THE UNWRITTEN

Η φάλαινα υπήρξε ανέκαθεν σύμβολο καταβρόχθισης. Ο Λεβιάθαν, το τεράστιο θαλάσσιο κήτος της Παλαιάς Διαθήκης, προσωποποιεί τους αόρατους, μαζικούς σχηματισμούς, που σε διάφορα επίπεδα οργανώνονται απειλητικά για να καταβροχθίσουν τον ελεύθερο και ανυπότακτο άνθρωπο.

Ο Άγγλος πολιτικός φιλόσοφος του 17^ου αιώνα, Τόμας Χομπς, συμβόλισε με τον Λεβιάθαν την πανίσχυρη πολιτειακή οντότητα που ελέγχει και διατηρεί την τάξη. Ο Χομπς υπερασπίστηκε το κατά τη γνώμη του υπέρτατο αγαθό της κοινωνικής ειρήνης, υποστηρίζοντας την απόλυτη ισχύ της αυθεντίας των νόμων και του κράτους. Δεν αποκάλυψε όμως ποιοί κρύβονται πίσω από το αδιαφανές παραπέτασμα που καλύπτει το καθεστώς της νομιμότητας.

Η σειρά κόμικς THE UNWRITTEN του Βρετανού Mike Carey επαναφέρει το πρόβλημα του Λεβιάθαν στην επικαιρότητα θέτοντας κρίσιμα ερωτήματα για την εξουσία, τον γραπτό λόγο και τη χειραγώγηση των μαζών. Ο Carey δίδαξε φιλολογία στα σχολεία για 15 χρόνια πριν ασχοληθεί επαγγελματικά με τη συγγραφή σεναρίων και  γνωρίζει σε βάθος τα βασικά μυθολογικά και λογοτεχνικά θέματα της δυτικής παράδοσης. Η αριστουργηματική σειρά του LUCIFER, ένα από τα κορυφαία κόμικς της προηγούμενης δεκαετίας, αναβάπτισε το πνεύμα του αρχαίου Εωσφόρου στις απαιτήσεις μιας σύγχρονης θεολογίας. Το THE UNWRITTEN είναι η λογική συνέχεια των πεποιθήσεών του: η επιτομή των κόμικς που απευθύνονται όχι απλώς σε ενήλικες αλλά σε διανοούμενους και καλλιεργημένους αναγνώστες.

Ο Carey επιχειρεί μια ευρηματική καταβύθιση στον πυρήνα του γραπτού λόγου με πρόφαση τον αναγνωρίσιμο χαρακτήρα ενός μαθητευόμενου μάγου τύπου Harry Potter. Ο λόγος γίνεται σάρκα κι ένα καινούργιο ευαγγέλιο γράφεται από την αρχή. Χριστός και σωτήρας της ανθρωπότητας ο πρωταγωνιστής της σειράς Tommy Taylor, που αντλεί υπερφυσική δύναμη από την πίστη των αναγνωστών του.

Ο ήρωας γεννιέται μέσα σε δοκιμαστικό σωλήνα λογοτεχνικής μετάλλαξης με σκοπό να εξελιχτεί από μυθιστορηματικός χαρακτήρας στον υπεράνθρωπο που θα σώσει τον κόσμο από τη Φάλαινα. Όπως όλοι οι ήρωες, θα αναζητήσει με δοκιμασίες τα κλειδιά των πυλών που οδηγούν στον κόσμο των αρχετύπων και την αποκάλυψη του εαυτού. Και πριν το μαγικό κατώφλι της αναγέννησης θα κατανοήσει την αληθινή φύση του μυθικού κήτους, που πάνω στην πλάτη του τρόχισαν τις λόγχες τους ο Περσέας και ο Άι-Γιώργης ενώ μέσα στην κοιλιά του αντάλλαξαν ψέματα ο Πινόκιο και ο Μινχάουζεν.

Από την ψυχολογία στην μεταφυσική, ο Carey αναζητά τη νοηματική λειτουργία της γλώσσας και τους λόγους της αυτόματης κατανόησης των εννοιών. Καταγράφει τον τρόπο που ένας προικισμένος συγγραφέας συντονίζει τις προσδοκίες των αναγνωστών του στην πλοκή ενός μεγαλόπνοου έργου, δημιουργώντας ένα ιδιότυπο συλλογικό ασυνείδητο οπαδών. Παρατηρεί την εξέλιξη και την επιρροή των λογοτεχνικών ρευμάτων από τον Kipling και τον Twain έως την pulp παραλογοτεχνία και τα κόμικς. Και μας προτρέπει να αναλογιστούμε τα αποτελέσματα της προπαγάνδας και της μαζικής παραγωγής κουλτούρας στον τρόπο που σκέφτονται οι ηλίθιοι, οι αγαθοί και οι ανυποψίαστοι.

Ζούμε όλοι μας μέσα σε ένα Πλατωνικό Σπήλαιο, διαμορφωμένο από τις ιδέες που κυριάρχησαν στο παρελθόν. Για να δούμε την αληθινή εικόνα του κόσμου πρέπει να αναζητήσουμε τις εναλλακτικές προτάσεις που αποσιωπήθηκαν και να μάθουμε την πλοκή των ιστοριών που δεν γράφτηκαν ποτέ...

