στην πόλη της Χαιρώνειας. Λίγα χρόνια αργότερα, πάνω από τον χώρο ταφής τους υψώθηκε μνημείο ανδρείας, μαρμάρινο άγαλμα λέοντος.

«Χρόνε, θεέ που εποπτεύεις τα πάντα στους θνητούς,

αγγελιοφόρος να γίνεις σε όλους για τα δικά μας πάθη.

Πως προσπαθώντας να σώσουμε την ιερή χώρα της Ελλάδας,

πεθαίνουμε στις ένδοξες πεδιάδες των Βοιωτών.»

Στο Πολυάνδριο της Χαιρώνειας, έπειτα από 22 αιώνες, οι ανασκαφικές εργασίες του 1880 θα αποκαλύψουν υπολείμματα 254 σκελετών. Έφεραν θανατηφόρα πολεμικά τραύματα, ήταν απογυμνωμένοι από τα όπλα τους και διατεταγμένοι σε 7 στίχους, ταφική τοποθέτηση που πιθανά αντιστοιχούσε στον τρόπο που παρατάχτηκαν στη μάχη. Τα μοναδικά κτερίσματα που μαζικά συνόδευαν τους νεκρούς ήταν οι στλεγγίδες που χρησιμοποιούσαν για τον καθαρισμό τους στις αθλητικές δραστηριότητες του γυμνασίου. Οι νικητές τους στέρησαν τα όπλα, επέτρεψαν όμως τις ταπεινές ξύστρες που οι ηττημένοι οπλίτες έφεραν στους αγώνες εκγύμνασης που συμμετείχαν ως ελεύθεροι άνδρες – πολίτες που προετοιμάζονταν για τα πολεμικά καθήκοντα προάσπισης της πόλης τους.

Σωφροσύνη, σοφία, δικαιοσύνη, ανδρεία. Ο Πλάτων επισημαίνει τις τέσσερεις βασικές αρετές μιας ιδανικής κοινωνίας. Στην απόλεμη και εκθηλυμμένη εποχή μας υπερεκτιμάται η αξία της σωφροσύνης και υποτιμάται η ανδρεία, την αναγκαιότητα της οποίας μας υπενθυμίζει ο Δημοσθένης ξανά:

«Γιατί κάθε, μα κάθε, αρετή έχει για αφετηρία τη σύνεση και για τερματισμό την ανδρεία, με τη σύνεση κρίνεται τι πρέπει να γίνει και με την ανδρεία διατηρείται.»

Στην ένδοξη πεδιάδα των Βοιωτών τους είδα κάποιον Αύγουστο, με τα μάτια της επηρμένης φαντασίας μου ξανά. Κρατώντας τις στλεγγίδες τους στα χέρια σφιχτά, οι γυμνοί οπλίτες της ιερής Φάλαγγας των νεκρών παρατάσσονται στη σκιά του επιβλητικού μαρμάρινου Λέοντα που μνημονεύει την ανδρεία τους. Δεν εγκατέλειψαν τη θέση τους και οι ψυχές τους παραμένουν αήττητες στο αιώνιο θέατρο των πεδίων της δόξας και της τιμής.

 

                                                                                           

                                        

 

Οι φράσεις στην αρχή και στο τέλος: Αποσπάσματα από τον Επιτάφιο του Δημοσθένη για τους πεσόντες στη μάχη Αθηναίους. Η υπογράμμιση στα κείμενα δική μου.

Χρόνε, θεέ που εποπτεύεις...: Ποίημα επιγράμματος στο δημόσιο μνημείο, επίσης για τους Αθηναίους. Ταιριάζει, όπως και τα αποσπάσματα του Επιταφίου, σε όλους τους ήρωες της μάχης της Χαιρώνειας.

Ο ρίψασπις Δημοσθένης: Για να του αναθέσουν οι Αθηναίοι τον επιτάφιο λόγο για τους νεκρούς τους, μάλλον υποχώρησε με περισσότερη ευπρέπεια από όση του αποδίδει ο Χαιρωνεύς Πλούταρχος, που μας πληροφορεί για την ντροπιαστική φυγή του.

Η αρχαιολογική έκθεση: ΧΑΙΡΩΝΕΙΑ, 2 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 338 Π.Χ.: ΜΙΑ ΜΕΡΑ ΠΟΥ ΑΛΛΑΞΕ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ. Στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης.

Οι φωτογραφίες: Από την επίσκεψή μου στην έκθεση τον περασμένο Απρίλιο. Ορειχάλκινο κράνος βοιωτικού τύπου που χρησιμοποιούνταν από Βοιωτούς πεζούς. Σκίτσο του Σκώτου περιηγητή James Skene, που επισκέφτηκε την Χαιρώνεια το 1838. Τμήμα εξωτερικής χάλκινης επένδυσης μακεδονικής ασπίδας. 

Beauty is in the eye of the beholder: Οι επιμελητές της τεχνικά άψογης έκθεσης υποστήριξαν πως η αρχαιολογική και ιστορική αυτή παρουσίαση είχε αντιπολεμικό νόημα και συνέβαλε στην απομυθοποίηση της μάχης. Ο καθένας βλέπει αυτό που θέλει και μπορεί να δεί.

Η παρουσίαση των οστών των νεκρών της μάχης: Η κατανόηση του διδακτικού χαρακτήρα των προθέσεων των επιμελητών, δεν αμβλύνει την αποστροφή μας για την προφανή ιεροσυλία στον τρόπο έκθεσης των οστών.

Ζεύγη ερώμενων και εραστών: Οι ομοφυλοφιλικές σχέσεις των Ιερολοχιτών απηχούν διαδεδομένες Πλατωνικές φιλοσοφικές απόψεις. Αφορούν στην εξύψωση των παιδαγωγικών σχέσεων ανάμεσα σε νεότερους και μεγαλύτερους άνδρες όπου η δύναμη, η αντοχή και η ανδρεία εθεωρούντο εκείνα τα ελκυστικά μαχητικά προσόντα που θαύμαζαν ο ένας στον άλλο. Ο εραστής ήταν το πρότυπο του ερώμενου και ο ερώμενος προσπαθούσε να φανεί αντάξιος του παραδείγματος που έθετε ο εραστής. Πολεμώντας μαζί επιθυμούσαν να διαπρέψουν στα μάτια των συντρόφων τους με ύψιστο ηρωϊσμό. Οι ερώμενοι του Ιερού Λόχου όταν ενηλικιώνονταν λάμβαναν ως δώρο την πανοπλία τους από τον εραστή τους.

Η αρχαιοελληνική ανδρική ομοφυλοφιλία: Περίπλοκο ζήτημα ανδρικής φιλίας, που δεν έχει καμία σχέση με την ομοφυλοφιλία όπως την γνωρίζουμε σήμερα. Προφανώς, στον αρχαίο κόσμο υπήρχε δημόσια αποδοχή στην ελεύθερη έκφραση της σεξουαλικότητας με ιδιόμορφους κανόνες. Η ανάπτυξη της Πλατωνικής μεταφυσικής θεωρίας συνέδεε έναν ιδιαίτερο ομοφυλοφιλικό έρωτα με την αναζήτηση της αιώνιας ιδέας του Ωραίου και του Αληθινού. Όμως, δεν αναφέρεται ποτέ ομοφυλοφιλία ανδρών από τους βασικούς ποιητές Όμηρο, Ησίοδο, Τυρταίο και Αρχίλοχο. Η υιοθέτηση του παθητικού ρόλου από ενήλικους άνδρες επέσυρε πάντοτε περιφρόνηση και γελοιοποίηση. Και στους Νόμους, ύστερο έργο του Πλάτωνα, δηλώνεται ξεκάθαρα πως η ομοφυλοφιλική ηδονή είναι αντίθετη προς τη φύση και έγκλημα που προκαλείται από ανεπαρκή έλεγχο του πόθου για ηδονή.