Το κύριο θέμα αναφοράς είναι ο έλεγχος της εξιστόρησης: η επιλεκτική περιγραφή των γεγονότων, η επιλογή αυτών που θα ξεχαστούν στο πέρασμα του χρόνου κι αυτών που θα παραμείνουν διαμορφώνοντας τον ορίζοντα των ιδεών.

Επίδοξοι, επικυρίαρχοι Λεβιάθαν δηλητηριάζουν την ψυχή των μαζών με την κλασική μέθοδο της επανάληψης και της διαβεβαίωσης. Και επιδιώκουν να επηρεάσουν το μέλλον χαλκεύοντας και διαδίδοντας ιστορίες, υποστηρίζοντας τους συγγραφείς που διαμορφώνουν τον τρόπο σκέψης των αναγνωστών, ελέγχοντας τα μέσα μαζικής ενημέρωσης.

Σε όλα τα εγχειρίδια συνωμοσιολογίας αναφέρονται μυστικές ομάδες που προσπαθούν να κατευθύνουν την ανθρωπότητα προς το συμφέρον τους και είναι βεβαίως αυτονόητο πως οι κάτοχοι του μεγάλου πλούτου συνασπίζονται για την διαιώνιση της εξουσίας τους. Όμως είναι μάλλον απίθανο, μεμονωμένες σέκτες να ελέγχουν το σύνολο των επιλογών καθώς είναι αδύνατη η απόλυτη εξισορρόπηση των διαφορετικών κοινωνικών ομάδων που ανταγωνίζονται στον ιδεολογικό, τον πολιτικό ή τον οικονομικό τομέα για την εξασφάλιση της κυριαρχίας.

Ο Λεβιάθαν είναι κάτι πολύ περισσότερο από μια άπληστη τάξη πλουσίων που συνεδριάζει πίσω από κλειστές πόρτες. Ο μαζάνθρωπος είναι κι αυτός με τον τρόπο του στοιχειώδες συστατικό του. Η ψυχή των μαζών είναι το άλλο πρόσωπο της Φάλαινας, που άλλοτε ελέγχεται και κατευθύνεται προς κάποιο σκοπό κι άλλοτε παρασύρεται από την κοινωνική εντροπία που τελολογικά συνεπάγεται εκφυλισμό των δομών, διάλυση και αναρχία. Από την ίδια τη φύση της, η συγκρότηση του πλήθους σε μια ενιαία οντότητα σκέψης και συναισθήματος είναι ευπρόσβλητη στην μεθοδευμένη παραποίηση των απλοϊκών αλλά θεμελιωδών ιδεών, οι οποίες αποτελούν τα κληρονομικά αποθέματα της ανθρωπότητας.

Θαυμάζω την έμπνευση του Carey και επιδοκιμάζω τις προθέσεις του. Το THE UNWRITTEN είναι ουσιαστική παρέμβαση προβληματισμού και περισυλλογής και θα προκαλέσει δημιουργικές απορίες στους νεότερους αναγνώστες.

Εντούτοις, στην προσωπική μου ανάγνωση και τις ιδέες που εκπροσωπώ, πάντα υπερτερεί της νηφάλιας καταγγελίας ο άγριος ρομαντισμός της μονομανίας. Στην δική μου χαρτογραφημένη, λογοτεχνική θάλασσα πλέει μονάχα ένα φαλαινοθηρικό. Στην πλώρη του στέκεται ακατάβλητος ο Ναντακετιανός Αχαάβ, ο τρομερός εκδικητής του ανθρωπίνου πνεύματος ενάντια στους αιώνιους Λεβιάθαν του κόσμου τούτου – άλογες μάζες ή έλογους εξουσιαστές. Όρθιος, κοιτάζοντας ευθεία-μπροστά, σφίγγει την αιχμηρή του λόγχη και παραμιλά:

«…Πλέω προς εσένα, προς εσένα φάλαινα, που όλα τα καταστρέφεις, αλλά δεν κατακτάς τίποτα. Ως το τέλος θα παλεύω μαζί σου, μέσα από την καρδιά της κόλασης θα σε καρφώνω, από μίσος, πάνω σου θα αφήσω την τελευταία μου πνοή...»

Tο κόμικ: THE UNWRITTEN, των Mike Carey (writer) και Peter Gross (artist). Το πρώτο τεύχος κυκλοφόρησε τον Ιούλιο του 2009 και η σειρά συνεχίζεται έως σήμερα. Τα σχέδια του Gross, δίχως να εντυπωσιάζουν, συνοδεύουν λειτουργικά την ιστορία του Carey με τον ίδιο τρόπο που το έκαναν και στο LUCIFER.

Η εικόνα: Έργο της Yuko Shimizo για το πρώτο εξώφυλλο της σειράς (Tommy Taylor and the Bogus Identity, Chapter One).

Τα κόμκς της νέας εποχής: Ο Bill Willingham, δημιουργός της πιο αντιπροσωπευτικής και επιτυχημένης σειράς, FABLES, της VERTIGO, τα αποκαλεί δικαιολογημένα LAF: Literature-based fantasy, Animal fantasy, Fairy tale fantasy.

Ο επίλογος: Το κυνήγι - Τρίτη μέρα. Από το κορυφαίο έπος της δυτικής λογοτεχνίας ΜΟΜΠΙ – ΝΤΙΚ Ή Η ΦΑΛΑΙΝΑ του Αμερικανού συγγραφέα Herman Melville (1819-1891).

GODDESS UNVEILED

H θεά ήταν όμορφη αλλά ανέραστη και σκληρή. Κι ο Πατέρας των Ουρανών της είχε δώσει την άδεια να παραμένει παντοτινή παρθένα. Σεληνιακή θεότητα της φύσης, προστάτευε τον ζωικό και φυτικό κόσμο και κυνηγούσε κάπρους στον Ταϋγετο με το χρυσό της τόξο.

Στη Σπάρτη την λάτρευαν ως Ορθία και Λυγοδέσμα επειδή είχαν βρεί το ξόανό της όρθιο, ζωσμένο μέσα σε λυγαριές. Οι νεαροί άντρες σκληραγωγούνταν με μαστίγωμα μπροστά στον βωμό της, που έπρεπε να ραντίζεται με το αίμα τους. Κι αν τα χτυπήματα δεν ήταν αρκετά δυνατά, το ξόανό της βάραινε από δυσαρέσκεια στα χέρια της ιέρειας που το κρατούσε κι επέβλεπε την τελετή.

Με κόμη θερισμένη ως τον αυχένα,
σαν του Δωριέα Απόλλωνα, τα μέλη
στη στενή κλίνη εκράτει παγωμένα
μες σε βαριά αξεδιάλυτη νεφέλη...

Άδειασ’ η Αρτέμιδα όλα της τα βέλη.
Και λίγο ακόμα αν ήτανε παρθένα,
την ηδονή κλειδώνανε, σφιγμένα,
σαν κρύα κερήθρα, τα παρθένα σκέλη...

Καθώς στου στίβου μέσα τον αγώνα,
’πίθων’ ο νιός απάνω της το γόνα
μύρα αλειμμένος, όπως για την πάλη...

Κι αν έσπαε των χεριών της τ’ αντιστύλια,
μ’ άργειαν πολύ μ’ όμοια κραυγή τα χείλια
να σμίξουν, κι απ’ τους ίδρωτες η αγκάλη!...

Οι κλασικοί μελετητές της μυθολογίας πιθανολογούν πως το μαστίγωμα ήταν κατάλοιπο ανθρωποθυσιών της προϊστορικής λατρείας της μεγάλης θεάς, αλλά εγώ έχω τη δική μου άποψη. Πιστεύω πως στην πολεμόχαρη και ανδροκρατούμενη κοινωνία των Σπαρτιατών, οι έφηβοι καλούνταν στις τελετές ενηλικίωσης να επιβεβαιώσουν με αίμα και πόνο το δικαίωμα επιβολής της πατριαρχικής ηθικής. Οι αιματηρές σπονδές σκληρότητας και αντοχής προσέφεραν απτές αποδείξεις ανωτερότητας μπροστά στη δίδυμη αδερφή του Θεού.

Προς τιμήν των σκληροτράχηλων προγόνων μας θαυμάστε τη σκηνή του πίνακα και μελετήστε τους στίχους του σονέτου, που διάλεξα με προφανή σκοπό την αποκαθήλωση της Θεάς. Μπροστά στα μάτια μας την αποκαλύπτει ο ζωγράφος ολόγυμνη και ποθητή κι έπειτα ο ποιητής την αφοπλίζει και ξεκλειδώνει τα παρθένα σκέλη της προκαλώντας σκέψεις ανόσιες και πονηρές.

Άς προσέχετε πάντως, όσοι μακάρια φαντασιώνεστε το μέλι της κερήθρας και σπάτε νοητά τ’ αντιστύλια των χεριών. Κάποτε στη ρεματιά του Κιθαιρώνα, η θεά μεταμόρφωσε σε ελάφι τον γιό του Αρισταίου, τον φημισμένο κυνηγό Ακταίωνα, στέλνοντας τα ίδια τα σκυλιά του να τον κατασπαράξουν για να εκδικηθεί. Κι εκείνος, αθώος και δίχως προσδοκίες, απλώς τυχαία την αντίκρυσε να λούζεται γυμνή...

Ο Ζωγράφος: Donato Giancola. Ο πίνακας με τίτλο ARTEMIS (oil on panel).

Ο Ποιητής: Άγγελος Σικελιανός. Το σονέτο με τίτλο ΔΩΡΙΚΟ από την πρώτη σειρά των Λυρικών.