Αρχίλοχος και Τυρταίος: War Flag Οκτωβρίου 2016.

Ο Λέων της Χαιρώνειας: Φωτογραφία από προσωπικό μου προσκύνημα στο Πολυάνδριο του Ιερού Λόχου, τον Αύγουστο του 2016. Το έργο της αναστήλωσης του μνημείου του Λέοντα ολοκληρώθηκε τον Οκτώβριο του 1904 από τον γλύπτη Λάζαρο Σώχο. 

WAR IN HEAVEN

 «Μες στη βαθιά και διάφανη ύπαρξή της

Η άγια η Λάμψη, ξέχυνε τρεις γύρους,

Ολόιδιους και τους τρεις, τριών χρωμάτων.

Από τον έναν αντιλάμπιζε ο άλλος,

Ως Ίριδα με Ίριδα, κι ο τρίτος

Πυρόφλογος, κι όλοι ανασαίναν ίδια.»

Και ιδού, μπροστά στον Εμπυραίο φτάνει ο Πολέμαρχος, ο Καταστροφέας των σκοτεινών Χερουβείμ, διασχίζοντας μόνον με τη δύναμη της μουσικής του τον Τέταρτο, τον Πέμπτο, τον Ένατο Ουρανό.

Και ιδού, παρατάσσονται γύρω από τον αστραφτερό σταυρό τα σεραφικά τάγματα με τα λευκά σώματα και τα χρυσαφένια φτερά, ώστε κι ο ίδιος να λάβει τη θέση του στην ιερή φρουρά της διάπυρης σφαίρας.

Και ιδού, τον υποδέχεται με γυμνό ξίφος στην Ουράνια Ιπποσύνη ο Πρίγκιπας του Φωτός, ο ζυγιστής των ψυχών, ο σφαγέας του Δράκοντα, ο απελευθερωτής των πιστών, ο Αρχάγγελος Μιχαήλ.

Σε αποχαιρετώ πνευματικέ αδερφέ μου στον Έμπυρο Ουρανό. Καταδικασμένος εδώ ακόμη εγώ, στον ασάλευτο κόσμο κάτω από το Φεγγάρι, που γύρω του τα εννέα τάγματα των Αγγέλων αέναα περιστρέφουν τους άνισους ουρανούς.

Λίγος ο χρόνος που περάσαμε μαζί, αλλά αρκετός για να μπορούμε να αναγνωρίσουμε ο ένας τον άλλον όταν ξανά θα συναντηθούμε στην άφθαρτη στρατιά της έσχατης εποχής.

Τότε, στον παγκόσμιο κόμβο μπροστά στην κίτρινη καρδιά του φωτεινού ρόδου, θα παρελάσουν οι αυστηροί πρόμαχοι της διάστερης Σταυροφορίας. Με ζώσες φλόγες στα λάβαρα και στα σπαθιά. Ανυπόμονοι για την ύστατη έφοδο των ουρανών. Δίχως φρούρια, δίχως τείχη και κάστρα. Ορκισμένοι μόνον στο φοβερό όνομα του αληθινού Ήλιου, που σβήνει όλα τα άστρα...

 

 

 

Destroyer: Billy J. Tsamis (13/03/1961 - 13/05/2021). Δημιουργός, αρχηγός, συνθέτης, κιθαρίστας των WARLORD και των LORDIAN GUARD. Διανοούμενος, χριστιανός θεολόγος, φρουρός του Κυρίου. Ελληνοαμερικανός δεύτερης γενιάς. Θρύλος του επικού και λυρικού Heavy Metal.

Η εικόνα: Ο Αρχάγγελος Μιχαήλ. Από το κεντρικό τμήμα του δεξιού πάνελ του δίπτυχου έργου The Crucifixion, The Last Judgment (1426), του Jan Van Eyck. Μέρος του πάνελ αποτελεί το εξώφυλλο του Sinners in the Hands of an Angry God (1997), δεύτερου άλμπουμ των Lordian Guard. 

Οι στίχοι: Από το Άσμα ΧΧΧΙΙΙ του Παραδείσου (Dante Alighieri, La Divina Commedia, σε μετάφραση Γ. Κότσιρα). 

Τα άστρα: Στο τέλος της Κόλασης, του Καθαρτηρίου και του Παραδείσου.

Knights and Troubadours: War Flag - Μay 2013

Η τελευταία μας συνάντηση: Ο Πολέμαρχος με τίμησε προσκαλώντας με να παρευρεθώ στην πρόβα των Warlord, την προηγούμενη ημέρα της συναυλείας στην Αθήνα, τον Ιούλιο του 2014. Το Σάββατο (05.07.2014), μαζί με τον μικρό μου αδερφό, παλαιό αλληλογράφο και φίλο του William, βρεθήκαμε σε ένα πρόχειρο στούντιο κάπου στην Ηλιούπολη. Δεν θα ξεχάσω ποτέ εκείνη την συγκεκριμένη εκτέλεση του War in Heaven, με τον Bill να κιθαρωδεί τρία μέτρα απέναντί μου, μπροστά από τα τύμπανα του Zonder, και τους απορημένους μουσικούς της μπάντας, να τον συνοδεύουν διερωτώμενοι ποιοί ήμασταν. 

ΕΙΣ ΤΟ ΟΝΟΜΑ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ

Πριν από δύο αιώνες, σε μια μικρή επαρχία της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στα σύνορα της νοτιοανατολικής Ευρώπης, ξεκίνησε ένας εθνικοαπελευθερωτικός πόλεμος, που επανέφερε στο ιστορικό προσκήνιο τον σημαντικότερο λαό της ανθρωπότητας.

Η Ελληνική Επανάσταση οργανώθηκε και εκδηλώθηκε ακολουθώντας τον ανατρεπτικό άνεμο της Αμερικανικής και της Γαλλικής Επανάστασης και εν μέσω των κοινωνικών διεργασιών που μετασχημάτιζαν τους Ευρωπαίους και τους Οθωμανούς μετά το τέλος των Ναπολεόντειων χρόνων. Στην εποχή των πολυεθνικών σχηματισμών και των συγκρούσεων των λαών κατά των αντιδραστικών δυναστειών, οι εξεγερμένοι Έλληνες απαίτησαν το ξεχωριστό δικαίωμά τους στην εθνική αυτοδιάθεση, επικαλούμενοι την θρησκευτική διαφοροποίηση χριστιανών και μουσουλμάνων, και κυρίως, την ιδρυτική πράξη των αρχαίων προγόνων τους στα θεμέλια του Δυτικού Πολιτισμού. Στην σκιά της Αυστριακής και της Ρωσικής αυτοκρατορίας από τις οποίες αργότερα θα προέκυπταν τα περισσότερα νέα έθνη – κράτη, οι Έλληνες βρέθηκαν στην πρωτοπορία της εξέλιξης του εθνικισμού. Ευνοημένοι από τις πολιτικές αντιπαραθέσεις των Μεγάλων Δυνάμεων της εποχής δημιούργησαν κράτος πριν ακόμη από την κρατική συγκρότηση άλλων ιστορικών εθνών όπως οι Ιταλοί, οι Γερμανοί ή οι Πολωνοί.  