ΧΑΜΕΝΟΣ ΟΡΙΖΟΝΤΑΣ

«Ταξιδιώτη, όταν περάσεις από κοντά μου, μη μου απευθύνεις, σε ικετεύω, την παραμικρή λέξη παρηγοριάς: θα λύγιζες το κουράγιο μου. Άσε με να πυρώνω το πείσμα μου στη φλόγα του μάρτυρα εθελοντή. Πήγαινε... μη τυχόν και σου εμπνεύσω τον οίκτο. Το μίσος είναι πιο αλλόκοτο απ’ ότι νομίζεις – το φέρσιμό του είναι ανεξήγητο, σαν τη σπασμένη εικόνα ενός ραβδιού χωμένου στο νερό. Όπως ακριβώς με βλέπεις, μπορώ ακόμα να κάνω επιδρομές μέχρι τα τείχη τ’ ουρανού, επικεφαλής μιας λεγεώνας δολοφόνων, και να γυρίσω πίσω στη θέση αυτή, για να συλλογιστώ, και πάλι, τα υπέροχα σχέδια της εκδίκησης.»

Παλαιότερα έτρεφα μέσα μου μια κρυφή αυταπάτη που με βοηθούσε να ασπάζομαι την ήπια ανωτερότητα ενός μυημένου Στωικού. Πίστευα πως κάτω από την κοινότυπη επιφάνεια, κατά βάθος ήμουνα μάρτυρας εθελοντής, ιππότης μοναχός, φανατικός εκδικητής. Και διαισθανόμουν πως αν το αποφάσιζα θα μπορούσα την ώρα της ανάγκης να σπάσω τα δεσμά του φυλακισμένου θηρίου.

Μονολογούσα κι αστειευόμουν πως πριν με πνίξει ο βάλτος της ευμάρειας θα είχα πάντα μια τελευταία επιλογή: τη Λεγεώνα των Ξένων. Legio Patria Nostra, το πολυεθνικό πρωτότυπο του ευρωπαϊκού στρατού, το τελικό καταφύγιο κάθε πολεμόχαρου τυχοδιώκτη. Αποφασιστική σωτηρία και λόγια του αέρα ενός καλομαθημένου νεαρού που συνήθιζε να κομπάζει εκ του ασφαλούς.

«Είναι ίσως και τα γηρατειά που ’ρχονται, προδοτικά, και σ’ απειλούν με τα χειρότερα. Δεν έχεις πια πολλή μουσική εντός σου για να κάνεις τη ζωή να χορέψει, αυτό είναι. Όλη η νιότη πήγε κιόλας να πεθάνει στην άκρη του κόσμου μες στη σιωπή της αλήθειας. Και πού να πας έξω, σας ρωτάω, όταν δεν έχεις πια εντός σου την αναγκαία δόση παραφροσύνης; Ένα χαροπάλεμα είναι η αλήθεια, που τελειωμό δεν έχει. Η αλήθεια τούτου του κόσμου είναι ο θάνατος. Πρέπει να διαλέξεις, ή το τέρμα ή το ψέμα. Εγώ δεν μπόρεσα ποτέ να σκοτωθώ.» 

Έγινα πιά μεσήλικας, τίποτα δεν αλλάζει, οι αντιφάσεις έχουν εμπεδωθεί. Ακόμη κάθε βράδι διαβάζω Μπάυρον και Γκαίτε και κάθε πρωί φοράω τη γραβάτα μου και συναλλάσσομαι κανονικά με τους άθλιους ανθρωπάκους της εμπορευματικής κοινωνίας που με περικυκλώνει και με συντηρεί.

Ανακόλουθος και διχασμένος πείθω με ψέματα τον εαυτό μου πως κάποτε θα ξημερώσει εκείνη η μέρα, που η Φρουρά του Διαβόλου θα φτάσει στα τείχη του ουρανού. Και συνεχίζω να μεγαλώνω μέσα στη σιωπή, περιμένοντας έστω στο φως του τέλους να διακρίνω του χαμένου ορίζοντα τη γραμμή...

Το πρώτο απόσπασμα: Από τα ΑΣΜΑΤΑ ΤΟΥ ΜΑΛΝΤΟΡΟΡ (1869) του Λωτρεαμόν (1846-1870).

Το δεύτερο απόσπασμα: Από το ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗΝ ΑΚΡΗ ΤΗΣ ΝΥΧΤΑΣ (1932) του Σελίν (1894 -1961).
Φιλολογική άσκηση: Η σύνταξη ενός ενιαίου κειμένου με την επιλεκτική ενσωμάτωση σκέψεων του Λωτρεαμόν και του Σελίν στην προσωπική μου εξομολόγηση.

Η εικόνα: Η πιo διάσημη φωτογραφία της Λεγεώνας των Ξένων (Bois-l’Eveque, 27 Σεπτεμβρίου 1917).
Πέντε λεγεωνάριοι με το ανώτατο στρατιωτικό παράσημο ανδρείας: Lieutenant-Colonel Paul-Frédéric ROLLET (Γάλλος, ο Σημαιοφόρος, επονομαζόμενος και Πατέρας της Λεγεώνας), Adjudant-Chef Max-Emmanuel MADER (Γερμανός), Caporaux Andres AROCAS (Ισπανός), Caporaux Fortunato LEVA (Ιταλός), Caporaux Jaїme DIETA (Ισπανός).

«TΑNΙΑ»

«Άνοιξα κομμάτι τις όχθες. Τις ζάρες ισοπέδωσα. Μετά το πέρασμά μου, μπορείς να πάρεις ντορήδες, ταύρους, κριούς, πάπιους, σκυλιά του Αγίου Βερνάρδου...
Σε γαμάω, Τάνια, έτσι που για πάντα να μείνεις γαμημένη.»