                               

Την επανάσταση οργάνωσε η Φιλική Εταιρεία, μια μυστική οργάνωση μικρεμπόρων με πρότερη συμμετοχή στον ελευθεροτεκτονισμό. Ιδρύθηκε το 1814 στην Οδησσό, και κατάφερε να στρατολογήσει την ετερόκλητη πολιτική, στρατιωτική και θρησκευτική ηγεσία των Ελλήνων. Βεβαίως, δεν υπήρξε κανένας συμπαγής και συσπειρωμένος λαός σε κάποια καθορισμένη γεωγραφία. Στον ελλαδικό χώρο, μόνον η θρησκευτική ιδιότητα καθόριζε την διαφορετικότητα, και οι Έλληνες συνυπήρχαν ομαλά με τους ομόθρησκους Αρβανίτες. Η πλειοψηφία του υπόδουλου πληθυσμού δεν είχε φυλετική, εθνική, ούτε καν ελληνική συνείδηση. Η διάσπαση και ο τοπικισμός ήταν εκ των πραγμάτων κυρίαρχα σε ένα άναρχο έθνος που ήδη από τις αρχέγονες καταβολές του δεν είχε ποτέ κεντρική διοίκηση και ενότητα. 

Η ανομοιογένεια της ταξικής σύνθεσης των Ρωμιών ήταν εντυπωσιακή. Οι διαφορετικές ομάδες αποκάλυπταν ένα ιδιότυπο κοινωνικό φάσμα λειτουργιών: Το Πατριαρχείο και οι Φαναριώτες της Κωνσταντινούπολης ήταν μέρος της διοικητικής ελίτ των Οθωμανών και πίστευαν πως εκ των έσω μπορούσαν να κληρονομήσουν αυτούσια την Οθωμανική Αυτοκρατορία. Οι διανοούμενοι και οι πολιτικοί άνδρες του εξωτερικού είχαν την έδρα τους στη Ρωσία και την Δυτική Ευρώπη και διατηρούσαν επαφές στα ανακτοβούλια, τα πολιτικά κέντρα και τα συνέδρια της εξουσίας. Οι χωρικοί του Μοριά και της Ρούμελης ήταν απείθαρχοι γεωργοί και βοσκοί, ακτήμονες καλλιεργητές εξαρτημένοι απο τους τοπικούς άρχοντες και δεμένοι μόνον με δεσμούς συγγένειας στην περιορισμένη τους κοινότητα. Οι κοτζαμπάσηδες αποτελούσαν την κληρονομική ιεραρχία των τοπικών γαιοκτημόνων, που ενώ διοικούσαν με την άδεια των Τούρκων και ντύνονταν και φέρονταν όπως οι Τούρκοι πασσάδες, όταν άρχισε η επανάσταση πέταξαν τις γούνες και χρηματοδότησαν τον Αγώνα. Τα καπετανάτα των Κλεφτών επανδρώνονταν από ανυπάκουους ενόπλους των βουνών που δεν αναγνώριζαν παρά μόνον την εξουσία των όπλων τους. Οι Αρματωλοί ήταν πρώην Κλέφτες που λειτουργούσαν ως νόμιμοι υπερασπιστές της δημόσιας ασφάλειας των επαρχιών σε συνεννόηση με τους τοπικούς δημογέροντες και πασσάδες, και ουσιαστικά συγκροτούσαν έναν άτυπο ελληνικό στρατό μέσα στο κράτος των Οθωμανών. Οι έμποροι και πειρατές νησιώτες της Ύδρας, των Σπετσών και των Ψαρών απάρτιζαν το ιδιωτικό πολεμικό ναυτικό και με τα πρώην εμπορικά πλοία τους ανέλαβαν τις θαλάσσιες επιχειρήσεις του Αγώνα. Οι Μανιάτες συνιστούσαν ένα μόνιμο και ετοιμοπόλεμο στρατόπεδο - και καταφύγιο - στην απομακρυσμένη και αυτοδιοικούμενη περιοχή τους.

Αξιοσημείωτο ήταν το εύρος και η διασπορά των ενόπλων. Από τους Έλληνες οπλαρχηγούς και άνδρες που για διάφορους λόγους αποτελούσαν την στρατιωτική δύναμη των παραδουνάβιων ηγεμονιών, έως τους έμπειρους πολεμιστές της ανεξάρτητης Μάνης. Η πολεμική δράση στηριζόταν στους Κλέφτες και τους Αρματωλούς, αλλά ακόμη και οι απλοί χωριάτες του Μοριά και της Ρούμελης που δεν είχαν καμία προηγούμενη εμπειρία, γρήγορα μεταμορφώθηκαν σε αξιόμαχους πολεμιστές.

Τον Απρίλιο του 1820, η Φιλική Εταιρεία ανέθεσε την αρχηγία στον παλαίμαχο στρατιωτικό των Ναπολεόντειων πολέμων και υπασπιστή του Ρώσου αυτοκράτορα, Αλέξανδρο Υψηλάντη, αφού πρώτα την αρνήθηκε ο σημαντικότερος Έλληνας πολιτικός άνδρας της εποχής, ο Ιωάννης Καποδίστριας. Στις 20 Οκτωβρίου του 1820 στην σύσκεψη των Φιλικών στο Ισμαήλιο της Βεσσαραβίας, αποφασίστηκε η έναρξη του Αγώνα από τις Παραδουνάβιες Ηγεμονίες, παρά την επιμονή του Παπαφλέσσα να προτιμηθεί η Πελοπόννησος. Οι στρατιωτικές επιχειρήσεις ξεκίνησαν στην Μολδοβλαχία, στην Πελοπόννησο και στην Στερεά Ελλάδα, τους πρώτους μήνες του 1821. 

Ο Παπαφλέσσας, απεσταλμένος από τον Υψηλάντη, με συνοδεία επτά οπλοφόρων συνάντησε στις 26 Ιανουαρίου στην Βοστίτσα, την ηγετική ομάδα των ήδη μυημένων αλλά διστακτικών προεστών και ανώτερων κληρικών του Μοριά. Τους ενημέρωσε, τους προέτρεψε, τους φαντασίωσε και τους απείλησε. Είπε στους κοτζαμπάσηδες πως είτε το θέλουν είτε όχι, αυτός θα ξεκινήσει την Επανάσταση κι αλίμονο σε όσους πιάσουν οι Τούρκοι δίχως όπλα...

Ο ίδιος ο Αλέξανδρος Υψηλάντης, πέρασε στις 22 Φεβρουαρίου του 1821 τον ποταμό Προύθο. Στις 24 Φεβρουαρίου, στο Ιάσιο της Μολδοβλαχίας, περιοχή που είχε Έλληνα ηγεμόνα και στρατιωτικούς αρχηγούς, κάλεσε σε επανάσταση τους Έλληνες με επίσημη προκήρυξη όπου υπενθύμιζε το ένδοξο παρελθόν και αποκαλούσε τους Τούρκους απογόνους των βαρβάρων Περσών. Στις 26 Φεβρουαρίου καθαγίασε την επαναστατική σημαία με τα σύμβολα του Σταυρού και του Φοίνικα.

Στις 10 Μαρτίου υπό την πίεση του Παπαφλέσσα, στη Μονή της Αγίας Λαύρας, οι πρόκριτοι της Πελοποννήσου πήραν την οριστική απόφαση της εξέγερσης. Στις 16 Μαρτίου σκοτώθηκαν οι πρώτοι γυφτοχαρατζήδες στο χωριό Αγρίδι. Στις 22 Μαρτίου κήρυξαν την επανάσταση, ο Κανέλλος Δεληγιάννης στα Λαγκάδια της Αρκαδίας και ο Πετρόμπεης στη Μάνη. Στις 24 Μαρτίου στην Πάτρα στήθηκε ο μεγάλος ξύλινος σταυρός όπου ο Αρχιεπίσκοπος Γερμανός όρκιζε τους εξεγερμένους με τον όρκο Ελευθερία ή Θάνατος. Στην πρώτη διακήρυξη του Επαναστατικού Διευθυντηρίου των Πατρών που επιδόθηκε στους αντιπροσώπους των ευρωπαϊκών Δυνάμεων στις 26 Μαρτίου, γινόταν ήδη υπόμνηση του χρέους της ανθρωπότητας στους ένδοξους προγόνους των Ελλήνων. Πριν το τέλος του μήνα ξέσπασε η επανάσταση του Πανουργιά και του Αθανάσιου Διάκου στη Ρούμελη. Στα Σάλονα, το Λιδωρίκι και τη Λειβαδιά.