Παρανοώ και απατώμαι σπάνια, αλλά κατά περιόδους χάνω τα λογικά μου κι ερωτεύομαι. Και τότε στενοχωριέμαι γιατί οι αγαπημένες μου δέσποινες δεν εκτιμούν τα λίγα αλλά σοβαρά προτερήματα που εγώ αναγνωρίζω στον εαυτό μου αλλά αντιθέτως έλκονται από στοιχεία που είναι για μένα επουσιώδη κι ανάξια λόγου και προσοχής.

Το γυναικείο φύλο αποτελούσε πάντα για μένα μια παράλληλη ανθρωπότητα με διαφορετικές αρχές, ανόμοιες επιδιώξεις κι αλλοιώτικους θεούς. Δεν μπόρεσα ποτέ να τις καταλάβω ούτε να τους γίνω κατανοητός. Κι αν αναγκάστηκα κατά περιόδους να ψευδολογήσω και να υποκριθώ, πάντως στην παράλογη θεώρηση του κόσμου τους δεν συμβιβάστηκα και παραμένω ασυμμόρφωτος και αιρετικός.

Φιλόσοφοι, φυσιολόγοι και ψυχολόγοι συμφωνούν πως οι γυναίκες από τη φύση τους και για την διαιώνιση του είδους επιδιώκουν στη σχέση τους με τους άντρες, γονιμότητα και αποκλειστικότητα. Οι βασικές προσδοκίες τους για δύναμη και σταθερή προστασία είναι εύλογες και θεμιτές και για αιώνες πριν τον σύγχρονο εκφυλισμό ικανοποιούνταν ακίνδυνα μέσα στα ασφαλή πλαίσια της Πατριαρχίας.
Οι συνθήκες άλλαξαν στο νεωτερικό κόσμο της αναγκαστικής ισότητας. Στην εκθηλυσμένη κοινωνία που προέκυψε από το τέλος της πατριαρχικής ηθικής, οι γυναικείες επιδιώξεις επιβάλλονται πλέον ανεξέλεγκτα και επαναπροσδιορίζουν τις σχέσεις εξουσίας.

Εθισμένοι στην ηδονή της διείσδυσης και μακρόθυμοι ξεχνάμε συνήθως πως ενώ εμείς αντιμετωπίζουμε την σαρκική επαφή σαν παιχνίδι, οι γυναίκες προσφέρουν το κορμί τους με απότερο σκοπό τον έλεγχο και την καταστολή. Ξεχνάμε επίσης πως το διαχρονικό θηλυκό πρότυπο του ρωμαλέου σωματοφύλακα μεταφράζεται σήμερα στην κοινότυπη εκδοχή του προβλέψιμου οικογενειάρχη και δουλευτή...

Όσοι έχουμε επίγνωση της κατάστασης και γελάμε ειρωνικά με την κατάντια μας ας θυμόμαστε πάντως πως τα χειρότερα έπονται. Όντας ανεξέλεγκτος, ο γήινος και πεζός κόσμος των γυναικών αποδυναμώνει το πνεύμα και τη φαντασία φράζοντας την μοναδική μας πρόσβαση προς τις ανώτερες σφαίρες των ουρανών.

Αναρωτιέμαι τι ακόμη άραγε να μας επιφυλάσσει η θηλυκού γένους και γηραιά ειμαρμένη... Φοβούμαι πως παρά τον λογοτεχνικό κομπασμό του συγγραφέα της εισαγωγής μας, κανένας δεν κατάφερε ποτέ να γαμήσει την Τάνια έτσι, που για πάντα να μείνει γαμημένη...

Η φράση της εισαγωγής: Aπό το βιβλίο Ο Τροπικός του Καρκίνου (1934), του αμερικανού συγγραφέα Χένρι Μίλερ (1891-1980).
Η φωτογραφία: Bettie Page (1923-2008).
Στον αρχαίο κόσμο: Οι γυναίκες α) παντρεύονταν σε μικρή ηλικία - γιατί μικρές ακόμη και οι ασχημότερες ήταν τρυφερές και γαμεύσιμες, β) συμμορφώνονταν με βασικούς κανόνες συμπεριφοράς - γιατί υπάγονταν κατευθείαν από την εξουσία του πατέρα στην εξουσία του συζύγου και γ) δεν εμπλέκονταν στα σημαντικά θέματα του πολιτισμού - γιατί ο κύριος ρόλος τους ήταν μόνον το πρώτο στάδιο διαπαιδαγώγησης των παιδιών.

ΑΡΧΑΓΓΕΛΟΣ ΜΙΧΑΗΛ

Η ώρα περνούσε και είχα ήδη εξερευνήσει κάθε γωνιά του καθολικού δίχως αποτέλεσμα. Έψαχνα ανάμεσα σε οσίους, ιεράρχες και ευαγγελιστές, ανάμεσα σε αγίους, ασκητές, μάρτυρες και αναχωρητές. Δεν τον έβλεπα πουθενά κι άρχισα να ανησυχώ πως οι πληροφορίες μου ήταν λανθασμένες. Σκέφτηκα τότε τις τοιχογραφίες που βρίσκονταν στο απαγορευμένο Ιερό.

Το καθολικό της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος είναι τρίκογχος, εγγεγραμμένος, σταυροειδής ναός αθωνικού τύπου και είναι η μεγαλύτερη εκκλησία των Μετεώρων. Ο κυρίως ναός οικοδομήθηκε στα μέσα του 16ου αιώνα αλλά το ιερό Βήμα είναι παλαιότερο και ανάγεται στην εποχή της ίδρυσης της μονής, στα μέσα του 14ου αιώνα. Οι τοιχογραφίες που το διακοσμούν ζωγραφίστηκαν το 1483. Στην πραγματικότητα το σημερινό ναόσχημο Ιερό ανοικοδομήθηκε το 1388 και ήταν αυτό κάποτε το καθολικό του Μεγάλου Μετεώρου: δικιόνιος σταυρικός εγγεγραμμένος με τρούλο ναός του Σωτήρος Χριστού.

Ζήτησα αρχικά από κάποιον επόπτη να μπω στον χώρο του Ιερού αλλά εκείνος με απέτρεψε λέγοντάς μου πως χρειαζόταν ειδική άδεια από τον ηγούμενο, που όμως εκείνη την ημέρα απουσίαζε. Έπειτα προσπάθησα ανεπιτυχώς να διακρίνω τις παραστάσεις παραμερίζοντας μόνος μου τα παραπετάσματα που κάλυπταν τις εισόδους. Και τελικά έπεισα ένα αγαθό παπαδοπαίδι πως ήμουν πιστός προσκυνητής που είχε έρθει από μακρυά...

Μέσα στο Ιερό στάθηκα απέναντί του με σεβασμό και προσοχή. Ως γνήσιος φιλότεχνος ανίχνευα στην τεχνοτροπία τις επιρροές της ιταλικής Αναγέννησης ενώ ταυτόχρονα ως ξεπεσμένος φρουρός του Ραφαήλ αναγνώριζα το φως, το ξίφος, τη φωτιά του Μιχαήλ. Ένοιωθα σαν να με ζέσταινε ο ήλιος ενός καλοκαιριάτικου μεσημεριού. Έκανα αυθόρμητα το σημείο του σταυρού και ρώτησα να μάθω για το Τέλος των Ημερών.

Ρώτησα για τον άγγελο με τη σφραγίδα του ζώντος Θεού και για τους τέσσερεις αγγέλους των ανέμων. Ρώτησα για τους εφτά αγγέλους με τις εφτά σάλπιγγες και για τον άγγελο με το χρυσό λιβανωτό. Ρώτησα για τους τέσσερεις αγγέλους της εξολόθρευσης και για τον άγγελο με το ηλιακό πρόσωπο και το ανοιχτό βιβλίο. Ρώτησα για τον άγγελο με το αιώνιο ευαγγέλιο. Και τελευταία ρώτησα για τους εφτά αγγέλους των έσχατων πληγών με τις εφτά χρυσές φιάλες.

Δεν μου απάντησε για κανέναν.

Με ρώτησε μόνον για τον Αποστάτη.

Αποχώρησα με περίσκεψη συλλογιζόμενος την προειδοποίηση στο ξεδιπλωμένο ειλητό που ο Αρχάγγελος της Τάξης πάντα προτάσσει σταθερά με το αριστερό του χέρι... «Ταις μη καθαραίς προστρέχουσι καρδίαις, εν τω καθαρώ του Θεού θείω δόμω, ασυμπαθώς μου την σπάθην εκτεινύω».

Ο Αρχάγγελος: Κατά την ταπεινή μου άποψη πρόκειται για τον ωραιότερο Μιχαήλ της μνημειώδους ζωγραφικής των βυζαντινών τοιχογραφιών. Σεβάστηκα την ιερότητα του χώρου και δεν τον φωτογράφησα. Σκάναρα πάντως την εικόνα για το κείμενο από σχετικό έντυπο αναφοράς.

Η Μονή του Μεγάλου Μετεώρου: Το πρώτο και μεγαλύτερο μοναστήρι των Μετεώρων. Βρίσκεται στην κορυφή κάθετου βράχου ύψους 433 μέτρων από το επίπεδο της περιοχής, στο βορειοδυτικό τμήμα της ομάδας των μετεωρίτικων βράχων.

Το Τέλος του Κόσμου: Όλοι οι άγγελοι των ερωτήσεων αναφέρονται στην Αποκάλυψη του Ιωάννη.

ΤΟ ΜΕΓΑΛΟ ΜΥΣΤΙΚΟ

«...Σ’ όλη μου τη ζωή έψαξα να ’βρω το μυστικό της ζωής. Δεν ήμουν ευτυχισμένος στα νιάτα μου, γιατί ήξερα πως τα νιάτα μου θα περνούσαν κι όταν έγινα ώριμος άντρας, δεν ήμουν ευτυχισμένος, γιατί ήξερα πως πλησίαζαν τα γεράματα. Κι έτσι αφιέρωσα τη ζωή μου, τη νιότη και την ωριμότητα και τα γεράματά μου, στην αναζήτηση του Μεγάλου Μυστικού. Πόθησα μια ζωή που η αφθονία της θα γέμιζε τους αιώνες, κορόιδευα τη ζωή που κρατούσε ογδόντα χειμώνες...»