Θα ακολουθούσαν δύσκολα χρόνια ηρωισμού και αυτοθυσίας, εκδίκησης και αιματοχυσίας, φατριασμού και μηχανορραφιών, εμφυλίων συγκρούσεων και προδοσίας. Οι απείθαρχοι και άναρχοι Έλληνες θα πολεμούσαν εναντίον των Τούρκων, των Αλβανών και των Αιγυπτίων που θα στέλνονταν εναντίον τους, αλλά και συνεχώς μεταξύ τους. Αρματωλοί και Κλέφτες, ιερωμένοι και κοτζαμπάσηδες, διανοούμενοι και διπλωμάτες, έμποροι και γραμματικοί, ιδεολόγοι και τυχοδιώκτες, αγράμματοι και εγγράμματοι, νησιώτες και στεριανοί, ντόπιοι φουστανελάδες και ευρωπαϊκά ντυμένοι ξενόφερτοι, Μωραίτες και Ρουμελιώτες, όλοι μαζί και όλοι εναντίον όλων, θα συμμετείχαν ο καθένας με τον τρόπο του στα γεγονότα της ιστορικής συγκυρίας. Πολλοί Φιλέλληνες θα πολεμούσαν επίσης μαζί τους, ο μέγιστος Ρομαντικός λόρδος Μπάυρον θα γινόταν εθνικός τους ήρωας, και ο διεθνής θαυμασμός της κοινής γνώμης για το αρχαίο λίκνο του Πολιτισμού θα διευκόλυνε τον Αγώνα τους.

Από καθαρά στρατιωτική άποψη, ο παρατεταμένος ανταρτοπόλεμος των ατάκτων και διχασμένων Ελλήνων, τελικά ηττήθηκε. Αλλά παρά τις επιμέρους στρατιωτικές ήττες, το νέο ελληνικό κράτος αναγνωρίστηκε από την Αγγλία, τη Γαλλία και τη Ρωσία, μέσα στο ευρύτερο πλαίσιο των δικών τους συμφερόντων. Κι αυτό έγινε κυρίως λόγω της υστερόβουλης υποστήριξης των Ρώσων και των Άγγλων, πρωτίστως των Άγγλων που δεν επιθυμούσαν διείσδυση των Ρώσων στην ανατολική Μεσόγειο. Οι Άγγλοι δήλωσαν πρώτοι ουδετερότητα απέναντι στους εμπολέμους αναγνωρίζοντας έμμεσα την υπόσταση των νεοελλήνων. Αυτοί έδωσαν τα πρώτα οικονομικά δάνεια στους εξεγερμένους, αυτοί παρέσυραν τον τουρκοαιγυπτιακό στόλο στην καθοριστική ναυμαχία του Ναυαρίνου. Οι Άγγλοι πρότειναν και το Πρωτόκολλο του Λονδίνου της 3ης Φεβρουαρίου 1830, που με την συμφωνία Γάλλων και Ρώσων, αναγνώρισε για πρώτη φορά, όχι απλώς μια ημιαυτόνομη και φόρου υποτελής στους Οθωμανούς ηγεμονία, αλλά ανεξάρτητο ελληνικό κράτος.

Δεδομένων των συγκεκριμένων ιστορικών συνθηκών και του ιδιόρρυθμου χαρακτήρα της μοναδικής Φυλής τους, οι Έλληνες αναγεννήθηκαν πραγματικά όπως ο αθάνατος Φοίνιξ, μέσα από τις στάχτες τους. Η εξέγερσή τους υπήρξε η πρώτη επιτυχημένη εθνικοαπελευθερωτική επανάσταση στην ευρωπαϊκή ήπειρο. Το νεωτερικό έθνος-κράτος τους, συγχωνεύοντας πολύπλευρες ταξικές και ιδεολογικές αντιπαραθέσεις, θα επεδίωκε πλέον να συγκεράσει τον απλοϊκό, νεότερο λαϊκό πολιτισμό τους με την τεράστια, ξεχασμένη κληρονομιά τους. Η υπέρτερη καταγωγή τους, τους προσέδιδε ήδη παγκόσμιο κύρος φαντασιακής κοινότητας, καθώς οι πρόγονοί τους ήταν οι δημιουργοί των πνευματικών αξιών που συνέδεαν την κοινή παράδοση όλων των πολιτισμένων ανθρώπων.                    

Σήμερα, διακόσια χρόνια μετά την Επανάσταση, παραμένει επίκαιρη η εμβληματική δήλωση του Αδαμάντιου Κοραή, πως καταγόμαστε από τους Έλληνες και πως πρέπει να ξαναγίνουμε άξιοι να φέρουμε το όνομά τους, ή να μην το φέρουμε καθόλου. Το ότι έχουμε πλέον ανακτήσει ένα σημαντικό τμήμα του ζωτικού μας χώρου συμμετέχοντας ταυτόχρονα στον σκληρό πυρήνα της Δύσης, αποτελεί ένα ελάχιστο επίτευγμα σε σχέση με τις προσδοκίες του μύθου μας. 

Γιατί ενώ διατηρούμε ανεξάντλητη την πίστωση της υπόληψης, δεν έχουμε ακόμη εκπληρώσει την κραταιά υπόσχεση του πεπρωμένου. Πάντοτε, εις το όνομα των Ελλήνων.

 

 

200 χρόνια: Φόρος τιμής στην έναρξη του εθνικοαπελευθερωτικού πολέμου του 1821.

Η εικόνα: Αρχάγγελος του Νικόλαου Γύζη (Θεμελίωση της Πίστεως, σχέδιο με κιμωλία και μαύρο και κόκκινο μολύβι σε μαύρο χαρτί).

Μαύρος Λόχος: Φόρος τιμής στον Ιερό Λόχο.War Flag 12.07.2008

Τα Ταμπούρια του Παπαφλέσσα: Φόρος τιμής στον Γρηγόριο-Δικαίο Φλέσσα. War Flag 24.03.2011

200 αναρτήσεις: Στην διαδικτυακή Πολεμική Σημαία.

AQUILAE

Τρείς Aετούς απωλέσαμε.

Τρείς λεγεώνες του αυτοκράτορα εξοντώθηκαν εκείνο το σκοτεινό Φθινόπωρο του έτους 9, στον Τευτοβούργειο Δρυμό.

Ο διοικητής Πόπλιος Κουινκτίλιος Βάρος ξεγελάστηκε, το στράτευμα παγιδεύτηκε, είκοσι χιλιάδες άνδρες σφαγιάστηκαν, το θεϊκό πνεύμα των μονάδων του Ρωμαϊκού στρατού ατιμάστηκε. 

Legio XVII, Legio XVIII, Legio ΧΙΧ.

Fortes creantur fortibus et bonis:

Est in iuvencis, est in equis patrum

Virtus: nec imbellem feroces

Progenerant Aquilae columbam.

 

Επιστρέψαμε αποφασισμένοι, όπως κάναμε πάντα.

Ξανά και ξανά.

Με τη βοήθεια του Ηρακλή και του Άρη.

Θάψαμε και τιμήσαμε τους νεκρούς μας συντρόφους.

Κάψαμε τα δάση.

Καταστρέψαμε τις περιοχές των εξεγερμένων φυλών.

Ανοίξαμε δρόμους και επιβάλλαμε τάξη.

Απωθήσαμε τους βαρβάρους στα μαύρα έλη του απολίτιστου χάους.

Και φέραμε πίσω τα ιερά σύμβολά μας.

 

Τρείς Αετούς ανακτήσαμε.