Αναζητώ κι εγώ το Άγιο Σκεύος που περιέχει το αίμα του Χριστού, τo χαμένο σμαράγδι του Εωσφόρου, το γαλάζιο λουλούδι του Νοβάλις, το μάτι που ο Όντιν θυσίασε στη πηγή. Λαχταρώ το φως που καίει στις απόκρυφες συνταγές των αλχημιστών, στα μαγεμένα δάση των παραμυθιών, ανάμεσα στα πόδια των όμορφων γυναικών. Και ενίοτε επιστρέφω στην αρχή του χρόνου, στα αδιαφανή πεδία του εξώτερου διαστήματος, εκεί όπου το δέκατο τάγμα των αγγέλων ηττήθηκε στη Μητέρα των Μαχών.

Χρόνια γυρεύω το Μεγάλο Μυστικό ξετυλίγοντας ένα αόρατο νήμα που ενώνει φαινομενικά ασύνδετα μεταξύ τους αντικείμενα, πρόσωπα και τοπία. Κι όμως ποτέ δεν βρέθηκα στο κατώφλι της ανταπόδοσης, ποτέ δεν πέρασα έστω τα πρόθυρα της αποδοχής. Γιατί ακροβατώ ανισόρροπα ανάμεσα στον κόσμο της κοινής πραγματικότητας και στην πνευματική τάξη των παλαιών θεών. Γιατί αναλώνω τον πολύτιμο χρόνο μου στον αναγκαστικό βιοπορισμό παραμελώντας τα ιερατικά μου καθήκοντα. Γιατί ενώ προσεύχομαι στην Ευλογημένη Δεσποινίδα ως αφηρημένη αρετή, μονάχα η λάγνα της πλευρά με συγκινεί.

Στο τέλος όλων των ιστοριών υπάρχει το Δισκοπότηρο. Γύρω του μαίνεται η σύγκρουση των αντιθέτων με σύμβολα και αλληγορίες. Μέσα σε ερειπωμένους γοτθικούς ναούς, φασματικοί Κιστερκιανοί μοναχοί με λευκά ράσα ευλογούν ιερά σπαθιά. Και η Σταυροφορία συνεχίζεται από τις ρίζες του Υγκντραζίλ έως τον δέκατο Έμπυρο Ουρανό, εκεί όπου σύμφωνα με τον Δάντη περιμένει τους ιππότες της αναζήτησης ο Άγιος Βερνάρδος του Κλαιρβώ.

Υπάρχει όμως ακόμη ελπίδα σωτηρίας; Οι αρχάγγελοι του Κάλλους και της Τάξης θα πολεμήσουν άραγε ξανά μαζί; Ποιόν αληθινά υπηρετεί το Δισκοπότηρο;

Οι μύστες διδάσκουν πως ο Θεός αποκαλύπτεται δίχως να γίνεται κατανοητός ενώ εγώ προσεγγίζω χωρίς πίστη τα μυστήρια επιζητώντας μόνον την κατανόηση. Κι αν και απρόσκλητος στη Μεγάλη Λειτουργία, διατηρώ την ψευδαίσθηση πως μου αξίζει μια δεύτερη ευκαιρία.

Το κείμενο της εισαγωγής: Του κορυφαίου Ιρλανδού ποιητή και συγγραφέα W.B.Yeats (1865-1939) σε μετάφραση Σπ. Ηλιόπουλου. Απόσπασμα του διηγήματος «Η Καρδιά της Άνοιξης» από τη συλλογή Το Μυστικό Ρόδο (The Secret Rose, 1897).
Οι εικόνες: Templar Cloister και The Holy Grail, από τη σειρά The Templars της Black Hawk Toy Soldier. Εκθέματα από την προσωπική μου συλλογή toy soldiers.

FONS ET ORIGO

Η Ευρώπη που προέκυψε από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο είναι μια πολιτική ένωση εμπόρων και τραπεζιτών. Κυριαρχείται από τους εξελιγμένους αντιπροσώπους της τρίτης και κατώτερης κοινωνικής τάξης της αρχετυπικής τριχοτόμησης της ευρωπαϊκής κοινωνίας.

Οι δικαστές-ιερείς και οι φρουροί-πολεμιστές της φυλετικής μας κοινότητας, αφού νικήθηκαν οριστικά στον τελευταίο μεγάλο «πόλεμο των λειτουργιών», υποβιβάστηκαν και πλέον είναι παροπλισμένοι και αμέτοχοι παρατηρητές.