Τον πρώτο, έξι έτη αργότερα, στην εκστρατεία του Γερμανικού το έτος 15, όταν ο Στερτίνιος κατατρόπωσε τους Βρουκτέρους.

Τον δεύτερο, επτά έτη αργότερα, το έτος 16, όταν ο Ιούλιος Καίσαρ Γερμανικός νίκησε τον Αρμίνιο στο Ιδιασάβιδο πεδίο.

Τον τρίτο, μετά τριάντα δύο έτη, όταν ο Γάλβας νίκησε τους Χάττες κι ο Γαβίνιος τους Χαούκους, το έτος 41.

 

                                            

 

 

Η εικόνα: Η διαφημιστική αφίσα της εντυπωσιακής τηλεοπτικής σειράς BARBAREN, που ξύπνησε μέσα μου τον κοιμωμένο Aquilifer.

Barbaren: Γερμανική παραγωγή έξι επεισοδίων, που για προφανείς λόγους αντιμετωπίζει με συμπάθεια τα βάρβαρα Γερμανικά φύλα. Σε συμφωνία με την επικρατούσα άποψη στην σύγχρονη Ευρωπαϊκή Ένωση, που εσκεμμένα υπερτονίζει το Φραγκικό εποικοδόμημα σε βάρος των θεμελίων της Ρώμης και της Αθήνας. 

Η Thusnelda: Υπέροχη και ποθητή, η ηθοποιός Jeanne Goursaud στον απαιτητικό ρόλο της.

Οι αρχαίοι Γερμανοί: Όπως ειρωνικά σημειώνουν οξυδερκείς μελετητές της κατάλυσης της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, οι Γερμανοί είχαν επιτύχει το «εκπληκτικό κατόρθωμα» να ζουν για αιώνες στα σύνορα του Ελληνορωμαϊκού Κόσμου δίχως να εκπολιτίζονται.

Τα δόντια του Λύκου: Το σεναριακό εύρημα των περιδέραιων από τα παιδικά χρόνια του Αρμίνιου, προέρχεται πιθανά από την εξαιρετική WW2 τριλογία του κόμικ BEAR’S TOOTH των Yann και Alain Henriet.

War Flag 20/11/2008: TITUS PULLO ET LUCIUS VORENUS.

ΣΤΡΑΤΙΩΤΗΣ! ΞΑΝΑ!

Απόψε ξύπνα!

Ανυποψίαστε κι εμβρόντητε υπνοβάτη!

Εσύ!

Που ύπουλα σ’ έχουν ευνουχίσει,

οι εκφυλισμένοι ειρηνιστές!

Κι αναλογίσου κάποτε ποιός ήσουν!

Και μετανόησε!

Και σκλήρυνε, κι οργίσου!

Και γίνε Έλληνας, Άνδρας!
Στρατιώτης!

Ξανά!
 

 

 

ΖΗΤΩ η Υπέρτατη Πατρίδα!

ΖΗΤΩ οι Ένδοξοι Πρόγονοι!

ΖΗΤΩ οι Απόλυτες Ιδέες!

ΖΗΤΩ οι Πολεμικές Σημαίες!

ΖΗΤΩ οι Ιερές Λόγχες!

ΖΗΤΩ ο Ελληνικός Στρατός!

ΖΗΤΩ Η 28^Η ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 1940

Η φωτογραφία: Χάρτινη, εορταστική αφίσα, από τη συλλογή μου (Έκδοσις ΡΕΚΟΥ, ΑΘΗΝΑΙ – ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ). Επετειακή αφίσα των σχολείων της δεκαετίας του ’70.
Το παράγγελμα: ΕΦ' ΟΠΛΟΥ ΛΟΓΧΗ! Ξανά!

ΕΦ’ ΟΠΛΟΥ ΛΟΓΧΗ!

«...ΠΡΟΣΟΥΤΟ ΠΑΡΜΑ, ΣΥΚΩΤΙ ΝΕΑΡΟΥ ΜΟΣΧΑΡΙΟΥ ΝΩΠΟ, ΣΑΛΑΜΙ ΑΕΡΟΣ ΘΑΣΟΥ, ΤΥΡΙ ΚΑΤΣΙΚΙΣΙΟ ΚΡΗΤΗΣ, ΓΑΛΟΠΟΥΛΑ FOUANTRE, ΣΝΙΤΣΕΛ ΧΟΙΡΙΝΟ ΝΩΠΟ, ΣΟΛΟΜΟΣ ΝΟΡΒΗΓΙΑΣ, ΜΑΝΙΤΑΡΙΑ PLEUROTUS ΕΓΧΩΡΙΑ, ΚΑΡΥΔΙΑ ΨΙΧΑ, ΖΑΧΑΡΗ ΑΧΝΗ...»
Διαβάζω σκωπτικά την απόδειξη λιανικής πώλησης, που μόλις μου έδωσαν στο ταμείο του σούπερ μάρκετ. Είδη «πρώτης ανάγκης» της σύγχρονης ελληνικής οικογένειας. Παρατηρώ τριγύρω τους αποχαυνωμένους συμπολίτες, που σπρώχνουν ανάμεσα στα ράφια τα καρότσια με τις προμήθειες. Διαμαρτύρονται ασταμάτητα για τους φόρους, για τις τιμές, για τις περικοπές στους μισθούς και τις συντάξεις. Νοσταλγούν την εποχή που ξεχείλιζαν οι τσάντες με τα ψώνια. Και γερνούν απόλεμοι και δίχως απογόνους. 
 

Έξω από τις πόρτες της υπεραγοράς, οι παραληρούντες αναρχικοί κυριαρχούν στις ιδέες και τη κοινωνία, οι χριστιανοί φιλάνθρωποι καλωσορίζουν τους μουσουλμάνους μετανάστες και οι Μογγόλοι γείτονες διεκδικούν γη και ύδωρ. Η σκληρή πραγματικότητα περιγράφει αφεαυτή, τα αποτελέσματα του διαλυτικού συνδυασμού της τεχνητής ισότητας με τη μαζική δημοκρατία.

Επιπλέον, ως συμβολική επικύρωση της διάχυτης αθλιότητας, σε λίγες ημέρες στους σημαιοστολισμένους δρόμους των δήμων, δύσμοιρα παιδιά με νοητική υστέρηση, με ψυχικά και σωματικά προβλήματα, θα οδηγήσουν την παρωδία παρέλασης των υπό διάλυση σχολιαρόπαιδων. Η αρρώστια και η αδυναμία έχουν επιβάλλει ως κύρια επιδίωξη των νεοελλήνων, αντί της συναρπαστικής υπεροχής την κατευναστική φιλευσπλαχνία.

Ντρέπομαι για λογαριασμό όλων μας καθώς πλησιάζει η ημέρα μνήμης των τιμημένων προγόνων κι αναρωτιέμαι για το σκοτεινό μέλλον. Υπάρχει άραγε ελπίδα γι’ αυτόν τον αποβλακωμένο λαό, που το εκπαιδευτικό σύστημα, το πολιτικό κατεστημένο και τα μέσα μαζικής ενημέρωσης, έχουν μεθοδικά αποπροσανατολίσει; Ανάβουν ακόμη σπίθες δόξας στα βάθη του συλλογικού ασυνείδητου της διαβρωμένης ψυχής μας; Θα επιστρέψουν μέσα μας οι πατριάρχες της φυλής, που «Λυώναν το σίδερο, μασούσανε τη γης»;

Αν η απάντηση είναι θετική, ένα μόνο δραματικό παράγγελμα αρκεί. Αυτό που δίνεται στα στρατιωτικά τμήματα, όταν έχουν αραιώσει τους ζυγούς πριν την προσβολή, κι από τον κολεό, με το αριστερό χέρι, οι άντρες καλούνται ν’ αδράξουν τη λαβή!

Η φωτογραφία: Ιστορικό ντοκουμέντο από το έπος του 1940 (Αρχείο Κούλη Ζαμπαθά). Ζήτω η 28^η Οκτωβρίου!

ἢ τὰν ἢ ἐπὶ τᾶς

Στην αρχαιότητα, οι Σπαρτιάτισσες αποχωρίζονταν τους γιούς τους στον πόλεμο, με την μικρή αυτή φράση που λειτουργούσε ως υπενθύμιση, προειδοποίηση αλλά και ευχή. Ο μαχητής όφειλε να επιστρέψει από τη μάχη όρθιος, φέρνοντας μαζί του την βαριά ασπίδα του, ειδάλλως να τον φέρουν πίσω οι σύντροφοί του, τραυματία ή νεκρό πάνω σε αυτήν.

Η μεγάλη ασπίδα ήταν το κατεξοχήν όπλο των Ελλήνων, το «ὅπλον» που ονομάτιζε τους οπλίτες. Στον τρόπο μάχης της φάλαγγας, οι οπλίτες-πολίτες, με την ασπίδα προστάτευαν τους διπλανούς συμπολεμιστές τους. Η διατήρηση της αυτοκυριαρχίας και συνεπώς της θέσης τους στην παράταξη, κρατώντας την ασπίδα, ήταν κρίσιμη για την τελική έκβαση της μάχης και άρρηκτα συνδεδεμένη με το συλλογικό, ηρωικό ιδεώδες της αρχαϊκής πόλης.

 «Απ’ τη γενιά του Ηρακλή του ανίκητου είσαστε,

θάρρος λοιπόν· και το βλέμμα του ο Δίας

δεν τ’ αποστρέφει·

των εχθρών μας το πλήθος μην το φοβάστε·

εμπρός μεσ’ στους πρώτους την ασπίδα κρατώντας

και την οργή στη ψυχή,

και τη μοίρα τη μαύρη του θανάτου

δεχτείτε την

σαν τις ακτίνες τις ζωογόνες του ήλιου.»

Ο Τυρταίος υμνούσε με τις ελεγείες του, αυτό ακριβώς το πολεμικό ιδανικό που απαιτούσε «και τη ζωή σας χαλάλι· άντρας προς άντρα», όχι μόνο από τους Σπαρτιάτες αλλά κι από όλους τους υπόλοιπους Έλληνες. Η νηφάλια αποδοχή της μαύρης μοίρας του θανάτου, μεταφυσικά μεταλλασσόταν έτσι σε ζωογόνα ηλιακή επιλογή στην πεμπτουσία της μάχης. Και έφερε εγγεγραμμένο στον πυρήνα της, τον επικό απόηχο της περίφημης ομηρικής φράσης, όπου ο Αίαντας ζητούσε από τον Δία, αν ήταν γραφτό να χαθούν οι Αχαιοί, να χάνονταν τουλάχιστον μέσα στο φως του Ήλιου.

Οι Έλληνες ήξεραν να πεθαίνουν για την πατρίδα, για τους συντρόφους, για τη δόξα. Ο τιμημένος θάνατος δεν τους ξεχώριζε πάντως από άλλους, εξίσου υπερήφανους λαούς. Στην πραγματικότητα, η τεράστια πολιτισμική τους υπεροχή ακόμη και στον τομέα της πολεμικής ηθικής, εδραζόταν στον μοναδικό τρόπο καλλιτεχνικής διακήρυξης και στην προσωπική διαφοροποίηση από τις συλλογικές αρχές της κοινότητας.

 

Σε αυτό το ιδεολογικό πλαίσιο, ο Αρχίλοχος άνοιξε νέους δρόμους. Αν και σχεδόν σύγχρονος με τον Τυρταίο, υπήρξε ο πρώτος δημιουργός που απομακρύνθηκε από τις μυθικές επιταγές της πολεμικής αριστοκρατίας και τόλμησε να κάνει ποίηση τις προσωπικές του πεποιθήσεις.
 

Ο Αρχίλοχος έζησε την πολυτάραχη ζωή του ταξιδεύοντας, συνθέτοντας λυρικά ποιήματα και ακονίζοντας το δόρυ του. Πολεμώντας συνεχώς, άλλοτε για την ιδιαίτερη πατρίδα του κι άλλοτε σαν μισθοφόρος, γνώριζε από πρώτο χέρι τόσο το πραγματικό όσο και το ηθικό βάρος της ασπίδας. Και το διακωμωδούσε!

«Χαίρεται κάποιος Σάϊος με την ασπίδα

που την πέταξα, μη θέλοντας, στα θαμνά,

κι ας ήταν θαύμα ολόκληρη.

Ο ίδιος όμως σώθηκα· γι’ ασπίδες θα μιλάμε;

Στα κομμάτια η ασπίδα· καλύτερη θα πάρω.»

Όταν διάβασα για πρώτη φορά τους παραπάνω εικονοκλαστικούς στίχους, ένοιωσα μια δυσάρεστη έκπληξη για τον αμφιλεγόμενο βάρδο που δεν δίσταζε να σατυρίσει ακόμη και την εγκατάλειψη της ασπίδας του στα χέρια των βάρβαρων Θρακών.

Ήταν όμως ο Αρχίλοχος «ρίψασπις» με την άτιμη και μιαρή έννοια του όρου; Κι έπραξαν σωστά οι Σπαρτιάτες, που δεν τον δέχτηκαν στην πόλη τους όταν κάποτε τους επισκέφτηκε; Άξιζαν άραγε οι συμπολεμιστές του, οι εχθροί, ο αντικειμενικός σκοπός του πολέμου, τον χαμό του σ’ εκείνη την εκστρατεία;

Πέρασε καιρός για να συνειδητοποίησω το σφάλμα της προκατειλημμένης, αρχικής μου ανάγνωσης. Ο κυνικός Αρχίλοχος έστεκε υπεράνω της συμβατικής, κοινωνικής κριτικής και κοντά στο πρότυπο του αυτοκαθοριζόμενου υπερανθρώπου. Η ποιητική του έμπνευση προερχόταν από την ισχυρή αυτοκατάφαση που τον χαρακτήριζε. Με αυτήν ως μέτρο σύγκρισης, έκρινε εγωκεντρικά και κατά περίπτωση, το κύρος των συγκρούσεων που λάμβανε μέρος. Αυτή ήταν η δική του Μούσα, που πετώντας την ασπίδα, διέρρηξε τα κοινοτικά θέσφατα της εποχής του και επανατοποθέτησε τα δυσδιάκριτα όρια της προσωπικής ηθικής.

Ο ποιητής-πολεμιστής Αρχίλοχος αμφιταλαντεύτηκε ρουφώντας τη χαρά της ζωής, δίχως όμως να απεμπολήσει την ύστατη τιμή του μαύρου ήλιου του θανάτου. Γιατί εν τέλει, γέροντας άνδρας, κρατώντας καλύτερη ασπίδα, όντως φονεύθηκε στη μάχη...

 

                                                                   

 

Η φωτογραφία: Σπαρτιατική, χάλκινη ασπίδα. Λάφυρο των Αθηναίων από τη μάχη της Πύλου (425 π.Χ.). Στην επιφάνειά της αναγράφεται η στικτή επιγραφή: «ΑΘΗΝΑΙΟΙ ΑΠΟ ΛΑΚΕΔΑΙΜΟΝΙΩΝ ΕΚ ΠΥΛΟ». Από παλαιότερη επίσκεψή μου στο Μουσείο της Αρχαίας Αγοράς, στη Στοά του Αττάλου.

Οι στίχοι: Τυρταίος και Αρχίλοχος (7^ος αιώνας π.Χ.). Μετάφραση Κ. Τοπούζη.