Όμως ενάντια στον σύγχρονο κόσμο, εμείς αν και αναγνωρίζουμε την ήττα ούτε αποδεχόμαστε την ευθύνη ούτε της προσδίδουμε νομιμότητα. Μέσα στο σκοτάδι της ευρωπαϊκής νύχτας, με μνήμη και πεισμονή αναζητούμε σαν αντίδοτο τις αρχές των προγόνων. Η ιστορία της γλώσσας μας συνδέει με τις βασικές έννοιες και με τον τρόπο που εκείνοι αντιλαμβάνονταν τον κόσμο. Κι επειδή οι παλαιότεροι Ινδοευρωπαίοι είναι οι Έλληνες, στοιχειώδεις ελληνικές λέξεις θα μας οδηγήσουν στην πηγή της Δεύτερης Λειτουργίας.

Οι ιστορικοί γλωσσολόγοι συμφωνούν πως οι πρωτο-ινδοευρωπαϊκές κοινωνίες ήταν ανδροκρατούμενες. Όλες οι γλωσσικές μαρτυρίες υποδεικνύουν πως το προϊστορικό, κοινωνικό τους σύστημα ήταν πατριαρχικό, καθώς ακολουθούσαν την πατρογονική γραμμή γενεαλόγησης.

Άνδρας: Προέρχεται από το αρχαίο ανήρ, ανδρός. Το αρχαίο ουσιαστικό ανήρ αποτελούσε τιμητικό όρο που σήμαινε τον ελεύθερο άνθρωπο. Η λέξη άνθρωπος προέρχεται πιθανά από το αμάρτυρο *άνδρ-ωπος «αυτός που έχει ανδρική όψη». Το θέμα της λέξης ανάγεται στον ινδοευρωπαϊκό τύπο *ner που σημαίνει επίσης άνδρας αλλά και άνθρωπος.

Πολεμιστής: Προέρχεται από το θέμα του ρήματος πελεμίζω που σημαίνει «πάλλω το δόρυ, τραντάζω, δονώ», που με τη σειρά του ανάγεται στο ινδοευρωπαϊκό *pel-a- «ωθώ, προσκρούω». Κατά άλλη άποψη προέρχεται από το ινδοευρωπαϊκό *plt- «αγώνας, πάλη, μάχη». Το «δόρυ» επίσης ανάγεται στο ινδοευρωπαϊκό *dr-ew- «ξύλο» και στον Όμηρο έχει ήδη τη σημασία του αιχμηρού ξύλου.

Ήρωας: Προέρχεται από το αρχαίο ήρως. Η λέξη ήρως πιθανά συνδέεται με την αμάρτυρη ινδοευρωπαϊκή ρίζα *ser- με τη σημασία «προστατεύω, προφυλάσσω», που συναντάται επίσης και σαν *(s)wer-.

Άνδρας - Πολεμιστής - Ήρωας

Άνθρωπος ελεύθερος. Άνδρας οπλισμένος που μάχεται.

Πολεμιστής, προστάτης της κοινότητας.

Διαβάζω επαναλαμβάνοντας υπνωτικά τις βασικές λέξεις, σαν μάντρα προσευχής προς τους πολεμικούς Θεούς του Ουρανού. Άνδρες, πολεμιστές και ήρωες θα περιμένουν για πολύ ακόμη στο περιθώριο της ιστορίας. Κι εγώ δεν έχω άλογο ούτε ταύρο να θυσιάσω στον ηλιακό Πρόμαχο. Ελπίζω μόνον πως κάποτε ο χρόνος θα ξαναγίνει κυκλικός.

Fons et origo: Οι απαρχές. Πηγή και προέλευση.

Ο πίνακας: Άτιτλο έργο (1997) του Jeffrey Jones (1944 - 2011).

Ετυμολογία: Η αναγωγή των λέξεων στην αφετηρία τους. Οι ετυμολογικές πληροφορίες των λέξεων που παραθέτω προέρχονται από το Ετυμολογικό Λεξικό του Γ. Δ. Μπαμπινιώτη.

Οι πρωτο-ινδοευρωπαίοι: Ύστερη νεολιθική ή ενεολιθική κοινωνία που άρχισε να διαχωρίζεται μεταξύ 4500 και 2500 π.Χ. Η νοτιοανατολική Ευρώπη θα μπορούσε να είναι η αληθινή τους κοιτίδα.
Αμάρτυρος τύπος: Η ινδοευρωπαϊκή ρίζα των λέξεων δεν είναι μαρτυρημένη σε γραπτή πηγή. Προκύπτει από την συγκριτική μελέτη των ομμορίζων των ινδοευρωπαϊκών γλωσσών. Σημειώνεται με αστερίσκο (*) στη διεθνή επιστημονική βιβλιογραφία.

Όπλο: Το αρχαίο Όπλον είναι η μεγάλη ασπίδα των οπλιτών. Προέρχεται από το θέμα όπ-, μεταπτωτική βαθμίδα του θέματος στο ρήμα έπω, που σημαίνει «φροντίζω, ασχολούμαι» και μας οδηγεί στην ινδοευρωπαϊκή ρίζα *sep- «φροντίζω, μεριμνώ».

Σπαθί: Η λέξη προέρχεται από το ελληνιστικό σπαθ-ίον, υποκοριστικό του αρχαίου σπάθη. Σπάθη ονομαζόταν το σπαθί με πλατιά λεπίδα. Ανάγεται στο ινδοευρωπαϊκό *spa-dh- «μακρύ και πλατύ αντικείμενο».