«ἢ τὰν ἢ ἐπὶ τᾶς»: Με την ασπίδα ή πάνω στην ασπίδα. Μια από τις παλαιότερες φράσεις που θυμούμαι από παιδί. Την επαναλάμβανε συχνά η φιλόλογος μητέρα μας, απαιτώντας από εμένα και τον μικρότερο αδερφό μου, την πρωτιά στα μαθητικά θρανία. Το διαφορετικό νόημα που της πρόσδιδε, υποδήλωνε πως ή θα γινόμασταν κορυφαίοι στο σχολείο ή ως αποτυχημένοι «Σπαρτιάτες» δεν θα ήμασταν αποδεκτοί στην οικογενειακή εστία...

ΕΜΦΥΛΙΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ

« ...ανάμεσα σ΄αυτούς τους νεκρούς υπάρχουν δύο Ρώσοι. Είναι ψηλοί, γεροδεμένοι, με μακριά χέρια και τα μάτια τους είναι γουρλωμένα και πεντακάθαρα. Είναι δύο εξειδικευμένοι εργάτες, δύο σταχανοβίτες. Ορισμένοι Γερμανοί στρατιώτες τους κοιτάζουν σιωπηλοί. Ένας απ΄ αυτούς ψάχνει τριγύρω για λουλούδια, αλλά δεν υπάρχουν παρά κόκκινα λουλούδια στο χωράφι, ένα είδος παπαρούνας. Ο στρατιώτης διστάζει μπροστά σ’ αυτά τα λουλούδια κι έπειτα ξεριζώνει μία δέσμη στάχυα και μ’ αυτά τα στάχυα καλύπτει τα δύο σβησμένα πρόσωπα...»

«...Ο αέρας είναι χλιαρός. Το σιτάρι κυματίζει στον άνεμο και τα χωράφια με τη σόγια αναπέμπουν ένα μεταξένιο θρόισμα. Στα καμποχώραφα τα ηλιοτρόπια – δάση ολόκληρα – περιστρέφονται αργά γύρω από τους μακριούς μίσχους με κατεύθυνση προς τον ήλιο κι ανοίγουν νωχελικά το μεγάλο κίτρινο μάτι τους. Τεράστια λευκά σύννεφα κατρακυλάνε από τον ουρανό, καθώς οι Ρώσοι στρατιώτες κοιμούνται ξαπλωμένοι μες στα αυλάκια, με τα πρόσωπά τους καλυμμένα με στάχυα... » 

 

Το παραπάνω κείμενο, αν και δημοσιογραφική ανταπόκριση, μοιάζει περισσότερο με λυρικό επιτάφιο. Ρώσοι και Γερμανοί, στρατιώτες και εργάτες, ζώντες και νεκροί, παπαρούνες και στάχυα. Τα δάση από ηλιοτρόπια τονίζουν την ηλιακή μεταφυσική του τελευταίου εμφυλίου πολέμου της λευκής φυλής.

 

Η γερμανική εκστρατεία εναντίον της σοβιετικής Ρωσίας υπήρξε ένα καθοριστικό επεισόδιο στον μεγάλο πόλεμο αλληλοεξόντωσης μεταξύ των αδερφών, ευρωπαϊκών λαών. Συγκρούστηκαν Άθεοι εναντίον Παγανιστών, Υλιστές εναντίον Ρομαντικών, Εθνικοσοσιαλιστές εναντίον Κομμουνιστών. Αλλά παρέμεναν οι ίδιοι εκείνοι Ρώσοι και Γερμανοί, που τον προηγούμενο αιώνα είχαν συμμαχήσει με τους Βρετανούς για να σταματήσουν τη μεγάλη στρατιά του Ναπολέοντα, τη γαλλική στρατιά που αν επικρατούσε, θα ένωνε από τότε την ευρωπαϊκή ήπειρο σε μια νέα Αυτοκρατορία.

 

Η δική μας κοσμοθεώρηση - το ηρωικό ιδεώδες, η ρομαντική προσέγγιση, οι ελληνορωμαϊκές καταβολές, η προτεραιότητα στην αισθητική, η πίστη σε μια ανώτερη ανθρωπότητα - έχει προφανείς εκλεκτικές συγγένειες.  Οι στολές μάχης των Βάφεν SS μας φαίνονται ασύγκριτα ομορφότερες από τις κακόγουστες φορεσιές «τσουβάλια» του ρωσικού στρατού. Και αποστρεφόμαστε την τακτική των Σοβιετικών που χρησιμοποιούσαν εκτενώς τις μογγολικές δυνάμεις της επικράτειάς τους.

 

Ωστόσο, επιβάλλεται σήμερα η νηφάλια περισυλλογή πάνω στον ευρύτερο ενδοφυλετικό χαρακτήρα της σύγκρουσης. Γιατί εμείς που πιστεύουμε στην ενότητα της Ευρώπης, θαυμάζουμε εξίσου τον Φρήντριχ Χαίλντερλιν με τον Αλεξάντρ Πούσκιν και δεν ξεχνούμε πως ο Νίτσε διάβαζε Ντοστoγιέφσκι.

 

 

 

Το κείμενο: Απόσπασμα της ανταπόκρισης του Ιταλού λογοτέχνη και δημοσιογράφου Κούρτσιο Μαλαπάρτε από τα σοβιετικά πεδία των μαχών (Gurgio Malaparte, ΟΙ ΠΗΓΕΣ ΤΟΥ ΒΟΛΓΑ. Γερμανική εισβολή στη Σοβιετική Ένωση – Πολιορκία του Λένινγκραντ, 1941-1942. Κεφάλαιο 6: ΚΟΙΤΑΞΤΕ ΚΑΛΑ ΤΑ ΠΡΟΣΩΠΑ ΑΥΤΩΝ ΤΩΝ ΝΕΚΡΩΝ).

Η εικόνα: Γραμματόσημο όπου απεικονίζεται σκηνή μάχης των WAFFEN SS (Πρώτη πολεμική σειρά γραμματοσήμων, έκδοση του 1943, προς τιμήν των γερμανικών ενόπλων δυνάμεων). Από τη συλλογή μου.

Η ιεράρχηση των λαών: Οι Ρώσοι και οι Γερμανοί είναι μεγάλα έθνη, με σπουδαία συνεισφορά στον Ευρωπαϊκό Πολιτισμό. Παραμένουν όμως στη δεύτερη σειρά, λίγο πίσω από τους Άγγλους, μαζί με τους Φράγκους και τους Ισπανούς. Για ευκολονόητους λόγους, την κορυφή της πολιτισμικής πυραμίδας μοιράζονται μόνον οι Έλληνες και οι Ιταλοί.

ΤΟ ΥΣΤΑΤΟ ΣΑΛΠΙΣΜΑ

«Ο κόμης Ρολάντ έχει το στόμα του ματωμένο·

το μηλίγγι απ’ το κεφάλι του έχει σπάσει.

Σαλπίζει με το κόρνο με φοβερούς πόνους·»

Εξιστορείται στο ηρωικό άσμα, πως σκίζεται ο ουρανός και βασιλεύει σκοτεινιά κι ακολουθούν βροντές, χαλάζι, κεραυνοί, σείονται και ραγίζουν οι τοίχοι των σπιτιών. Τριάντα λεύγες μακριά, σαλπίζει το τελευταίο κάλεσμα το κέρας του Ρολάνδου. Κανείς άραγε δεν ακούει στην κοιμισμένη Ευρώπη της ντροπής;

Εντός πια των τειχών, οι Σαρακηνοί μεταμφιέζονται με μπλουζάκια τρικολόρ. Και η διάβρωση είναι δυστυχώς τόσο βαθιά, που κάποιος κακεντρεχής εύκολα θα υποστήριζε ότι οι σύγχρονοι Γάλλοι μεταλλάσσονται σιγά σιγά σε λαό μεταναστών της βορείου και της υποσαχάριας Αφρικής.

Εν τούτοις, εμείς, οι τελευταίοι «αντιδραστικοί», γνωρίζουμε με βεβαιότητα πως τα περήφανα ξαδέρφια μας, οι Κέλτες και οι Φράγκοι της Γαλλίας, ακόμη κατοικούν εκεί. Και θα περιμένουμε μαζί τους ώσπου ν’ αλλάξουν οι καιροί, ώσπου επιτέλους ν’ ακουστεί το ύστατο σάλπισμα...

«Ψηλά είναι τα βουνά και σκοτεινά και επιβλητικά, ΑΟΙ.

οι κοιλάδες βαθιές και τα νερά ορμητικά.

Σαλπίζουν οι σάλπιγγες και πίσω και μπροστά

και όλες απαντάνε στο κόρνο του Ρολάντ.»

                                                                           

Ευρώπη! Ξύπνα!

                                                                            

 

Οι στίχοι: Από «Το Τραγούδι του Ρολάνδου» (LA CHANSON DE ROLAND, παραλλαγή της Οξφόρδης, στίχοι 1785-1787 και 1830-1833, μετάφραση Δ. Γ. Πεταλά)

Ο πίνακας: Napoleon at Charlemagne's Throne (Henri-Paul Motte, 1898). Ο Ναπολέων στο Άαχεν το 1804.

Οι Σαρακηνοί: Περίπου 5 εκατομμύρια Μουσουλμάνοι κατοικούν σήμερα στη Γαλλία.

Η φωτογραφία: Η εθνική ποδοσφαιρική ομάδα της Γαλλίας στο Μουντιάλ του 2014. Προφητική εικόνα για το ζοφερό μέλλον της Ευρώπης; (Ανθρωπογεωγραφία στο FIFA World Cup Brazil – Official Licensed Sticker Album της Panini)

 

                                                                                                                                                       

DRAGONSLAYER

«Επειδή ο μυθολογικός ήρωας είναι πρόμαχος των επερχόμενων πραγμάτων και όχι των παρόντων, για αυτό ακριβώς ο δράκος που πρέπει να σκοτώσει είναι το τέρας του κατεστημένου: ο Κυρίαρχος, ο φύλακας του παρελθόντος.»

 

Παραμονεύει ο δράκοντας πέρα από το κατώφλι, στο ανοίκειο βασίλειο του σκοταδιού. Κοντά του, μέσα σε βάθη που περικλείουν ακαθόριστες δυνάμεις απωθημένες στην αρχή του χρόνου, αναβλύζει ανεξάντλητη η ενέργεια που ανανεώνει τη ζωή. Ο ήρωας θα την διεκδικήσει περνώντας μέσα από την ηλιακή πύλη, που χρησιμοποιούν για την κάθοδό τους στον κόσμο οι θεοί. Θα ακολουθήσει το σταθερό μονοπάτι της δεξιάς πλευράς: του ουρανού, του πνεύματος, του πατέρα.

Οι σύγχρονες δυτικές κοινωνίες αρνούνται την αναγκαιότητα των ηρώων. Υποτιμούν και δυσφημούν το αρχέτυπο του Πολεμιστή ενώ στη θέση του προβάλλουν το χυδαίο πρότυπο του μαζανθρώπου καταναλωτή. Η ηθική της Πατριαρχίας συκοφαντείται, η αρσενική επιθετικότητα ευνουχίζεται, τα δύο φύλα εξομοιώνονται με τρόπο αφύσικο και φαρμακερό. Ο κόσμος μας βυθίζεται όλο και βαθύτερα στο άμορφο χάος του θηλυκού ασυνείδητου της ανθρώπινης ψυχής.

Ωστόσο, όταν θα έρθει το πλήρωμα του χρόνου, οι αφελείς με οδύνη θα συνειδητοποιήσουν πως μόνον η εκκωφαντική αναβίωση του ηρωϊσμού μπορεί να αποτρέψει την πτώση και να λυτρώσει τον Δυτικό Πολιτισμό...

                                                                                   

 

Ο πίνακας: The Rescuer (Oil on Masonite, 2011), του Σέρβου ζωγράφου Petar Meseldžija.

Η εισαγωγική φράση: Του Αμερικανού μυθολόγου Joseph Campbell, από το βασικό του βιβλίο The Hero With a Thousand Faces (1949).

SOLDADO ESPANOL - GENIO DE LAS LETRAS

Πρόθυμοι αναγνώστες, άνθρωποι των γραμμάτων και θαυμαστές των αρετών του πολέμου, διαβάστε με προσοχή τα παρακάτω λόγια. Για τη χαρά της νίκης, την πένα και το σπαθί, τα γράμματα και τα όπλα. Κι ας παραμείνει δειλός κι αμόρφωτος κι ανυποψίαστος για το μέλλον της ανθρωπότητας, όποιος χλευάσει τις βαθυστόχαστες ιδέες του πιο ξακουσμένου Ιππότη της Ισπανίας.
 

«Γιατί, πες μου:
ποιά μεγαλύτερη χαρά μπορεί να βρεθεί στον κόσμο
ή ποιά ευχαρίστηση μπορεί να συγκριθεί με το να κερδίσει κανένας μια μάχη και να θριαμβέψει μπρος στον εχθρό του;
Καμιά, δίχως την παραμικρή αμφιβολία.»

«Όθε μπορεί κανείς να δει πως
ποτέ το σπαθί δε στόμωσε την πένα, κι ούτε η πένα το σπαθί.»

«Ας φύγουν από μπρός μου, να μην τους βλέπω,
εκείνοι που θάθελαν να πούνε πως τα γράμματα είναι πάρα πάνω από τα όπλα!»

 

MIGUEL DE CERVANTES

                                                          SAAVEDRA

1547 – 1616

SOLDADO ESPANOL

GENIO DE LAS LETRAS

HONRA DE LA HOMANIDAD

GLORIOSAMENTE HERIDO

EN LA BATALLA DE LEPANTO 1571

 

ΜΙΓΚΕΛ ΝΤΕ ΘΕΡΒΑΝΤΕΣ

                                                          ΣΑΑΒΕΔΡΑ

1547 – 1616

ΙΣΠΑΝΟΣ ΣΤΡΑΤΙΩΤΗΣ

ΜΕΓΑΛΟΦΥΙΑ ΤΩΝ ΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

ΤΙΜΗ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΤΗΤΑΣ

ΠΛΗΓΩΘΗΚΕ ΗΡΩΙΚΑ

ΣΤΗ ΝΑΥΜΑΧΙΑ ΤΗΣ

ΝΑΥΠΑΚΤΟΥ 1571

 

 

Τα λόγια του Δον Κιχώτη: Από τις πρώτες του εξορμήσεις (1605), Τρίτο και Τέταρτο Βιβλίο, Κεφάλαια XVIII και XXXVII (σε μετάφραση του Κ. Καρθαίου).

Τα τραύματα του Θερβάντες: Δέχτηκε δυο σφαίρες στο στήθος και μια στο αριστερό χέρι πολεμώντας ως αρκεβουζιοφόρος στο πλοίο Λα Μαρκέσα, στην τρίτη μοίρα του ενετικού στόλου. Ανάρρωσε από τους τραυματισμούς στο στήθος αλλά αχρηστεύτηκε για πάντα το αριστερό του χέρι.

Η φωτογραφία και το κείμενο της επιγραφής: Από το μνημείο του Θερβάντες στη Ναύπακτο όπου πέρασα πρόσφατα λίγες ευχάριστες ημέρες ξαναδιαβάζοντας τις περιπέτειες του τελευταίου αληθινού Ιππότη του Τάγματος των Ιπποτών της Στρογγυλής Τραπέζης.

Ιππότης της Ελεεινής Μορφής: Ιδαλγόςτης Χίμαιρας.